Tác giả: Vlad Tenev, Đồng sáng lập kiêm CEO Robinhood
Biên dịch: Hồ Thao, ChainCatcher
Chuyện gì đã thực sự xảy ra? Và làm thế nào để đảm bảo những sự việc như vậy không tái diễn?
Hôm nay tròn năm năm, Robinhood và các công ty môi giới khác buộc phải ngừng cho mua một số "cổ phiếu được lan truyền mạnh mẽ" (meme stocks), nổi bật nhất là GameStop. Đây là một trong những sự kiện sụp đổ thị trường chứng khoán kỳ lạ và gây chú ý nhất trong những năm gần đây.
Nguyên nhân gốc rễ của việc tạm ngừng giao dịch này nằm ở một bộ quy tắc quản lý rủi ro phức tạp của các tổ chức thanh toán bù trừ, được thiết kế để giảm thiểu rủi ro từ chu kỳ thanh toán kéo dài hai ngày của giao dịch cổ phiếu Mỹ lúc bấy giờ. Những quy tắc này yêu cầu các công ty môi giới phải ký quỹ số tiền khổng lồ để giảm thiểu rủi ro trong khoảng thời gian từ giao dịch đến thanh toán đối với các "cổ phiếu được lan truyền mạnh mẽ". Điều gì xảy ra khi cơ sở hạ tầng tài chính cũ kỹ, chậm chạp kết hợp với khối lượng giao dịch và biến động chưa từng có của một số ít cổ phiếu? Đó là các yêu cầu ký quỹ khổng lồ, hạn chế giao dịch và hàng triệu khách hàng bất bình.
Các nhà đầu tư nhỏ lẻ muốn mua cổ phiếu GameStop đương nhiên vô cùng tức giận. Trong mắt họ, Robinhood từ anh hùng đã trở thành kẻ tội đồ. Tôi mới chỉ nhậm chức Giám đốc điều hành Robinhood được một tháng và đã phải đối mặt với cuộc khủng hoảng lớn đầu tiên trên cương vị mới. Sau khi nhiều thành viên trong đội làm việc liên tục 72 giờ không ngừng nghỉ để giải quyết vấn đề cấp bách và huy động hơn 3 tỷ USD để bổ sung dự trữ vốn, cuối cùng chúng tôi cũng có thời gian bình tĩnh lại và đánh giá tình hình. Tôi thề sẽ làm mọi thứ có thể, không chỉ để nâng cao khả năng ứng phó của Robinhood trong những tình huống tương tự, mà còn thúc đẩy cải tiến toàn bộ hệ thống để đảm bảo những sự kiện như vậy không còn xảy ra nữa.
Chúng tôi đã vận động mạnh mẽ cho việc thanh toán thời gian thực trong giao dịch cổ phiếu Mỹ, và cuối cùng đã rút ngắn chu kỳ thanh toán từ 2 ngày (T+2) xuống còn T+1 — đây có thể coi là thành tựu quan trọng nhất dưới thời Gary Gensler lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC), mặc dù các mặt khác trong giai đoạn đó thật đáng quên.
Nhưng trong thời đại tin tức 24 giờ và thị trường phản ứng theo thời gian thực như hiện nay, chu kỳ thanh toán T+1 vẫn còn quá dài, đặc biệt là khi chu kỳ thanh toán thực tế vào thứ Sáu là T+3 và vào cuối tuần dài là T+4. Mục tiêu theo đuổi thanh toán thời gian thực của chúng tôi vẫn tiếp tục, nhưng trong thị trường cổ phiếu truyền thống, việc đạt được thanh toán thời gian thực vẫn khó khăn do phải quản lý nhiều bên liên quan lỗi thời. Rõ ràng, chúng ta cần một cách tiếp cận mới.
Token hóa (Tokenization) ra đời. Token hóa là quá trình chuyển đổi các tài sản như cổ phiếu thành các token tồn tại trên blockchain. Bên cạnh nhiều lợi thế như giảm chi phí, chia nhỏ nguyên bản (native fractionalization) và giao dịch 24/7, việc đưa cổ phiếu lên chuỗi dưới dạng token hóa còn cho phép chúng hưởng lợi từ đặc tính thanh toán thời gian thực của công nghệ blockchain. Việc không cần chu kỳ thanh toán kéo dài đồng nghĩa với rủi ro hệ thống giảm đáng kể, áp lực lên các tổ chức thanh toán bù trừ và công ty môi giới cũng giảm theo, do đó khách hàng có thể tự do giao dịch mọi lúc, mọi nơi.
Chúng tôi đã thấy tính khả thi của phương pháp này. Tại châu Âu, Robinhood đã ra mắt hơn 2000 token đại diện cho cổ phiếu niêm yết tại Mỹ. Những token này cho phép các nhà giao dịch châu Âu đầu tư vào cổ phiếu Mỹ và nhận cổ tức. Trong những tháng tới, chúng tôi dự định mở cửa giao dịch 24/7 và các dịch vụ Tài chính Phi tập trung (DeFi), khi đó các nhà đầu tư có thể tự lưu ký token cổ phiếu của mình và có thể thực hiện các thao tác như cho vay, staking.
Khi những lợi thế ngày càng rõ rệt, tôi tin rằng việc Mỹ chấp nhận công nghệ này là điều tất yếu. Chúng ta đã thấy một số tiến triển: các sàn giao dịch và tổ chức thanh toán bù trừ chính của Mỹ gần đây đã công bố kế hoạch token hóa cổ phiếu.
Nhưng nếu không có khuôn khổ quy định rõ ràng, tất cả những nỗ lực này sẽ trở nên vô ích. May mắn thay, giờ đây chúng ta đang có một cơ hội tuyệt vời. Ban lãnh đạo hiện tại của SEC đang tích cực chào đón đổi mới và thúc đẩy thử nghiệm token hóa. Hơn nữa, Quốc hội đang tích cực xem xét Đạo luật CLARITY, một dự luật quan trọng về tiền mã hóa, yêu cầu SEC tiếp tục thúc đẩy công nghệ này và xây dựng các quy định hiện đại về token hóa cổ phiếu. Dự luật này sẽ đảm bảo rằng các SEC tiếp theo sẽ không từ bỏ hoặc lật ngược những tiến bộ mà SEC nhiệm kỳ này đã đạt được.
Bằng cách hợp tác với Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) và thúc đẩy thông qua CLARITY để xây dựng các hướng dẫn hợp lý về token hóa cổ phiếu Mỹ, chúng ta có thể cùng nhau đảm bảo rằng những hạn chế giao dịch như năm 2021 sẽ không bao giờ lặp lại. Hãy nắm bắt thời cơ, hoàn toàn mở khóa thanh toán thời gian thực cho các nhà giao dịch nhỏ lẻ.
