Tác giả: Roberto Rios (@peruvian_bull)
Biên dịch: Deep Tide TechFlow
Deep Tide TechFlow: Jane Street là công ty giao dịch định lượng kiếm tiền nhiều nhất trong lịch sử Phố Wall, nhưng ít người biết đến sự tồn tại của nó - cho đến tuần này khi họ bị cáo buộc giao dịch nội gián dẫn đến sự sụp đổ của Terra Luna, đồng thời vướng vào vụ kiện thao túng chỉ số 560 triệu USD ở Ấn Độ. Bài viết này liên kết các cáo buộc thao túng Terra Luna, thao túng thị trường Ấn Độ, và việc bán tháo Bitcoin đều đặn lúc 10 giờ sáng hàng ngày - "Cú đánh 10 giờ" - thành một chuỗi điều tra hoàn chỉnh, với các mốc thời gian và dữ liệu đáng để đặt câu hỏi. Đợt phục hồi của Bitcoin hôm nay, rất có thể là nhờ câu chuyện này.
Toàn văn như sau:
Công ty giao dịch hùng mạnh nhất mà bạn chưa từng nghe đến, vừa bị bắt quả tang đưa tay vào hũ bánh. Hai lần. Ở hai châu lục khác nhau.
Và Bitcoin, cuối cùng cũng được giải thoát nhờ đó.
Hãy theo dõi:
Jane Street Group là một công ty giao dịch định lượng có trụ sở tại New York. Họ không có CEO.
Theo cách họ tự mô tả, công ty hoạt động như một "công xã vô chính phủ". Chỉ trong chín tháng đầu năm 2025, họ đã ghi nhận doanh thu giao dịch ròng 24 tỷ USD, vượt qua con số 20.5 tỷ USD của cả năm 2024. Chỉ riêng Q2/2025, họ đạt được 10.1 tỷ USD - đây là doanh thu giao dịch theo quý cao nhất từ trước đến nay của bất kỳ công ty nào trên Phố Wall.
Theo bất kỳ tiêu chuẩn nào, Jane Street là tổ chức giao dịch sinh lời nhất hành tinh.
Và ngay trong tuần này, người quản lý phá sản Terraform Labs đã đệ đơn kiện tại tòa án liên bang Manhattan, cáo buộc Jane Street sử dụng thông tin nội bộ, bố trí vị thế trước và kiếm lợi từ sự sụp đổ của Terra Luna vào tháng 5/2022. Vụ sụp đổ đó đã xóa sổ 40 tỷ USD giá trị và gây ra hiệu ứng domino, cuối cùng kéo theo sự sụp đổ của Celsius, Three Arrows Capital và FTX.
Logic của cáo buộc đơn giản đến kinh ngạc.
Ngày 7 tháng 5 năm 2022, Terraform Labs lặng lẽ rút 150 triệu USD UST khỏi Curve3pool (một bể thanh khoản phi tập trung chính). Không có bất kỳ thông báo nào, chỉ là một sự rút thanh khoản thầm lặng.
Mười phút sau, một ví được liên kết với Jane Street đã rút 85 triệu USD từ cùng một bể thanh khoản.
Tròn mười phút.
Vụ kiện nêu rõ, một cựu thực tập sinh từng thực tập tại Terraform, Bryce Pratt, người gia nhập Jane Street làm nhân viên toàn thời gian vào tháng 9/2021, đã thiết lập một kênh liên lạc bí mật với các đồng nghiệp cũ tại Terraform. Anh ta bị cáo buộc đã chuyển trực tiếp thông tin quan trọng không công khai về hoạt động thanh khoản của Terraform cho bàn giao dịch của Jane Street.
Vụ kiện liệt kê bốn bị đơn: Jane Street Group LLC, đồng sáng lập Robert Granieri, cùng các nhân viên Bryce Pratt và Michael Huang.
