Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) đã gửi trát đòi hầu tòa tới nhiều ngân hàng Phố Wall để điều tra giao dịch suýt phá sản của quỹ phòng hộ AI Situational Awareness hồi tháng trước. The New York Times đưa tin đầu tiên vào ngày 24 tháng 8 và sau đó Reuters xác nhận từ một nguồn tin.
Đáng chú ý là cách đặt câu hỏi trong trát đòi, họ không yêu cầu chiến lược đầu tư của quỹ này, mà là hai thứ cụ thể: thời điểm các giao dịch xảy ra và hồ sơ liên lạc về việc vay mượn giữa ngân hàng và quỹ này, tức là thỏa thuận đòn bẩy được thực hiện như thế nào. Trát đòi cũng yêu cầu các ngân hàng này lưu giữ tất cả thông tin liên quan.
Những ngân hàng nhận được trát đòi là những tổ chức đã cho quỹ này vay tiền: Goldman Sachs, JPMorgan Chase, Citigroup và Bank of America. Theo hồ sơ quy định, Situational Awareness từng là khách hàng quan trọng của bốn ngân hàng này. SEC và cả bốn ngân hàng đều từ chối bình luận.
Phía quỹ đã đưa ra một tuyên bố: "Việc các cơ quan quản lý xem xét kỹ lưỡng bất kỳ quỹ nào có danh tiếng cao, tạo ra lợi nhuận đáng kể hoặc có biến động đặc biệt mạnh là điều dễ hiểu. Chúng tôi là một doanh nghiệp được quản lý chặt chẽ và sẽ hợp tác ở mức độ cao nhất với bất kỳ yêu cầu quản lý nào."
Cuộc điều tra đang ở giai đoạn sớm nhất, không nhất thiết dẫn đến phạt tiền hoặc xử phạt, và Situational Awareness cũng chưa bị cáo buộc có hành vi sai trái nào. Việc chỉ yêu cầu thông tin cũng không có nghĩa là bản thân các ngân hàng này là mục tiêu điều tra.
Chuyện gì đã xảy ra vào tháng trước?
Quỹ này được thành lập vào năm 2024, người sáng lập Leopold Aschenbrenner là cựu nhà nghiên cứu của OpenAI, năm nay 24 tuổi. Bài luận dài của anh về tương lai AI từng lan truyền rộng rãi, cùng với lợi nhuận cao ban đầu của quỹ, đã đưa anh thẳng vào ánh đèn sân khấu. Vào thời điểm đỉnh cao, Situational Awareness quản lý hơn 300 tỷ USD vốn, ngoài ra còn vay thêm hàng trăm tỷ nữa.
Chiến lược của họ là một sự kết hợp được cho là an toàn nhất lúc đó: mua vào (long) chip, bán khống (short) các công ty phần mềm truyền thống - AI chiếm mất thị phần của phần mềm, chip ăn hết nhu cầu. Logic này đã sụp đổ vào tháng 7. ETF về chip giảm 21% trong tháng đó, trong khi phần mềm lại tăng 4,4%. Hai chân lệnh cùng đi ngược chiều, và các công cụ phái sinh phức tạp mà quỹ sử dụng để khuếch đại lợi nhuận lúc này cũng đang khuếch đại thua lỗ.
Trong một tháng (tháng 7), giá trị danh mục của quỹ giảm 67%.
Aschenbrenner viết trong thư gửi nhà đầu tư: "Chúng tôi đã gần hơn mức có thể chấp nhận đối với tổn thất vốn vĩnh viễn." Ông nói công ty cuối cùng đã tìm ra giải pháp, nhưng không bao giờ có ý định để mình rơi vào tình thế đó.
Giải pháp là bán tháo với giá chiết khấu. Họ đã bán phần lớn danh mục cổ phiếu thị trường mở của mình cho đối thủ cạnh tranh Citadel. Vào ngày 3 tháng 8, họ đã bán một lần hơn 4,62 triệu cổ phần, tương đương 3,42% cổ phần của nhà sản xuất linh kiện điện tử Nhật Bản Taiyo Yuden, thông qua giao dịch OTC, người mua là Citadel, Jane Street, JPMorgan Chase và Barclays.
Đến ngày 21 tháng 8, Citadel thông báo cho các nhà đầu tư của mình rằng họ đã loại bỏ hơn 80% tổng rủi ro từ danh mục này, thực hiện gần 100 giao dịch khối, liên quan đến giá trị vốn hóa thị trường hơn 40 tỷ USD.
Theo thống kê của Financial Times, khoản lỗ giao dịch 35 tỷ USD của Aschenbrenner vào tháng 7 này có thể xếp vào nhóm hàng đầu trong số những khoản lỗ giao dịch lớn nhất từng được ghi nhận.
Tại sao lại tập trung vào các ngân hàng?
Bởi vì hai điều mà trát đòi hỏi - thời điểm giao dịch và hồ sơ liên lạc về việc tăng đòn bẩy - không hướng đến khả năng phán đoán của bản thân quỹ.
Một quỹ phòng hộ đánh giá sai hướng và mất sạch tiền là chuyện của riêng họ, SEC thường không quản lý. Điều thực sự thu hút sự quan tâm của cơ quan quản lý là một việc khác: Khi quỹ này đã rõ ràng không thể chống đỡ nổi, các nhà môi giới chính cung cấp đòn bẩy cho họ biết bao nhiêu, biết khi nào và có ai đã thanh lý trước người khác hay không. Sau vụ phá sản của Archegos năm 2021, những tổ chức cuối cùng bị truy hỏi cũng là các ngân hàng đầu tư, chứ không phải văn phòng gia đình đó.
Yêu cầu lưu giữ thông tin trong trát đòi là một tín hiệu khác hướng theo chiều này. Nó có nghĩa là bên quản lý cho rằng các hồ sơ liên lạc này có thể có ích sau này.
