Tác giả|Azuma(@azuma_eth)
Vào ngày 22 tháng 12, một động thái về dự án thị trường dự đoán hàng đầu Polymarket đã thu hút sự chú ý rộng rãi của thị trường — Thành viên nhóm Polymarket Mustafa đã xác nhận trong cộng đồng Discord rằng Polymarket có kế hoạch di chuyển từ Polygon và ra mắt mạng Layer2 trên Ethereum với tên gọi POLY, đây là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu hiện tại của dự án.
Một cuộc "chia tay" không quá bất ngờ
Việc Polymarket lựa chọn rời bỏ Polygon không phải là điều quá bất ngờ, một bên là đại diện ứng dụng đình đám, một bên là nền tảng cũ đang dần suy yếu, vốn dĩ đã có sự không tương xứng về mức độ quan tâm thị trường và kỳ vọng giá trị giữa hai bên. Khi Polymarket dần trưởng thành thành một gã khổng lồ mới, hiệu suất mạng không ổn định của Polygon (sự cố gần nhất xảy ra vào ngày 18 tháng 12) và hệ sinh thái tương đối nghèo nàn về mặt khách quan đã trở thành rào cản đối với Polymarket.
Đối với Polymarket, việc tự xây dựng cổng thông tin riêng đồng nghĩa với một lựa chọn đôi bên cùng có cả về mặt sản phẩm lẫn kinh tế.
Về mặt sản phẩm, ngoài việc tìm kiếm một môi trường vận hành ổn định hơn, việc tự xây dựng mạng Layer2 có thể giúp Polymarket tùy chỉnh ngược các đặc tính nền tảng dựa trên nhu cầu của nền tảng, từ đó linh hoạt thích ứng hơn với các bản nâng cấp và lặp lại trong tương lai.
Ý nghĩa quan trọng hơn, thể hiện ở khía cạnh kinh tế. Tự xây dựng mạng lưới đồng nghĩa với việc Polymarket có thể thu gom toàn bộ các hoạt động kinh tế và dịch vụ xung quanh phát sinh xung quanh nền tảng vào hệ thống của chính mình, ngăn chặn giá trị liên quan bị rò rỉ ra mạng bên ngoài, mà từ từ lắng đọng thành lợi thế hệ thống của chính mình.
Đóng góp kinh tế hiện hữu và tiềm ẩn
Là một lớp ứng dụng, sự bùng nổ của Polymarket từng mang lại những đóng góp kinh tế trực tiếp đáng kể cho Polygon, dữ liệu lịch sử do nhà phân tích dash tổng hợp trên Dune cho thấy:
- Số người dùng hoạt động trong tháng của Polymarket là 419.309 người, tổng số người dùng lịch sử là 1.766.193 người;
- Tổng số giao dịch trong tháng là 19,63 triệu giao dịch, tổng số giao dịch lịch sử là 115 triệu giao dịch;
- Tổng khối lượng giao dịch trong tháng là 1,538 tỷ USD, tổng khối lượng giao dịch lịch sử là 14,3 tỷ USD.
Để đánh giá tỷ trọng đóng góp của Polymarket đối với nền kinh tế hệ sinh thái Polygon, Odaily Planet Daily khi tổng hợp dữ liệu của cả hai đã phát hiện ra một tỷ lệ trùng hợp khá thú vị.
- Đầu tiên là về số vốn lắng đọng, dữ liệu từ Defillama cho thấy tổng giá trị các vị thế hiện tại trên toàn nền tảng Polymarket là khoảng 326 triệu USD, chiếm khoảng một phần tư tổng giá trị bị khóa (TVL) toàn mạng Polygon là 1,19 tỷ USD;
- Tiếp theo là tình trạng tiêu thụ gas, Coin Metrics từng thống kê vào tháng 10 năm ngoái rằng các giao dịch liên quan đến Polymarket ước tính tiêu thụ 25% lượng gas của toàn mạng Polygon;
- Xem xét dữ liệu này đã cũ, chúng tôi đã kiểm tra tình hình biến đổi gần đây, thống kê do nhà phân tích petertherock vẽ trên Dune cho thấy vào tháng 11, các giao dịch liên quan đến Polymarket đã tiêu thụ tổng cộng khoảng 216.000 USD gas, trong khi Token Terminal thống kê rằng tổng lượng gas tiêu thụ toàn mạng Polygon trong tháng đó là khoảng 939.000 USD, tỷ lệ cũng gần bằng một phần tư (khoảng 23%).
