Nhiều công ty khai thác lớn niêm yết công khai của Mỹ (và không chỉ Mỹ) đang dần từ bỏ mô hình gần như chỉ tập trung khai thác tiền mã hóa. Họ đang chuyển hướng hoạt động sang phát triển cơ sở hạ tầng cho các ứng dụng dựa trên trí tuệ nhân tạo và điện toán hiệu năng cao (HPC). Các công ty lớn nhất bao gồm IREN (tên cũ là Iris Energy), HUT 8, TerraWulf, Riot Platforms, Bitdeer và Cipher Digital.
Chi phí khai thác tăng cao
Bất kỳ doanh nghiệp nào, kể cả khai thác tiền mã hóa, trước hết phải mang lại lợi nhuận. Trên thị trường khai thác Bitcoin, lợi nhuận đang gặp những khó khăn nhất định sau sự kiện giảm một nửa phần thưởng (halving) năm 2024 và sự sụt giảm giá trị của $BTC vào cuối năm 2025.
Theo báo cáo của công ty đầu tư CoinShares, khai thác loại tiền mã hóa có vốn hóa lớn nhất này trong quý cuối cùng của năm ngoái đã trở nên không có lãi đối với các công ty công khai của Mỹ. Chi phí trung bình để khai thác 1 $BTC là 79.995 USD, trong khi giá thị trường đứng ở mức 70.000 USD. Đối với công ty TerraWulf, vào một thời điểm nào đó, chi phí khai thác một đồng thậm chí lên tới 385.000 USD. Nói cách khác, doanh thu hoàn toàn không trang trải được chi phí.
Chỉ số giá băm của Bitcoin (Bitcoin Hash Price Index), chỉ ra lợi nhuận kỳ vọng hàng ngày của một thợ đào với công suất tính toán một petahash mỗi giây, cũng cho thấy những dữ liệu không kém phần rõ ràng. Vào tháng 8 năm nay, chỉ số này đang ở gần các mức thấp kỷ lục lịch sử khoảng 32 USD. Con số này gần như thấp hơn hai lần so với một năm trước, thấp hơn hơn mười lần so với mức đỉnh năm 2021 và thấp hơn hơn một trăm lần so với mức đỉnh năm 2017. Tóm lại, mỗi năm, cùng một công suất mang lại ít thu nhập hơn cho các thợ đào.

Nguồn: hashrateindex.com
Như vậy, các công ty khai thác lớn đã đối mặt với thực tế khi tính khả thi về kinh tế của việc khai thác tiền mã hóa bị đặt dấu hỏi. Tất nhiên, các số liệu trên không cho phép khẳng định rằng khai thác Bitcoin đột nhiên trở nên hoàn toàn không có lãi trên diện rộng. Cần lưu ý rằng các thợ đào ở các quốc gia và khu vực khác nhau chịu các chi phí khác nhau: cả chi phí điện năng, thiết bị ASIC và các chi phí liên quan như thuế, tiền thuê, lương nhân viên bảo trì đều khác nhau. Thiết bị không đứng yên mà phát triển, do đó cần được thay thế kịp thời. Việc khai thác $BTC trở nên kém lợi nhuận hơn cho những người chơi không có khả năng trang trải hiệu quả những chi phí như vậy.
Tuy nhiên, việc chuyển hướng sang trí tuệ nhân tạo còn có những lý do khác.
Tính sẵn có của vốn
Trước hết cần làm rõ: các thợ đào trước đây khai thác Bitcoin không tự trở thành nhà điều hành AI. Họ chỉ cung cấp cơ sở hạ tầng của mình cho nhu cầu của các công ty trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.
Nhờ cung cấp trung tâm dữ liệu của mình, các thợ đào sẽ nhận được những khoản tiền khá lớn mà trước đây họ không dám nghĩ tới. Ví dụ, HUT 8 đã ký hợp đồng trị giá 7 tỷ USD, theo đó sẽ cho thuê công suất của mình, bao gồm cả trang trại River Bend ở bang Louisiana. Đối tác kỹ thuật trong thỏa thuận sẽ là công ty Anthropic, nhà sáng tạo mạng nơ-ron Claude, và nền tảng điện toán đám mây Fluidstack, còn việc tài trợ được đảm bảo bởi gã khổng lồ công nghệ Google, các ngân hàng J.P. Morgan và Goldman Sachs.