Tuyên bố của người quản lý phá sản chỉ rõ trọng tâm: Các giao dịch mà Jane Street thực hiện "sẽ không thể xảy ra nếu không nắm giữ thông tin nội bộ mà họ độc quyền tiếp cận".
Phần tệ hại hơn vẫn còn ở phía sau. Vụ kiện cáo buộc, hành động rút vốn của Jane Street đã giúp kích hoạt sự mất neo của UST, đẩy toàn bộ hệ sinh thái Terraform vào vòng xoáy tử thần. LUNA từ trên 80 USD lao dốc xuống gần bằng không. 40 tỷ USD bốc hơi. Người bình thường mất tất cả - tiền tiết kiệm hưu trí, quỹ giáo dục, tích lũy cả đời, tan biến trong vài ngày.
Phản ứng của Jane Street? Họ gọi đây là "hành động tuyệt vọng của kẻ đường cùng", là "cáo buộc vô căn cứ".
Nhưng vấn đề là, đây không phải là lần đầu tiên của họ.
Tháng 7 năm 2025, Ủy ban Chứng khoán Ấn Độ (SEBI) đã đưa ra một trong những cáo buộc thao túng thị trường lớn nhất trong lịch sử Ấn Độ nhắm vào Jane Street. Cuộc điều tra của SEBI phát hiện, trong 18 ngày đáo hạn phái sinh từ tháng 1/2023 đến tháng 3/2025, Jane Street đã thực hiện một vụ thao túng kiểu "bơm rồi bán" (pump and dump) kinh điển đối với chỉ số Bank Nifty.
Thủ đoạn hoạt động máy móc đến kinh ngạc:
Phiên sáng: Thuật toán của Jane Street mua vào ồ ạt cổ phiếu thành phần và hợp đồng tương lai Bank Nifty, đẩy chỉ số lên cao từ 1% đến 1.3%. SEBI phát hiện, trong một số ngày giao dịch, Jane Street tự mình đóng góp toàn bộ tác động giá tích cực lên chỉ số.
Đồng thời, họ xây dựng lượng lớn vị thế quyền chọn short, chủ yếu là bán quyền chọn mua (call options) và mua quyền chọn bán (put options), với quy mô vị thế mất cân đối nghiêm trọng so với vị thế cổ phiếu. SEBI phát hiện, tính theo delta tương đương, vị thế quyền chọn của họ gấp 7.3 lần vị thế cổ phiếu và hợp đồng tương lai. Đây không phải là phòng ngừa rủi ro (hedge), không phải là arbitrage, đây là sự thao túng có định hướng được bọc trong các bước thừa.
Phiên chiều: Họ bán ngược toàn bộ cổ phiếu đã mua vào buổi sáng, chỉ số giảm, quyền chọn short thu lời, lặp lại tuần hoàn, thực hiện y hệt như vậy vào mỗi ngày đáo hạn.
Phán quyết của SEBI: Lợi nhuận bất hợp pháp 4.843 crore Rupee, tương đương khoảng 580 triệu USD. Họ định tính hành vi của Jane Street là "phương tiện thao túng giá thanh toán có chủ đích". SEBI cũng đặc biệt chỉ ra, Jane Street vẫn tiếp tục thực hiện chiến lược này sau khi Sở Giao dịch Quốc gia Ấn Độ (NSE) đưa ra cảnh báo rõ ràng vào tháng 2/2025.
Lời lẽ của SEBI cực kỳ nghiêm khắc, hiếm thấy ở một cơ quan quản lý: "Tính công bằng của thị trường, và sự tin tưởng của hàng triệu nhà đầu tư nhỏ lẻ và trader, không thể tiếp tục bị con tin bởi âm mưu của một thành viên không đáng tin cậy như vậy."
