Tác giả: Reid
Biên dịch: Gia Hoan, ChainCatcher
Khi bạn không muốn chỉ trích những người đã biến Ethereum thành như ngày hôm nay, bạn sẽ nói "ETH xứng đáng với mức vốn hóa thị trường của nó". Nhưng mức trần đó có được là do từng con người cụ thể, từng ngày cụ thể, chứ không phải lý thuyết phối hợp mơ hồ nào cả.
Trước khi đưa ra cáo buộc, tôi xin có một lời tuyên bố. Là một người tham gia giai đoạn đầu và vẫn đang phát triển trên Ethereum, tôi tôn trọng tầm nhìn và tính thanh khoản của nó.
Đồng thời, tôi cũng là một người nắm giữ không hài lòng, và đó mới là vấn đề: đây là lời nói thật từ một người trong cuộc, chứ không phải một tay shill Solana ném đá từ bên ngoài.
Về hưu trước khi nắm quyền
Vào một thời điểm nào đó giữa năm 2021 và 2023, hệ thống ngôn ngữ của Ethereum Foundation đã thay đổi.
"Chúng tôi đang xây dựng" đã trở thành "Chúng tôi là cơ sở hạ tầng".
Trọng tâm của Vitalik chuyển từ đặc tả Casper sang các bài viết về đa dạng, đa căn tính và các quốc gia mạng.
Hình ảnh cao quý về "tính trung lập đáng tin, sự ban tặng hào phóng" trong bài viết của David Hoffman chính là ngôn từ mà các tổ chức trưởng thành sử dụng để biện minh cho việc nhường sân chơi của mình.
Đây là hành vi tỏ ra như một nhà cầm quyền trước khi thực sự nắm vững vị trí. Trong thị trường, tư thế của bạn dẫn đến kết quả. Hành xử như một kẻ chiến thắng trước khi thực sự thắng, đó chính là lý do khiến kẻ thách thức cướp mất bát cơm của bạn.
Ethereum chưa giành được ghế chủ tịch, đã tự coi mình là chủ tịch về hưu, và biểu đồ giá phản ánh chính xác điều này: kể từ sau The Merge, giá của ETH so với BTC đã giảm khoảng 65%.
Tuyên truyền bảo vệ môi trường là một tín hiệu
Cốt lõi tiếp thị của The Merge là giảm 99,95% mức tiêu thụ năng lượng. Hãy xem trang web chính thức của Ethereum. Lựa chọn này cho thấy đối tượng giao tiếp của Ethereum Foundation: họ đang tự độc thoại với lương tâm mình, chứ không phải với thị trường. Các tổ chức muốn lợi nhuận. Nhà phát triển muốn sự chắc chắn. Người dùng muốn giao dịch rẻ hơn.
Không quảng bá trải nghiệm người dùng mà quảng bá ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị), cho thấy Ethereum đang trả lời một câu hỏi mà giới đầu tư thậm chí không hề đặt ra.
Trong nhiều năm, những người chỉ trích ESG và các nhà hoạt động khí hậu đã sử dụng vấn đề phát thải carbon để tấn công PoW. Cuộc tấn công này không ảnh hưởng gì đến Bitcoin, vì nó không đứng vững, và quan trọng hơn, những người phân bổ vốn không hề quan tâm.
Ethereum đã dùng thời cơ tạo dựng câu chuyện quan trọng nhất để phòng thủ trước một cuộc tấn công không hề nguy hiểm, thay vì quảng bá tốc độ và lợi nhuận. Trong khi đó, Solana đang quảng bá tốc độ.
Bảy năm khó sinh
Proof-of-Stake (PoS) đã có trên lộ trình kể từ khi Ethereum ra mắt vào năm 2015. Vitalik đã thảo luận về thuật toán slasher từ đầu năm 2014. The Merge mãi đến ngày 15 tháng 9 năm 2022 mới hoàn thành. Bảy năm kể từ khi ra mắt, trải qua hai chu kỳ crypto hoàn chỉnh.
Solana ra mắt mainnet beta vào tháng 3 năm 2020. Trong khi Ethereum dùng cửa sổ tạo dựng câu chuyện lớn nhất để triển khai PoS, Solana đã triển khai ví, nhiều sàn giao dịch phi tập trung, bộ tổng hợp, thị trường tiền tệ và nền tảng cho một kiến trúc DeFi thay thế.
Cái giá phải trả không chỉ là thời gian trôi qua, mà còn là cửa sổ thống trị mà ETH cần để bước vào thị trường tăng giá năm 2021. Đến khi PoS hoàn thành, cuộc tranh luận mô-đun hóa so với cấu trúc nguyên khối đã trở thành chủ đề nóng, và Ethereum không còn chiếm ưu thế nữa.
Thiếu trải nghiệm người dùng cho stake gốc
PoS là cốt lõi của luận điểm "ETH như tiền tệ". Kỷ luật phát hành. Lợi nhuận gốc. Tiền tệ lành mạnh.
Ba năm sau The Merge, Ethereum Foundation vẫn chưa ra mắt một ứng dụng stake chính thức dành cho người dùng phổ thông. Con đường chính thức là: thao tác bằng công cụ dòng lệnh trên một máy tính hoàn toàn không kết nối mạng, stake ít nhất 32 ETH và tự vận hành và bảo trì một trình xác thực.