IREN đã đạt thỏa thuận với nhà phát triển phần mềm lớn nhất thế giới Microsoft với giá trị 9,7 tỷ USD. Bằng cách này, Microsoft có được quyền truy cập vào các hệ thống trí tuệ nhân tạo dựa trên chip Nvidia GB-300 ở Texas. Và IREN sẽ mua thêm chip xử lý đồ họa (GPU) trị giá 5,8 tỷ USD từ Dell Technologies, dự kiến mang lại thêm 1,9 tỷ USD doanh thu hàng năm.
Tính khả thi về kinh tế
Các công ty đã nhiều năm chỉ tập trung khai thác tiền mã hóa đã có sẵn một cơ sở hạ tầng nhất định: các tòa nhà chuyên dụng, tiếp cận nguồn điện, hệ thống làm mát. Việc định dạng lại một trung tâm dữ liệu từ nhu cầu khai thác sang nhu cầu AI dễ dàng hơn so với xây dựng mọi thứ từ đầu cho Microsoft hay Google. Hoàn toàn có khả năng một ngày nào đó các công ty fintech sẽ chuyển sang cơ sở hạ tầng riêng, nhưng hiện tại điều đó chưa xảy ra.
Khi nói về việc chuyển đổi các trang trại khai thác sang phục vụ AI, cần hiểu rằng điều này không xảy ra trong 100% trường hợp. Ở một số nơi, các khuôn viên trung tâm dữ liệu chuyên dụng mới sẽ xuất hiện. Tuy nhiên, ngay cả ở đây, các thợ đào cũng dễ dàng hơn vì họ biết đặc thù của trung tâm dữ liệu, có kinh nghiệm trong các vấn đề tổ chức, vận hành-tài chính và quản lý. Nói cách khác, đôi khi vốn lớn thấy có lợi hơn khi ủy thác những vấn đề như vậy cho các công ty chuyên môn hóa.
Trong số các ví dụ về việc định hướng lại cơ sở hạ tầng, có thể kể đến khuôn viên của công ty Bitdeer ở đô thị Tydal, Na Uy.
Đặc điểm của ASIC
Việc khai thác tiền mã hóa ở quy mô công nghiệp hiện đại chủ yếu diễn ra bằng cách sử dụng các ASIC chuyên dụng - thiết bị được thiết kế đặc biệt cho khai thác. Nói chung, ASIC (Mạch tích hợp chuyên dụng) là một mạch tích hợp được thiết kế để giải quyết một nhiệm vụ cụ thể. Các vi mạch như vậy không chỉ có thể được sử dụng trong khai thác mà còn trong các lĩnh vực hoạt động khác, nơi yêu cầu tối ưu hóa chi phí sản xuất thiết bị như vậy cho nhu cầu cụ thể.
Bản thân các máy đào ASIC cũng khác nhau, liên quan đến các thuật toán băm được sử dụng trong các đồng tiền cụ thể. Ví dụ, Bitcoin sử dụng thuật toán băm SHA-256, trong khi Litecoin sử dụng Scrypt. Các nhà sản xuất thiết bị như vậy cung cấp các thiết bị khác nhau và thường không thể thay thế lẫn nhau.
Ví dụ, nhà sản xuất Bitmain ra mắt model Antminer S21 cho thuật toán SHA-256, model Antminer L9 cho thuật toán Scrypt và Antminer D9 - cho thuật toán băm X11. Nếu giải thích một cách đơn giản nhất, thì máy đào ASIC là một thiết bị tính toán mà tất cả những thứ không cần thiết đã được loại bỏ, nâng cao hiệu quả trong khai thác tiền mã hóa và do đó giảm chi phí sản xuất.
