Tác giả | Azuma(@azuma_eth)
Chỉ còn vài ngày làm việc cuối cùng trước khi Quốc hội Mỹ bước vào kỳ nghỉ hè (dự kiến bắt đầu từ 7/8), thời gian để "Dự luật Cấu trúc Thị trường Tài sản Số" (sau đây gọi là Đạo luật Clarity) vượt qua Thượng viện gần như không còn.
Tuần trước, Nhà Trắng đã đồng ý bổ sung một "điều khoản đạo đức" (ethics provision) nhằm hạn chế Tổng thống, Phó Tổng thống, các thành viên Quốc hội và các quan chức liên bang khác thu lợi từ tài sản số trong nhiệm kỳ vào Đạo luật Clarity. Động thái này trước đó được thị trường hiểu là cựu Tổng thống Trump và đảng Cộng hòa đã thể hiện ý định thỏa hiệp, sẵn sàng đạt đồng thuận với các Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ về vấn đề đạo đức - bất đồng lớn cuối cùng còn lại.
Tuy nhiên, khi các chi tiết sửa đổi của Đạo luật Clarity được công bố, thị trường phát hiện tình hình phức tạp hơn nhiều so với tưởng tượng.
Alex Thorn, Giám đốc Nghiên cứu tại Galaxy, cuối tuần qua đã đăng bài cho biết, Đạo luật Clarity đã đến "vạch một yard" cuối cùng, giống như bóng bầu dục kiểu Mỹ, yard cuối cùng này có thể là yard khó khăn nhất trên sân, và trong chính trị thì đó là một cuộc đàm phán giành giật từng tấc đất... Xét thời gian không còn nhiều, và các nghị sĩ Dân chủ tham gia đàm phán phản đối mạnh mẽ cách diễn đạt của điều khoản đạo đức hiện tại, tôi đã điều chỉnh dự báo xác suất dự luật này được thông qua vào năm 2026 xuống còn 30%.
Bất đồng lớn nhất, nằm ở chi tiết điều khoản đạo đức
Alex Thorn trong bài viết của mình đã tổng kết rằng, hiện tại Đạo luật Clarity vẫn còn tồn tại bất đồng ở nhiều mức độ khác nhau trên nhiều phương diện, bao gồm bảo vệ nhà phát triển, ranh giới quản lý DeFi, hạn chế thu nhập từ stablecoin, cơ chế đăng ký CFTC và các điều khoản thi hành mới bổ sung.
Nhưng sự đồng thuận chung của thị trường hiện tại là, bất đồng lớn nhất thực sự cản trở dự luật tiếp tục tiến tới, vẫn nằm ở điều khoản đạo đức từng được giải thích là Trump và đảng Cộng hòa đã có ý định nhượng bộ.
Theo văn bản hợp nhất mới nhất tại Thượng viện, Đạo luật Clarity dài tổng cộng 616 trang, trong đó nội dung liên quan đến điều khoản đạo đức mới bổ sung chủ yếu nhằm hạn chế Tổng thống, Phó Tổng thống, các thành viên Quốc hội và các quan chức liên bang cấp cao khác tham gia các hoạt động liên quan đến tài sản số, bao gồm cấm các quan chức liên quan và vợ/chồng của họ trong nhiệm kỳ phát hành hoặc quảng bá tài sản số, hạn chế các tài sản liên quan lên sàn được quản lý, yêu cầu tiết lộ lợi ích, và đưa vào cơ chế ủy thác mù (blind trust). Đồng thời, điều khoản này quy định quyền thi hành thuộc về Bộ Tư pháp (DOJ), và sẽ tự động hết hiệu lực vào ngày 20 tháng 1 năm 2029, sau khi nhiệm kỳ của Trump kết thúc.
Vấn đề là, đảng Dân chủ cho rằng phiên bản hiện tại của điều khoản đạo đức vẫn còn thiếu sót rõ ràng.
- Thứ nhất, đảng Dân chủ cho rằng việc chỉ giao quyền thi hành cho Bộ Tư pháp không đủ tính độc lập. Do Bộ Tư pháp thuộc hệ thống hành pháp, và Bộ trưởng Tư pháp đương nhiệm hiện nay Todd Blanche còn có một thân phận khác là luật sư riêng cũ của Trump, khi đối tượng bị hạn chế liên quan đến Tổng thống hoặc các quan chức hành pháp cấp cao, việc giám sát nội bộ có hiệu quả hay không đáng nghi ngờ, do đó đảng Dân chủ yêu cầu giao quyền thi hành cho các thanh tra trưởng khác nhau.
- Thứ hai, điều khoản tự động hết hiệu lực năm 2029 cũng đã gây ra sự phản đối và chỉ trích mạnh mẽ từ đảng Dân chủ. Thời điểm này trùng khớp với thời điểm kết thúc nhiệm kỳ Tổng thống hiện tại của Trump, điều này có nghĩa là sau khi Trump rời nhiệm sở, những người kế nhiệm sẽ không có căn cứ pháp lý để điều tra các hành vi trước đây của Trump. Đảng Dân chủ cho rằng, nếu mục tiêu của Đạo luật Clarity là xây dựng khung quản lý tài sản số dài hạn, thì quy phạm đạo đức cũng nên trở thành chế độ vĩnh viễn, chứ không phải chấm dứt cùng với nhiệm kỳ của Trump.
