Tác giả: Hà Hạo
Nguồn: Phố Wall Thấy Tin
Hôm thứ Tư, Nick Timiraos, phóng viên tài chính nổi tiếng được mệnh danh là "phóng viên Fed mới", đã viết bài cho rằng lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đã mang lại cơ hội làm dịu mối đe dọa nghiêm trọng mới nhất mà nền kinh tế toàn cầu đang phải đối mặt. Nhưng đối với Fed, điều này có thể chỉ là thay thế một vấn đề bằng một vấn đề khác: một cú sốc năng lượng vừa đủ lâu để đẩy lạm phát lên cao, nhưng lại không đủ nghiêm trọng để phá hủy nhu cầu, dẫn đến lãi suất được duy trì ở mức cao trong thời gian dài.
Timiraos trích dẫn biên bản cuộc họp ngày 17-18/3 của Fed được công bố hôm thứ Tư:
Biên bản nhấn mạnh rằng cuộc chiến với Iran không khiến Fed trở nên miễn cưỡng cắt giảm lãi suất, mà là làm phức tạp thêm lập trường vốn đã thận trọng. Trước khi xung đột với Iran bùng nổ, con đường cắt giảm lãi suất đã trở nên hẹp hơn. Thị trường lao động Mỹ đã ổn định đủ để làm dịu lo ngại về suy thoái, trong khi tiến trình lạm phát quay trở lại mục tiêu 2% của Fed đã chững lại.
Biên bản họp tháng 3 cho biết, một phần do rủi ro chiến tranh kéo dài, đa số thành viên tham dự chỉ ra rằng tiến trình lạm phát quay về mục tiêu có thể chậm hơn so với dự kiến trước đây, và cho rằng rủi ro lạm phát liên tục cao hơn mục tiêu của Ủy ban đã tăng lên.
Tại cuộc họp FOMC tháng 3, Fed đã giữ nguyên lãi suất cơ bản trong khoảng 3,5% đến 3,75%, đây là lần tạm dừng thứ hai sau ba lần cắt giảm liên tiếp vào những tháng cuối năm 2025.
Timiraos cho biết, nếu rủi ro xung đột với Iran mở rộng kéo theo tăng trưởng kinh tế, đẩy nền kinh tế vào suy thoái, là lý do cuối cùng và mạnh mẽ nhất để khôi phục việc cắt giảm lãi suất, thì nghịch lý là việc kết thúc chiến tranh ngược lại có thể khiến Fed khó nới lỏng chính sách hơn trong ngắn hạn:
Điều này là do lệnh ngừng bắn loại bỏ kịch bản xấu nhất - tức là giá cả tăng vọt nghiêm trọng làm đứt gãy chuỗi cung ứng và phá hủy nhu cầu, nhưng mức độ nó làm giảm rủi ro lạm phát có thể không bằng mức độ nó làm giảm kịch bản cực đoan. Giá năng lượng và hàng hóa tăng trong thời gian xung đột có thể không giảm hoàn toàn, và khi lạc quan do lệnh ngừng bắn mang lại, chẳng hạn như thị trường tăng điểm hôm thứ Tư, các điều kiện tài chính đang nới lỏng.
Một khi rủi ro phá hủy nhu cầu nghiêm trọng bị loại trừ, phần còn lại là một vấn đề lạm phát chưa được loại bỏ hoàn toàn, và việc giá năng lượng gần đây tăng cao còn có thể mang lại một số "hiệu ứng vang", ngay cả khi lệnh ngừng bắn được duy trì, ảnh hưởng vẫn sẽ tiếp diễn, mặc dù nhẹ hơn trước đây.
Timiraos trích dẫn Marc Sumerlin, đối tác quản lý của công ty tư vấn kinh tế Evenflow Macro, cho biết: "Khi xác suất suy thoái giảm xuống, xác suất lạm phát lại tăng lên, vì áp lực giá cả vẫn còn, nhưng mức độ phá hủy nhu cầu không nghiêm trọng bằng."
Timiraos chỉ ra, đồng thời, lệnh ngừng bắn cũng làm giảm một rủi ro khác ít có khả năng xảy ra hơn nhưng mang tính phá hủy lớn hơn - đó là giá năng lượng tăng vọt liên tục, buộc Fed phải xem xét tăng lãi suất.
Timiraos chỉ ra, biên bản cuộc họp tháng 3 của Fed cho thấy các quan chức khi đó đang cân nhắc rủi ro kép do chiến tranh mang lại: một mặt có thể dẫn đến thị trường việc làm đột ngột xấu đi, từ đó cần cắt giảm lãi suất, mặt khác có thể dẫn đến lạm phát duy trì ở mức cao trong thời gian dài, từ đó cần tăng lãi suất.