Mặt khác, các phép tính AI tiên tiến cũng yêu cầu công suất kỹ thuật đặc biệt của riêng chúng. Hơn nữa, ngay cả hiệu quả của các phép tính riêng lẻ bằng chip xử lý đồ họa (GPU) cũng khác nhau tùy thuộc vào nhà sản xuất và model cụ thể, bởi vì kiến trúc của chúng khác nhau về nguyên tắc.
Nói cách khác, từ một cơ sở trước đây thực hiện khai thác tiền xu và đặt các ASIC tương ứng, không đơn giản chỉ là tháo biển hiệu "Khai thác" và treo một biển mới - "Trí tuệ nhân tạo". Sẽ phải thay thế thiết bị được sử dụng.
Liệu việc định hướng lại của các thợ đào lớn của Mỹ có gây ra đòn quyết định đối với Bitcoin không?
Điều gì đã xảy ra với hash rate
Hash rate của $BTC chắc chắn đã chịu ảnh hưởng từ việc các thợ đào chuyển sang AI. Từ tháng 10 năm 2025 đến tháng 1 năm 2026, trung bình trượt 7 ngày của hash rate đã giảm 28%, từ 1,15 Zhash/s xuống 0,83 Zhash/s. Tuy nhiên, động thái như vậy không nên quá ngạc nhiên, xét rằng các công ty khai thác của Mỹ chiếm tới 40% tổng hash rate của Bitcoin.

Nguồn: studio.glassnode.com
Đến tháng 8 năm 2026, đã quan sát thấy sự phục hồi nhất định của hash rate. Giá trị của nó dao động quanh mức 0,9 Zhash/s. Ngoài ra, theo dự báo của CoinShares, đến cuối năm nay, mốc 1,8 Zhash/s sẽ bị phá vỡ, và đến cuối năm 2027 - 2 Zhash/s.
Cần nhớ rằng việc định hướng lại sang AI không có nghĩa là các thợ đào hoàn toàn từ bỏ khai thác. Trong hầu hết các trường hợp, họ chỉ thu hẹp quy mô đầu tư tài chính vào hướng đi này trong bối cảnh kỳ vọng lợi nhuận lớn hơn từ AI.
Và số lượng Bitcoin tiềm năng mà các thợ đào có thể đã khai thác được nếu họ không chuyển hướng sang AI là bao nhiêu?
Số lượng Bitcoin bị bỏ lỡ
Trên thực tế, khó có thể trả lời câu hỏi này.
-
Thứ nhất, làm thế nào để tính toán tất cả? Nếu các thợ đào không tham gia vào cơ sở hạ tầng cho AI, họ sẽ không nhận được các hợp đồng lớn. Theo đó, số tiền này không thể được tính đến trong việc mở rộng cơ sở tiền tệ tiềm năng cho khai thác. Tương tự đối với số tiền tín dụng mà các công ty khai thác đang tích cực huy động. Từ góc độ này - có vẻ như bản thân các công ty thậm chí còn kiếm được nhiều tiền hơn so với khi không có các phép tính AI.
-
Thứ hai, câu hỏi: ai và bao nhiêu đã bỏ lỡ? Nếu tham khảo, ví dụ, báo cáo của Riot Platforms cho quý đầu tiên (chưa có dữ liệu cho quý thứ hai), thì công ty này đã khai thác được 1473 $BTC. Con số này chỉ ít hơn 57 đồng so với cùng kỳ năm 2025 (giảm 3,7%). Sự thay đổi này mang tính chất sai số thống kê hơn là sự thay đổi cơ cấu. Thêm vào đó, các thợ đào, trong khi không ngừng khai thác, có thể từ bỏ việc mở rộng hơn nữa trong lĩnh vực khai thác và phát triển hướng AI như một hướng siêu lợi nhuận ngắn hạn.