Jane Street bị cấm tham gia thị trường chứng khoán Ấn Độ. Họ phải ký quỹ hơn 560 triệu USD vào một tài khoản ủy thác và ngay lập tức kháng cáo. Tính đến nay, vụ án vẫn đang được xét xử tại Tòa Phúc thẩm Chứng khoán Ấn Độ (SAT).
Bây giờ hãy nói về Bitcoin.
Từ tháng 11/2025, các trader Bitcoin nhận thấy một quy luật kỳ lạ: vào khoảng 10 giờ sáng theo giờ ET hàng ngày - trùng với thời điểm mở cửa thị trường chứng khoán Mỹ - những đợt bán tháo lớn sẽ ập vào BTC và các chứng chỉ quỹ ETF liên quan.
Quy luật này nhất quán đến rợn người. Bitcoin tăng trong phiên giao dịch châu Á và châu Âu, nhưng ngay khi New York mở cửa lại bị đè xuống.
(Xem thêm: https://www.tradingview.com/news/newsbtc:f65a83ede094b:0-is-jane-street-manipulating-bitcoin-the-viral-theory-explained/)
Những con số gây sốc. Biểu đồ tháng 12/2025 cho thấy, BTC trong một số ngày giao dịch đã giảm từ 89,700 USD xuống 87,700 USD chỉ trong vài phút, thanh lý 171 triệu USD vị thế long đòn bẩy trước khi giá phục hồi. Tình trạng này xảy ra vào các ngày 1, 5, 8, 10, 12, 15 tháng 12, và lặp lại nhiều lần trong tháng 1 và 2/2026.
Twitter Crypto gọi đây là "Cú đánh 10 giờ" (10am hammer).
Mũi dùi chỉ thẳng vào Jane Street, với lý do chính đáng. Jane Street là một trong chỉ bốn "Người tham gia được ủy quyền" (Authorized Participant - AP) của IBIT của BlackRock (ETF Bitcoin spot lớn nhất thế giới). Ba công ty còn lại lần lượt là Virtu Americas, JP Morgan Securities và Marex. Là Người tham gia được ủy quyền, Jane Street có khả năng độc đáo trong việc tạo và mua lại các chứng chỉ quỹ ETF, điều này có nghĩa họ tiếp cận trực tiếp vào đường ống đưa Bitcoin vào và ra khỏi các công cụ đóng gói thể chế.
Hồ sơ 13F của họ xác nhận việc nắm giữ quy mô lớn. Jane Street tính đến Q3/2025 nắm giữ 5.7 tỷ USD chứng chỉ IBIT. Q4 họ lại tăng mua thêm 276 triệu USD, nâng tổng lượng nắm giữ lên hơn 20 triệu cổ phiếu, trị giá khoảng 790 triệu USD theo giá cuối năm. Vào thời điểm đỉnh, họ nắm giữ gần 2.5 tỷ USD IBIT.
Nhưng có một điểm đáng ngờ: Trong khi bị tình nghi bán tháo BTC spot hàng ngày vào đầu phiên, Jane Street trong Q4/2025 đã tăng vị thế MSTR (Strategy, trước đây là MicroStrategy) của họ lên 473%, mua 951,187 cổ phiếu, trị giá khoảng 121 triệu USD. Điều này xảy ra cùng thời điểm các quỹ lớn như BlackRock và Vanguard đang giảm nắm giữ hàng tỷ USD MSTR.
Hãy nghĩ xem điều này có nghĩa gì: Mở cửa bán BTC, đè giá, thanh lý các vị thế long đòn bẩy, rồi mua lại với giá thấp hơn. Đồng thời, mua vào ồ ạt mã proxy Bitcoin có đòn bẩy cao nhất trên thị trường, chờ đợi sự phục hồi giá không thể tránh khỏi.
