Tác giả: Polyfactual
Biên dịch: Hồ Thao, ChainCatcher
Cuối tháng 2 năm 2026, bốn ví ẩn danh xuất hiện trên nền tảng Polymarket. Những ví này mới được tạo chỉ vài ngày trước đó và dường như rất tự tin. Trong vài tuần tiếp theo, chúng đã đặt hơn 80 lần cược về các cơ chế cụ thể của cuộc chiến giữa Mỹ và Iran, thời điểm tấn công đầu tiên, sự từ chức của Lãnh tụ Tối cao Iran và việc tuyên bố ngừng bắn. Khi Bubblemaps cuối cùng lập bản đồ cụm các lần đặt cược này và liên kết bốn ví ban đầu với năm ví khác, họ phát hiện rằng chín tài khoản liên quan này đã giành được hơn 2,4 triệu USD tiền thưởng, với tỷ lệ chiến thắng lên tới 98%, mặc dù nhiều lần cược được thực hiện khi tỷ lệ cược không thuận lợi.
Giờ đây, hiện tượng này đã có tên gọi, hoặc ít nhất là một danh mục: Rửa tiền thông tin. Để hiểu tại sao nó lại có tính phá hoại đến vậy, trước tiên phải hiểu bản chất của giá cả trên thị trường dự đoán, bởi vì chính cơ chế khiến các thị trường này hoạt động cũng là thứ khiến chúng dễ bị lợi dụng.
Gạt lớp vỏ tiền điện tử sang một bên, hợp đồng PM thực ra rất đơn giản. Mỗi phần tham gia, nếu dự đoán đúng sẽ nhận được 1 USD, nếu dự đoán sai sẽ không nhận được bất kỳ khoản phí nào. Vì mỗi vấn đề nhị phân chỉ có hai kết quả, nên một phần "CÓ" cộng với một phần "KHÔNG" luôn bằng 1 USD, do đó giá của phần "CÓ" là 0,36 USD cho biết thị trường cho rằng xác suất dự đoán đó đúng là 36%.
Điều quan trọng là, Polymarket không đặt ra những mức giá này. Chúng bắt nguồn từ một sổ lệnh giao dịch (CLOB). Quan hệ cung cầu giữa các nhà giao dịch quyết định giá cả, và giá hiển thị nằm ở điểm giữa chênh lệch giá mua-bán. Đây có lẽ là điểm tinh tế của nó. Trong mô hình này, giá không phải là ý kiến của nhà cái, mà là kỳ vọng tập thể của tất cả các nhà giao dịch trong sổ lệnh. Khi có thông tin mới xuất hiện, chẳng hạn như báo cáo việc làm mạnh hoặc dữ liệu CPI thấp hơn dự kiến, các nhà giao dịch sẽ định giá lại và giá cả cũng sẽ điều chỉnh theo. Trên thực tế, thị trường trở thành một ước tính xác suất liên tục được cập nhật, và các tổ chức tài chính sẵn sàng trả tiền cho điều đó. Các tổ chức như Bloomberg, Reuters và các quỹ đầu cơ hiện đang mua quyền truy cập thời gian thực vào giao diện dữ liệu của Polymarket, coi đó là chỉ báo tâm lý thị trường nhanh hơn so với các cuộc thăm dò truyền thống.
Tuy nhiên, cạm bẫy nằm ở chỗ, một hệ thống được thiết kế để chuyển đổi thông tin thành giá cả không thể phân biệt được thông tin công khai và thông tin bị đánh cắp. Sổ lệnh sẽ không hỏi lợi thế của bạn đến từ đâu, nó chỉ ghi lại rằng bạn đã mua.
Lúc này, thuật ngữ "rửa tiền" trở nên rất thích hợp. Trong hoạt động rửa tiền truyền thống, tiền mặt bẩn chảy vào một đầu của hệ thống và tiền mặt sạch, không thể truy vết chảy ra từ đầu kia. Trong hoạt động rửa tiền thông tin, thông tin mật chảy vào một đầu, và giá thị trường chảy ra từ đầu kia, mà không để lại bất kỳ dấu vết nào.
Ví dụ, giả sử ai đó biết rằng một cuộc đình công sẽ xảy ra sau 48 giờ nữa, trong khi thị trường hiện đang định giá là 15%. Áp lực mua của họ sẽ xóa sổ tất cả các lệnh bán trong sổ lệnh và đẩy giá trung bình lên, chẳng hạn như giá hợp đồng tăng lên 35%. Đối với những người khác, điều này trông giống như một lần định giá lại thông thường, như thể một nhà giao dịch nào đó có đánh giá chính xác về địa chính trị. Bí mật này đã được đóng gói một cách khéo léo thành một tín hiệu rõ ràng. Khi cuộc đình công xảy ra, giá của hợp đồng CÓ sẽ tăng lên 1 USD. Các vị thế mua vào ở mức khoảng 0,15 USD sẽ có lợi nhuận khoảng 6,7 lần. Vụ án Maduro vài tháng trước đã cho thấy rõ quy mô này. Các công tố viên cáo buộc trung sĩ quân đội này biến khoảng 34.000 USD tiền cược thành khoảng 400.000 USD.
