Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản (FSA) đang thúc đẩy một cuộc cải cách giám sát mang tính lịch sử, chuẩn bị chuyển khung pháp lý quản lý tài sản mã hóa (crypto assets) từ Luật Dịch vụ Thanh toán (PSA) vốn định vị chúng là "công cụ thanh toán", sang Luật Giao dịch Hàng hóa Tài chính (FIEA) chặt chẽ hơn.
Thay đổi này có nghĩa là Nhật Bản chính thức công nhận tài sản mã hóa không còn chỉ là phương thức thanh toán, mà là "hàng hóa đầu tư" ngang hàng với cổ phiếu, trái phiếu, và trong tương lai sẽ áp dụng các tiêu chuẩn bảo vệ nhà đầu tư và công bố thông tin ở cấp độ chứng khoán. Các phân tích chỉ ra rằng, động thái này của Nhật Bản không chỉ nâng cao đáng kể sự bảo vệ cho nhà đầu tư, mà còn nhằm mục đích chống lừa đảo và hội nhập với khung quy định chủ đạo quốc tế (như MiCA của EU).
Khung giám sát đi theo tình hình thực tế
Vào ngày 10 tháng 12, FSA Nhật Bản đã chính thức công bố báo cáo cuối cùng của "Nhóm nghiên cứu liên quan đến giao dịch tài sản mã hóa, v.v. thuộc Hội thảo Hệ thống Tài chính". Báo cáo chỉ rõ: "Dù trong hay ngoài nước, người dân ngày càng coi tài sản mã hóa như một công cụ đầu tư." Do đó, khung pháp lý hiện hành theo Luật Thanh toán đã không thể đáp ứng được tình hình sử dụng thực tế, và phải được quản lý theo Luật Giao dịch Hàng hóa Tài chính - luật cốt lõi của thị trường chứng khoán - để có thể cung cấp sự bảo vệ phù hợp hơn.
Hiện tại, báo cáo này đã được thông qua nhất trí bởi nhóm chuyên gia và dự kiến sẽ được trình lên Quốc hội sớm nhất vào năm 2026 để hoàn thành sửa đổi luật và chính thức có hiệu lực.
Trọng tâm cải cách
Nội dung của cuộc cải cách này bao gồm ba trọng tâm cốt lõi:
Thứ nhất, tăng cường đáng kể yêu cầu công bố thông tin đối với "Phát hành trên sàn giao dịch ban đầu" (IEO - các token mới được sàn giao dịch xem xét và bán thay mặt). Trong tương lai, các sàn giao dịch phải cung cấp chi tiết về danh tính nhà phát hành, sách trắng dự án, mô hình kinh tế token, báo cáo kiểm toán mã nguồn thứ ba và bắt buộc phải công bố cảnh báo rủi ro trước khi IEO được bán; ngay cả khi dự án tuyên bố "phi tập trung", đội ngũ phát hành cũng không thể ẩn danh để trốn tránh. Biện pháp này được coi là cách thức mạnh mẽ nhất để chấm dứt tình trạng hỗn loạn của "token vô giá trị" trong quá khứ.
Thứ hai, áp dụng các biện pháp thực thi cứng rắn hơn đối với các nền tảng chưa đăng ký. FSA sẽ có quyền điều tra và xử phạt lớn hơn, có thể trực tiếp phạt các sàn giao dịch nước ngoài, sàn giao dịch phi tập trung (DEX) hoặc các nhóm giao dịch ngầm, thậm chí ra lệnh ngừng hoạt động. Báo cáo đồng thời quy định rõ ràng việc cấm giao dịch nội gián và thao túng thị trường, hoàn toàn tương đồng với quy định mới nhất của EU MiCA và Hàn Quốc.
Thứ ba, nới lỏng đồng bộ về thuế. Song song với việc chuyển hướng giám sát, chính phủ Nhật Bản đang nghiên cứu chuyển thuế suất đánh vào lợi nhuận từ tài sản mã hóa từ mức "thu nhập khác" cao nhất hiện nay là 55% sang cùng mức thuế lợi tức vốn 20% như cổ phiếu, dự kiến sẽ kích thích đáng kể ý muốn tham gia thị trường của các tổ chức và nhà đầu tư cá nhân. Cải cách này được coi là một bước ngoặt lớn của Nhật Bản từ "phòng ngừa tiêu cực" sang "phát huy lợi ích".