Đồng sáng lập Glassnode, Jan Happel và Yann Allemann, thông qua tài khoản Negentropic của họ trên nền tảng X, đã thổi bùng lại lý thuyết này, liên kết mô hình giao dịch thuật toán với việc đệ đơn kiện Terraform. Tài khoản Milk Road càng khuếch đại thông tin này, mô tả những "lời đồn thầm dai dẳng" về các bàn giao dịch thể chế thực hiện "một cuốn sổ tay hoạt động rất cụ thể và đầy âm mưu".
Rồi thì, vụ kiện đến. Rồi thì, điều không ngờ đã xảy ra.
Sau khi vụ kiện của Terraform chống lại Jane Street được đệ trình, "Cú đánh 10 giờ"... đã không xuất hiện. Lần đầu tiên sau nhiều tháng, Bitcoin không bị đè xuống khi thị trường Mỹ mở cửa, mà thay vào đó đã tăng.
Hôm nay, ngày 25 tháng 2 năm 2026, Bitcoin tăng vọt hơn 3%, vượt qua nhiều mức kháng cự, giao dịch vượt lên trên 68,000 USD, trong khi chỉ vài ngày trước nó còn đối mặt với nguy cơ vỡ dưới 60,000 USD. 323 triệu USD vị thế short bị thanh lý. Chỉ số RSI ngẫu nhiên chạm mức 100. Dòng tiền ròng vào ETF trong ngày đạt 257.7 triệu USD, mức cao nhất kể từ đầu tháng 2.
https://x.com/peruvian_bull/status/2026730420168192432?s=20
Quy luật đã bị phá vỡ.
Tôi muốn thận trọng ở đây. Tương quan không bằng nhân quả. Có nhiều yếu tố đồng thời tác động: Bài phát biểu State of the Union của Trump, mặt kỹ thuật bán quá mức (oversold), việc mua lại vị thế short (short covering). Chỉ số Fear & Greed khi đó ở mức 11, vùng cực kỳ sợ hãi, và đây thường là điểm xoay chiều để giao dịch ngược lại. RSI đã giảm xuống 15.80, mức đọc chưa từng thấy kể từ đợt sụp đổ do Covid năm 2020, và đợt sụp đổ đó sau đó đã chào đón mức tăng 1400%. Nhưng sự trùng hợp về thời điểm thật khó bỏ qua.
Trên nền tảng X lan truyền tin đồn rằng Jane Street sau khi bị kiện đã "bị buộc phải tắt thuật toán giao dịch của họ". Jane Street nói với Cointelegraph rằng đây là những "cáo buộc suy đoán vô căn cứ". Dù họ bị buộc phải dừng lại, hay chủ động tạm dừng vì lý do pháp lý thận trọng, thì kết quả vẫn như nhau:
Áp lực bán đã biến mất.
Điều này thực sự có ý nghĩa gì với Bitcoin.
ETF Bitcoin spot lẽ ra phải là công cụ cân bằng tuyệt vời. Kênh tiếp cận thể chế, sản phẩm được quản lý, được BlackRock đóng dấu chứng thực. Và chúng thực sự đã rất thành công - chỉ riêng IBIT kể từ khi ra mắt đã thu hút hơn 20 tỷ USD dòng tiền vào.
Nhưng cấu trúc ETF đã giới thiệu một thứ mà Bitcoin được thiết kế đặc biệt để né tránh: những trung gian đáng tin cậy có quyền truy cập đặc quyền vào đường ống.
Tháng 1/2024, Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) phê duyệt ETF Bitcoin spot với yêu cầu hình thức tạo lập và mua lại (creation/redemption) bằng tiền mặt thuần túy (cash-only). Mỗi khi cần tạo hoặc mua lại chứng chỉ, phải có người thực sự mua bán Bitcoin. Và những công ty tiếp cận quy trình này - các Người tham gia được ủy quyền - có lợi thế cấu trúc so với tất cả những người tham gia khác trên thị trường.