Trong dự báo sau cuộc họp, hầu hết quan chức vẫn kỳ vọng sẽ có ít nhất một lần cắt giảm lãi suất trong năm nay. Nhưng biên bản nhấn mạnh, kỳ vọng này phụ thuộc vào việc liệu lạm phát có quay trở lại mục tiêu hay không. Biên bản cho biết, đã có hai quan chức trì hoãn thời điểm họ cho là phù hợp để cắt giảm lãi suất, do lạm phát gần đây không có cải thiện.
Fed trong tuyên bố sau cuộc họp vẫn ám chỉ rằng hành động lãi suất tiếp theo có nhiều khả năng là điều chỉnh giảm hơn là tăng. Nhưng biên bản cho thấy, so với cuộc họp tháng 1, số lượng quan chức cho rằng có thể hủy bỏ "thiên hướng" này đã tăng lên. Biên bản chỉ ra, nếu điều chỉnh cách diễn đạt trong tuyên bố, sẽ ngụ ý rằng nếu lạm phát liên tục cao hơn mục tiêu, tăng lãi suất cũng có thể là lựa chọn phù hợp.
Timiraos cho biết, lập trường hiện tại của Fed phản ánh một "vấn đề chồng chất", ông trích dẫn bài phát biểu gần đây của Chủ tịch Fed Jerome Powell:
Powell tuần trước cho biết, sau đại dịch, xung đột Nga-Ukraine và việc tăng thuế nhập khẩu hàng hóa năm ngoái, Fed đang phải đối mặt với cú sốc cung ứng lần thứ tư trong những năm gần đây.
Chính sách của Fed có đủ không gian để chờ đợi và đánh giá tác động kinh tế, nhưng Powell đồng thời cảnh báo, một loạt cú sốc một lần có thể làm suy yếu niềm tin của công chúng vào việc lạm phát trở lại bình thường. Và Fed đặc biệt quan tâm đến rủi ro này, vì họ cho rằng kỳ vọng lạm phát có thể "tự thành hiện thực".
Timiraos chỉ ra, ngay cả trước khi thông báo lệnh ngừng bắn tuần này, các quan chức Fed hiện tại và cựu quan chức từng cho biết, ngay cả khi xung đột được giải quyết nhanh chóng, cũng không có nghĩa là chính sách sẽ ngay lập tức trở lại bình thường. Một phần nguyên nhân là do thế giới đã chứng kiến eo biển Hormuz dễ bị phong tỏa như thế nào, sự mong manh này có thể được tính vào giá năng lượng và quyết định của doanh nghiệp trong nhiều năm tới. Một số nhà phân tích địa chính trị nghi ngờ liệu lệnh ngừng bắn có thể khiến giá năng lượng hoàn toàn trở về mức trước chiến tranh hay không. Iran có động cơ mạnh mẽ để duy trì giá dầu cao, nhằm thu hút vốn tái thiết và duy trì ảnh hưởng đối với các nước láng giềng Vùng Vịnh.
Timiraos trích dẫn bài phát biểu tuần trước của Chủ tịch Fed chi nhánh St. Louis, Musalem, cho biết ngay cả khi xung đột kết thúc trong vài tuần tới, ông cũng sẽ theo dõi những "hiệu ứng gợn sóng" có thể tiếp tục đẩy giá lên cao ngay cả sau khi chuỗi cung ứng phục hồi. "Tôi luôn tìm kiếm những tiếng vang này, bởi ngay cả khi chiến tranh kết thúc nhanh chóng, việc khôi phục năng lực sản xuất bị tổn thất cũng cần thời gian."
Timiraos cho biết, thái độ thận trọng của Fed vang vọng một khuôn khổ do cựu Thống đốc Ben Bernanke đưa ra cách đây hơn hai thập kỷ: ngân hàng trung ương nên quyết định cách ứng phó với cú sốc giá dầu dựa trên mức lạm phát tại thời điểm cú sốc xảy ra:
Nếu lạm phát vốn đã thấp và kỳ vọng ổn định, các nhà hoạch định chính sách có thể "bỏ qua" áp lực lạm phát do giá năng lượng tăng; nhưng nếu lạm phát đã cao hơn mục tiêu, thì rủi ro cú sốc cung ứng tiếp tục làm rối loạn kỳ vọng lạm phát đòi hỏi phải có chính sách thắt chặt hơn, và một số quan chức cho rằng đây chính là tình hình Fed hiện đang gần với hơn.