Người dùng chỉ có thể đi đường vòng thông qua Lido, và thị phần của Lido vẫn duy trì ở mức khoảng 25%. Chính Vitalik cũng đã chỉ ra rủi ro tập trung hóa này.
Mọi loại tài sản muốn trở thành tiền tệ đều có con đường lưu ký và kiếm lời mặc định. Bitcoin có Bitcoin Core. Đô la Mỹ có ngân hàng. Trong khi đó, đặc tính tiền tệ quan trọng nhất của ETH lại không có giao diện chuẩn mực.
Khi một tổ chức không muốn cạnh tranh, họ sẽ nói "Chúng tôi không chọn kẻ thắng". Đây là thất bại có tính xây dựng nằm bên dưới mọi thất bại khác.
Một cuộc suy thoái được quản lý
Lộ trình tập trung vào rollup đã làm suy yếu rõ rệt lớp nền tảng. EIP-4844 ra mắt vào ngày 13 tháng 3 năm 2024. Phí cơ bản Blob trong phần lớn thời gian của năm 2024 và 2025 ở mức hoặc gần 1 wei. Doanh thu phí hàng quý của Ethereum đã giảm khoảng 95% so với mức đỉnh 4,3 tỷ USD vào quý 4 năm 2021.
Blog marketing của chính Arbitrum viết: "Arbitrum L2 chiếm tỷ suất lợi nhuận hoạt động từ 90% đến 98%". Tính đến giữa năm 2025, Base chiếm khoảng 70% lợi nhuận của tất cả các rollup. Mỗi L2 chính đều phát hành token riêng, dẫn đến dòng vốn bên trong hệ sinh thái Ethereum bị phân mảnh nghiêm trọng.
Điều này không thể biện minh bằng kiến trúc. Về mặt doanh thu, đây là sự đầu hàng chiến lược. Thời điểm tài sản nền tảng bị bòn rút xảy ra trùng với lúc Solana chứng minh rằng L1 tích hợp có thể thu phí và tích lũy giá trị cho token gốc của nó. Mô-đun hóa nghe có vẻ rất thanh lịch trong các slide thuyết trình.
Ý thức hệ hơn việc cung cấp sản phẩm
Đây là một chủ đề gây khó chịu. Từ vựng của Ethereum Foundation mang đậm tính triết học: trung lập đáng tin, hàng hóa công, tài trợ bậc hai, đa dạng, tái sinh (regen), đa căn tính. Văn hóa Ethereum tôn vinh tính đúng đắn triết học hơn là chiến thắng sản phẩm.
Vitalik viết bài, cố gắng tách chuỗi này khỏi sự tài chính hóa, trong khi thứ duy nhất thị trường sẵn sàng trả tiền vào thời điểm đó, lại chính là sự tài chính hóa.
Gọi đó là "thức tỉnh" đi, hay gọi là "sự chiếm hữu của giới học thuật" đi, gọi gì cũng được. Bản chất là như nhau. Mọi công ty công nghệ tiêu dùng thành công đều tối ưu hóa thứ người dùng thực sự muốn, chứ không theo đuổi sự thuần khiết triết học.
iPhone là hệ thống đóng. AWS là tập trung hóa. Uber từng phá vỡ luật lệ. Stripe phớt lờ các tiêu chuẩn đã định. Họ cung cấp thứ mà người dùng thậm chí còn chưa nhận ra mình muốn, và xây dựng hào bảo vệ.
Solana tổ chức xung quanh một câu hỏi: người dùng muốn gì, làm sao chúng ta cùng nhau cung cấp nó. Hệ sinh thái phối hợp với nhau, sản phẩm kết hợp với nhau, giá trị quay trở lại tài sản nền tảng.
Trong khi đó, Ethereum tổ chức xung quanh sự thuần khiết triết học.
Một bên là cắm đầu làm việc, một bên là nói suông triết lý.
Khi bạn ngừng cạnh tranh, bạn sẽ tự xưng là "người ban tặng cao quý".
Chẩn đoán thực tế
Việc tô hồng cho sự suy yếu hiện tại như một "tấm màn che nhã nhặn" là tự lừa dối chính mình. Bản chất thực sự là khoản nợ thực thi tích lũy.
Điều cản trở phát triển không phải là vấn đề phối hợp. Mà là vấn đề triển khai. Ethereum có lợi thế cấu trúc tuyệt đối vào năm 2021, nhưng lại dành ba năm tốt nhất của mình cho các cuộc tranh luận quản trị; trong khi đó, Solana với tư cách một hệ sinh thái đã phối hợp hiệu quả và định giá cho chu kỳ L1 tiếp theo mà không cần sự tham gia của Ethereum.
"ETH xứng đáng với mức vốn hóa thị trường của nó" là đúng. Mức trần xứng đáng này chỉ thấp hơn kỳ vọng của phe tăng giá, và thấp hơn kỳ vọng của chính tôi. Lý do đằng sau là những sai lầm thực thi cụ thể, chứ không phải lý thuyết phối hợp nào cả.
Bán tháo vì logic "đã thành hiện thực" là một cách thoát ra nhã nhặn. Cách nói thực sự trung thực là: bán tháo vì Ethereum đã từ bỏ cuộc chiến gia tăng giá trị cho tài sản.