Tháng 9/2025, SEC đã phê duyệt cơ chế tạo lập và mua lại bằng hiện vật (in-kind) cho IBIT, điều này có nghĩa là các Người tham gia được ủy quyền giờ đây có thể trực tiếp đổi Bitcoin lấy chứng chỉ ETF mà không cần thông qua luân chuyển tiền fiat. Điều này trao cho Jane Street, Virtu, JP Morgan và Marex quyền kiểm soát trực tiếp hơn đối với dòng chảy Bitcoin vào và ra khỏi công cụ đóng gói thể chế lớn nhất.
"Cú đánh 10 giờ", về bản chất, là triệu chứng của cùng một căn bệnh đã ám ảnh thị trường vàng trong nhiều thập kỷ.
Tôi đã viết về điều này trong bài "The Gold Endgame Begins": Giao dịch giấy chống lại giao dịch giấy, các thể chế có quyền truy cập đường ống nhiều nhất, có thể hoàn thành việc di chuyển giá trước khi phần còn lại của thị trường kịp phản ứng.
https://x.com/peruvian_bull/status/1778146092279861279?s=20
Các trader của JP Morgan, Gregg Smith và Michael Nowak, bị kết tội đặt lệnh gian lận trên thị trường hợp đồng tương lai kim loại quý, thủ đoạn này kéo dài tám năm, liên quan đến hàng nghìn giao dịch bất hợp pháp. JP Morgan đã trả 920 triệu USD để dàn xếp. Deutsche Bank trả 30 triệu USD cho hành vi tương tự. UBS, HSBC và sáu trader cá nhân cũng phải đối mặt với cáo buộc của CFTC vì vi phạm chống gian lận.
Cùng một kịch bản, tài sản khác.
Mỗi lần, các công ty này đều gọi đó là "tạo lập thị trường" (market making), "arbitrage", "phòng ngừa rủi ro" (hedging). Các cách nói tránh không ngừng xuất hiện, kết quả luôn giống nhau: người bình thường bị xé nát, còn những người trong cuộc chiếm đoạt chênh lệch giá).
Vậy, bây giờ chúng ta đi đâu?
Bức tranh cấu trúc vĩ mô rộng hơn không thay đổi. Dòng tiền ròng ra khỏi ETF 4.5 tỷ USD trong 8 tuần đầu năm 2026 trông có vẻ đáng lo, nhưng Strategy (công ty của Saylor) vừa mua vào 39 triệu USD BTC, chiếm 99% tổng lượng mua của tất cả các công ty đại chúng trong cùng kỳ. Những người chơi lớn không bán, họ đang chờ thuật toán hoàn thành công việc.
Và có lẽ, ngay lúc này, thuật toán đã hoàn thành.
Nếu Jane Street - dù là vì mức độ phơi nhiễm rủi ro pháp lý, sự giám sát quản lý trên nhiều châu lục, hay đơn giản là tự bảo vệ mình - đã buộc phải rút lui khỏi chương trình bán tháo hàng ngày bị tình nghi của họ, thì điều đó có nghĩa là một lực cản cấu trúc liên tục đã đè nén Bitcoin trong bốn tháng qua đã được dỡ bỏ.
Bitcoin được sinh ra cho thời khắc này. Một hệ thống tiền tệ không phụ thuộc vào các trung gian đáng tin cậy, không cần Người tham gia được ủy quyền, không thể bị các thông điệp được chuyển qua các đường ống bí mật từ cựu thực tập sinh đến bàn giao dịch để bố trí vị thế trước.
Nhưng đừng quên chúng ta đã đến đây bằng cách nào. Những công ty lẽ ra phải "tạo lập thị trường" và "cung cấp thanh khoản", lại chính là những người cùng bị cáo buộc bố trí vị thế trước sự sụp đổ, thao túng chỉ số quốc gia và chạy chương trình bán tháo thuật toán hàng ngày đối với tài sản mà ETF của họ lẽ ra phải theo dõi.
Đây, chính là hệ thống mà Bitcoin được thiết kế để thay thế.