- Ngoài ra, đảng Dân chủ còn lo ngại phạm vi hạn chế hiện tại vẫn còn hạn chế. Phiên bản hiện tại chủ yếu nhắm vào các hành vi trực tiếp như phát hành hoặc quảng bá tài sản số, nhưng đối với các trường hợp tham gia thu lợi từ tiền mã hóa thông qua các doanh nghiệp liên kết, thành viên gia đình hoặc các phương thức gián tiếp khác thì không có quy định hạn chế rõ ràng, đặc biệt là xét đến việc mấy người con trai của Trump đều tham gia sâu vào ngành công nghiệp tiền mã hóa, khả năng bao phủ của phiên bản hiện tại có đầy đủ hay không vẫn là một câu hỏi.
Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Elizabeth Warren, với tư cách là người chỉ trích mạnh mẽ nhất dự luật này, tuần trước đã thông qua tuyên bố chính thức chỉ trích cơ chế "chỉ DOJ thi hành" trong quy phạm đạo đức, và tuyên bố rằng dự luật này "nên bị phủ quyết ngay khi được trình lên".
Ảnh hưởng lớn hơn đến việc tính phiếu là, bảy thành viên đảng Dân chủ (các Thượng nghị sĩ Mark Warner, Angela Alsobrooks, Cory Booker, Catherine Cortez Masto, Ruben Gallego, John Hickenlooper, Raphael Warnock) vốn đang đàm phán với đảng Cộng hòa cũng đã ra một tuyên bố chung, cho rằng văn bản hiện tại "chưa đạt kỳ vọng".
Về phía đảng Cộng hòa, trước sự phản đối mạnh mẽ của đảng Dân chủ, dường như tạm thời cũng không có dấu hiệu nhượng bộ thêm. Patrick Witt, Giám đốc Điều hành Ủy ban Cố vấn Tài sản Số của Nhà Trắng, đã cứng rắn phát biểu về việc này rằng, Tổng thống đã có sự nhượng bộ mang tính lịch sử, mà đảng Dân chủ vẫn không hài lòng — "Bạn không thể chỉ với một cú đánh mà thắng ngay, và ghi được hai điểm home run".
Cửa sổ thời gian, còn lại bao nhiêu?
Rạng sáng nay, Lãnh đạo Đa số Thượng viện John Thune đã lên tiếng cho biết sẽ tạm hoãn dự luật Clarity, ưu tiên thúc đẩy xác nhận đề cử quan chức chính phủ và dự luật trừng phạt Nga. Ngoài ra, Thượng viện tuần này còn sẽ dành thời gian thứ Ba và thứ Tư cho tang lễ của Thượng nghị sĩ quá cố Lindsey Graham.
Điều này có nghĩa là, trước kỳ nghỉ hè, thời gian có thể dùng để thúc đẩy Đạo luật Clarity lại bị thu hẹp thêm. Dự báo hiện tại của thị trường là, Đạo luật Clarity sớm nhất có thể phải đến tuần sau, tức những ngày cuối cùng trước khi Thượng viện nghỉ hè, mới có hy vọng được đưa vào chương trình biểu quyết.
Cựu thành viên Thượng viện Anne Kelley hôm nay cũng đăng bài trên X cho biết, theo quy tắc của Thượng viện, một khi khởi động thủ tục chấm dứt tranh luận (cloture) đối với một dự luật quan trọng còn tồn tại tranh cãi, dự luật đó sẽ trở thành chương trình nghị sự ưu tiên của Thượng viện — trước khi hoàn tất xem xét các dự luật sửa đổi, khởi động lại thủ tục chấm dứt tranh luận và cuộc tranh luận chính thức tối đa 30 giờ, Thượng viện thực tế rất khó đồng thời thúc đẩy một dự luật lớn khác còn tranh cãi.
Điều này có nghĩa là, Đạo luật Clarity không chỉ phải đối mặt với vấn đề liệu bản thân có thể kịp thời giải quyết bất đồng hay không, mà còn phải cạnh tranh với các dự luật khác vẫn còn tranh cãi như dự luật trừng phạt Nga, dự luật ngân sách, dự luật SAVE... để giành lấy thời gian biểu quyết vốn đã hạn chế của Thượng viện.
Đây cũng là lý do tại sao, mặc dù thị trường từng kỳ vọng Đạo luật Clarity có thể kịp hoàn thành việc vượt ải trước kỳ nghỉ hè, nhưng ngày càng nhiều nhà quan sát Washington bắt đầu hạ thấp kỳ vọng.
Đối với ngành công nghiệp tiền mã hóa, cuộc đàm phán lập pháp kéo dài này giờ đã bước vào giai đoạn cuối. Khung quản lý chỉ còn cách áp dụng một "bước chót", nhưng bước chót này rốt cuộc sẽ được thực hiện trong vài ngày tới, hay sẽ tiếp tục bị trì hoãn đến một tương lai không chắc chắn, câu trả lời sẽ sớm được hé lộ.