Ở đây chắc chắn có thể tồn tại sự trùng hợp do phương pháp thống kê và khung thời gian khác nhau, nhưng kết quả tương đồng xuyên chiều ở một mức độ nào đó cũng có thể được coi là tham chiếu ước tính để đánh giá ý nghĩa kinh tế của Polymarket đối với Polygon.
Ngoài các chỉ số có thể định lượng như người dùng hoạt động, vốn lắng đọng, lưu lượng giao dịch, đóng góp gas... ý nghĩa kinh tế của Polymarket đối với Polygon còn thể hiện ở một loạt đóng góp tiềm ẩn khó đo lường trực tiếp hơn, nhưng vẫn tồn tại thực sự.
Đầu tiên là việc kích hoạt tính thanh khoản của stablecoin. Tất cả các giao dịch của Polymarket đều được quyết toán bằng USDC, hành vi giao dịch tần suất cao và liên tục của nó về mặt khách quan đã nâng cao đáng kể nhu cầu luân chuyển và các trường hợp sử dụng USDC trên mạng Polygon; thứ hai là giá trị hành vi kèm theo của người dùng được giữ chân, ngoài bản thân thị trường dự đoán, những người dùng này cũng có thể chuyển sang sử dụng các sản phẩm khác như DeFi trên hệ sinh thái Polygon vì sự tiện lợi, từ đó nâng cao giá trị hệ sinh thái tổng thể của mạng Polygon. Những đóng góp này rất khó để định lượng bằng dữ liệu cụ thể, nhưng lại cấu thành nên "nhu cầu thực" mà các mạng nền tảng coi trọng nhất và cũng khan hiếm nhất.
Tại sao lại là bây giờ? Câu trả lời không khó đoán
Trên thực tế, chỉ xét về quy mô người dùng, biểu hiện dữ liệu và mức độ quan tâm thị trường, Polymarket đã hoàn toàn có đủ tự tin để tự lập cửa. Đây từ lâu đã không còn là vấn đề "có nên đi hay không", mà là vấn đề "khi nào thì đi".
Lý do chọn thời điểm hiện tại để tiến hành di chuyển, nguyên nhân cốt lõi có lẽ nằm ở việc TGE của Polymarket đang đến gần. Một mặt, một khi Polymarket hoàn thành phát hành token, cấu trúc quản trị, hệ thống khuyến khích và mô hình kinh tế của nó sẽ tương đối cứng nhắc, chi phí và độ phức tạp của việc di chuyển nền tảng sau này sẽ tăng lên đáng kể; mặt khác, việc nâng cấp từ "ứng dụng đơn lẻ" thành hệ thống toàn diện "ứng dụng + nền tảng" tự nó đã ngụ ý sự thay đổi logic định giá, việc tự xây dựng Layer2 chắc chắn đã mở ra cho Polymarket một trần cao hơn về mặt tường thuật (narrative) và vốn.
Tóm lại, việc Polymarket rời bỏ Polygon, về bản chất không chỉ đơn thuần là một lần di chuyển nền tảng, mà là hình ảnh thu nhỏ của sự thay đổi cấu trúc trong ngành công nghiệp crypto. Khi các ứng dụng hàng đầu bắt đầu có khả năng chịu tải độc lập người dùng, lưu lượng và hoạt động kinh tế, các mạng nền tảng nếu không thể cung cấp giá trị gia tăng thì không thể tránh khỏi bị "đâm sau lưng".
Không gì khác, chỉ là theo đuổi lợi ích mà thôi.