Cũng cần lưu ý: nếu các công ty như IREN, TerraWulf hoặc HUT 8 không khai thác $BTC, thì điều đó có nghĩa là chỉ bảng cân đối kế toán của họ không được bổ sung. Bitcoin vẫn được khai thác như cũ, chỉ là những đồng xu mới không đến ví của những công ty này mà đến các thợ đào khác. Phần thưởng cho mỗi khối vẫn cố định với việc giảm dự đoán được trong các sự kiện halving và chỉ có quy mô phí giao dịch trong mạng thay đổi. Hơn nữa, nếu một số người chơi lớn đồng loạt tắt công suất của họ, khi tính toán lại độ khó của mạng, những người tham gia khác sẽ khai thác tiền mã hóa dễ dàng hơn một chút. Nói cách khác, trên thế giới, những "Bitcoin bị bỏ lỡ bởi người khác" này cuối cùng cũng sẽ được khai thác.
Thu nhập của thợ đào
Trong bối cảnh bất ổn kinh tế/địa chính trị hiện nay, thật đáng tiếc là chưa thể nói về các con số chính xác. Chỉ có các giá trị dự báo. Tại CoinShares, họ tin rằng doanh thu từ AI của các công ty khai thác sẽ đạt 70%, trong khi đầu năm nay, nó chỉ chiếm 30%. Nói cách khác, mức tăng trưởng sẽ gấp đôi. Về cơ bản, nếu trước đây khai thác là hoạt động chính của các công ty, thì bây giờ nó sẽ trở thành hoạt động bổ trợ. Mặt khác, điều này không có nghĩa là khai thác chắc chắn sẽ bị từ bỏ. Rất có thể, các ưu tiên sẽ chỉ được xem xét lại.
Và những thay đổi quy mô lớn như vậy đã ảnh hưởng thế nào đến cổ phiếu của các tổ chức khai thác tiền mã hóa?
Cổ phiếu và quá trình chuyển đổi sang AI
Trong hầu hết các trường hợp, ảnh hưởng là tích cực. Từ đầu năm, cổ phiếu của năm công ty đã cho thấy mức tăng giá: IREN — 5,69%, Terra Wulf — 45,92%, MARA Holdings — 9,49%, Riot Platforms — 57,72%, Cipher Digital — 14,76%. Ngoại lệ — Bitdeer, chứng khoán của công ty này giảm 4,73%.
Tuy nhiên, vẫn còn những lo ngại nhất định từ phía nhà đầu tư liên quan đến việc chuyển sang AI.
-
Thứ nhất, vẫn chưa rõ toàn bộ ý tưởng này sẽ thành công như thế nào trong tương lai. Liệu các thợ đào có thực sự tạo ra lợi nhuận đủ để trang trải tất cả chi phí hiện tại và tương lai không?
-
Thứ hai, việc chuyển từ khai thác sang phát triển cơ sở hạ tầng cho trí tuệ nhân tạo đã buộc một số tổ chức vay những khoản tiền khổng lồ. Đối với TerraWulf — đó là 5,7 tỷ USD, đối với IREN — 3,7 tỷ USD. Việc tăng gánh nặng nợ với quy mô đáng kể như vậy không thể không khiến các cổ đông lo lắng.
Kết luận
Các công ty khai thác lớn đang chuyển từ việc chỉ khai thác tiền mã hóa sang kiếm tiền từ AI do tính khả thi về kinh tế và sự sẵn có của cơ sở hạ tầng/mô hình quản lý cần thiết. Theo một số dự báo riêng lẻ, đến cuối năm nay, phần lớn thu nhập của họ sẽ đến từ các khoản thu từ các nhà điều hành trí tuệ nhân tạo, chứ không phải từ khai thác. Hash rate của Bitcoin, sau khi các công ty như vậy định hướng lại kinh doanh, đã giảm không đáng kể và ngắn hạn, nhưng hiện đang phục hồi. Cổ phiếu của hầu hết các công ty khai thác niêm yết công khai cho thấy sự tăng trưởng về giá trị trên nền tảng việc tái định hình kinh doanh.
Tài liệu này và thông tin trong đó không phải là khuyến nghị cá nhân hay bất kỳ khuyến nghị nào khác. Quan điểm của biên tập viên có thể không trùng với quan điểm của các cổng thông tin phân tích và chuyên gia.