Phép ẩn dụ rửa tiền cũng áp dụng cho việc che giấu sự thật. Bubblemaps phát hiện ra rằng tổn thất của nhóm tội phạm Iran cực kỳ nhỏ, chỉ vài trăm USD, công ty cho rằng những tổn thất này là cố ý gây ra để đánh lừa các nhà điều tra. Tỷ lệ thắng 98% trông có vẻ phi thường, trong khi tỷ lệ thắng 98% cộng với một số tổn thất nhỏ không đáng kể, cố ý gây ra, trông gần giống như một nhà giao dịch rất giỏi.
Tuy nhiên, điều mỉa mai nhất là các thị trường này minh bạch hơn nhiều so với các sàn giao dịch truyền thống. Ngay cả khi chủ tài khoản ẩn danh, mỗi giao dịch ít nhất cũng được ghi lại trong hệ thống công khai. Chính tính cởi mở này cho phép các nhà phân tích sử dụng các công cụ như Bubblemaps, dựa trên mối tương quan thời gian và khối lượng giao dịch, để tái tạo một âm mưu liên quan đến chín ví, chẳng hạn như các giao dịch được ghi lại vài ngày trước khi thị trường quyền chọn thay đổi vào ngày 28 tháng 2.
Nhưng chính tính minh bạch đó cũng mang lại một rủi ro thứ cấp khiến các cơ quan quản lý lo ngại sâu sắc. Nếu các nhà phân tích bên ngoài có thể giải mã một nhóm hành động phối hợp đặt cược lớn vào một cuộc tấn công, thì các thế lực thù địch cũng có thể làm được. Các quan sát viên thù địch có thể phát hiện các giao dịch bất thường và lập kế hoạch chiến tranh cũng như dự đoán thị trường dựa trên đó. Sự tăng vọt bất thường xuất hiện trong một số thị trường chiến tranh là một nguồn thông tin tình báo chi phí thấp, có thể phủ nhận được đối với bất kỳ ai theo dõi chuỗi đó. Kẻ rửa tiền đã làm sạch thông tin của họ, nhưng như một sản phẩm phụ, họ lại truyền bá bí mật ban đầu cho toàn thế giới dưới dạng trừu tượng.
Tại sao luật hiện hành không thể đơn giản bao gồm trường hợp này? Bởi vì các quy tắc giao dịch nội gián truyền thống xoay quanh cổ phiếu, thông tin không công khai quan trọng liên quan đến công ty, thu nhập, sáp nhập và mua lại, tiết lộ của giám đốc điều hành, v.v., chứ không phải xung quanh thời điểm của các hoạt động quân sự. Chiến tranh không có "tổ chức phát hành", và về mặt pháp lý cũng không có người nội bộ công ty.
Yếu tố địa lý của khu vực tài phán làm trầm trọng thêm vấn đề này. Luật liên bang Hoa Kỳ cấm các thị trường dự đoán cung cấp các lần đặt cược về chiến tranh hoặc ám sát, nhưng các lần đặt cược của Maduro được thực hiện trên trang web ngoài khơi của Polymarket, không chịu những hạn chế này. Và rào cản gia nhập thấp đến mức đáng cười, chỉ cần một VPN với chi phí khoảng 2 USD mỗi tháng là có thể dễ dàng vượt qua lệnh cấm của Mỹ. Một tài khoản đã được KYC cũng chỉ cần mua là có. Tuy nhiên, Washington cuối cùng đã chú ý đến vấn đề này. Vào ngày 22 tháng 5, Ủy ban Giám sát Hạ viện đã tiến hành một cuộc điều tra chính thức về thị trường dự đoán, yêu cầu họ cung cấp hồ sơ về cách xác minh danh tính, thực thi các hạn chế theo khu vực và xử lý các giao dịch đáng ngờ liên quan đến Venezuela và Iran. Các dự luật được đề xuất, "Đạo luật Đặt cược Cái chết" và "Đạo luật Toàn vẹn Công cộng cho Thị trường Dự đoán Tài chính", nhằm mục đích cấm đặt cược chiến tranh và cấm các quan chức sử dụng thông tin không công khai để giao dịch.
Thực tế khắc nghiệt là, rửa tiền thông tin không phải là một lỗ hổng nhân tạo trong thị trường dự đoán, mà là tác dụng phụ của cơ chế hoạt động cốt lõi của chúng. Một thị trường có thể chuyển đổi hoàn hảo kiến thức thành giá cả, về bản chất, nó sẽ thưởng cho những người nắm giữ thông tin tốt nhất, bao gồm cả những người không nên nắm giữ thông tin đó. Nếu không làm suy yếu cơ chế khiến các thị trường này chính xác hơn các cuộc thăm dò ý kiến, thì không thể bịt kín lỗ hổng này một cách triệt để.
Khi ngành công nghiệp này hướng tới tương lai, ngay cả khi chỉ có 1-2% nhà giao dịch phái sinh áp dụng các công cụ này, cũng có thể đẩy khối lượng giao dịch hàng năm lên 500 tỷ USD, vấn đề không còn là liệu thị trường dự đoán có hiệu quả hay không, mà là chúng quá hiệu quả. Vấn đề là, một xã hội có thể dung thứ một cỗ máy như vậy hay không: nó biến những bí mật được giữ kín nhất của xã hội thành những báo giá công khai, có thể giao dịch được, và trả thù lao hậu hĩnh cho những người nắm giữ chúng.
