Các doanh nghiệp Nhật Bản duy trì thị phần cao trong wafer silicon
Trong lĩnh vực wafer silicon, Shin-Etsu Chemical dẫn đầu về thị phần; trong lĩnh vực chất kháng quang (photoresist), các doanh nghiệp Nhật Bản chiếm 3 vị trí đầu tiên. Năm 2025, các doanh nghiệp Nhật Bản thể hiện sức mạnh ổn định trong lĩnh vực vật liệu bán dẫn, nhưng lại trì trệ trong lĩnh vực ô tô - ngành công nghiệp trụ cột...
Theo kết quả "Điều tra thị phần hàng hóa và dịch vụ chủ yếu" năm 2025 của Nikkei, các doanh nghiệp Nhật Bản đã duy trì thị phần cao trong lĩnh vực vật liệu liên quan đến bán dẫn. Trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến, các nhà sản xuất bộ nhớ và GPU đang đầu tư khủng, việc liệu các doanh nghiệp vật liệu Nhật Bản có thể theo kịp tốc độ này thông qua đầu tư hay không sẽ là điểm đáng chú ý.
Trong lĩnh vực wafer silicon - nền tảng của bán dẫn, Shin-Etsu Chemical đứng đầu với thị phần 26.3%, tăng 1 điểm phần trăm so với năm trước. SUMCO xếp thứ 2 với thị phần 17.8%, tăng 1.8 điểm phần trăm. Tổng thị phần của hai công ty này tăng 2.8 điểm phần trăm, đạt 44.1%, khoảng cách với các doanh nghiệp xếp hạng 3-5 (chủ yếu từ Đài Loan, Đức và Hàn Quốc) được nới rộng. Tổng thị phần của các doanh nghiệp hạng 3-5 giảm 0.7 điểm phần trăm, còn 31.9%.
Ngoài ra, trong lĩnh vực chất kháng quang (photoresist), ba doanh nghiệp Nhật Bản là Tokyo Ohka Kogyo (TOK), JSR và Shin-Etsu Chemical chiếm ba vị trí đầu tiên. Tổng thị phần đạt 60.5%, tăng 0.3 điểm phần trăm so với năm 2024.
Trong lĩnh vực thiết bị sản xuất bán dẫn, Tokyo Electron chiếm 10.4% thị phần, tiếp tục giữ vị trí thứ 4 như năm 2024.
Mặc dù các doanh nghiệp Nhật Bản vẫn giữ ưu thế trong lĩnh vực vật liệu bán dẫn, nhưng sự hiện diện của họ trong lĩnh vực bộ nhớ và GPU - nơi chiếm vị trí cốt lõi của thị trường bán dẫn - vẫn còn yếu.
Trong lĩnh vực bộ nhớ DRAM, SK Hynix của Hàn Quốc chiếm 34% thị phần, tăng 1 điểm phần trăm so với 2024, thứ hạng tăng một bậc, ngang bằng với Samsung Electronics về thị phần và cùng đứng đầu. Xếp thứ 3 là Micron Technology của Mỹ. Ba doanh nghiệp đứng đầu chiếm tổng cộng 92% thị phần.
Điều tra năm 2025 cho thấy, thị phần của ChangXin Memory Technologies (CXMT) đạt 6%, gấp đôi so với năm 2024 (3%). Công ty mẹ của CXMT đã niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Thượng Hải vào ngày 27/7, dự kiến sẽ tiếp tục tăng cường năng lực sản xuất trong tương lai.
Trong lĩnh vực bộ nhớ flash NAND, SK Hynix và Samsung xếp thứ nhất và thứ hai, tổng thị phần đạt 50%. Kioxia Holdings - từng là doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn nhất thị trường chứng khoán Nhật Bản - xếp thứ 3, nhưng thị phần toàn cầu giảm 1 điểm phần trăm so với 2024, xuống còn 15%.
Hiệp hội Thống kê Thương mại Bán dẫn Thế giới (WSTS) gồm các nhà sản xuất bán dẫn chính dự báo rằng quy mô thị trường bán dẫn toàn cầu năm 2026 sẽ đạt 1.5112 nghìn tỷ USD, tăng 90% so với năm 2025. Trong một thị trường mở rộng nhanh chóng, để tránh bị mất thị phần, các nhà sản xuất bán dẫn đang tiến hành những khoản đầu tư khổng lồ.
Samsung Electronics và SK Hynix thông báo sẽ đầu tư tổng cộng 800 nghìn tỷ won để xây dựng 4 nhà máy bán dẫn mới tại Hàn Quốc. Micron Technology của Mỹ tuyên bố sẽ đầu tư hơn 2500 tỷ USD vào sản xuất và nghiên cứu phát triển bộ nhớ trong nước cho đến năm 2035.
Để giữ vững thị phần trong lĩnh vực vật liệu bán dẫn - nơi họ vẫn còn lợi thế, các doanh nghiệp Nhật Bản cũng như các nhà sản xuất bán dẫn, cần phải dám chấp nhận rủi ro và liên tục thực hiện các khoản đầu tư quy mô lớn.
Các doanh nghiệp Nhật Bản thể hiện sức mạnh trong lĩnh vực vật liệu bán dẫn, nhưng lại trì trệ trong lĩnh vực ô tô - ngành công nghiệp trụ cột. Toyota giữ vị trí dẫn đầu ngành, nhưng thị phần chỉ tăng nhẹ lên 12.3%. Trong lĩnh vực xe điện thuần túy (EV), BYD của Trung Quốc và Tesla của Mỹ rất mạnh, các doanh nghiệp Nhật Bản không có mặt trong top 5.
Trong lĩnh vực xe hai bánh, Honda duy trì vị trí đầu bảng với thị phần 36.3%, tuy nhiên thị phần này giảm 1.2 điểm phần trăm so với năm trước. TVS Motor (Ấn Độ) xếp thứ 4 và Yadea (Trung Quốc) xếp thứ 5 đang tăng trưởng, vị thế dẫn đầu của Honda không phải là không thể lay chuyển.
Trong lĩnh vực đóng tàu, Imabari Shipbuilding tăng từ vị trí thứ 6 năm 2024 lên vị trí thứ 3. Thị phần tăng 2.7 điểm phần trăm, đạt 7.2%.
Việc tăng thị phần nhờ vào việc hoàn thành các tàu container cỡ lớn. Imabari Shipbuilding có nhiều đơn đặt hàng trong tay, và vào tháng 1/2026 đã sáp nhập Japan Marine United (JMU) - doanh nghiệp xếp thứ 2 trong ngành tại Nhật Bản - thành công ty con. Imabari Shipbuilding sẽ dựa vào hiệu ứng quy mô để thúc đẩy đầu tư lớn và nghiên cứu phát triển tàu thế hệ mới.
Chính phủ Nhật Bản, dựa trên góc nhìn an ninh kinh tế, đang nỗ lực hồi sinh ngành đóng tàu trong nước, xác định đây là một trong 17 lĩnh vực chiến lược trọng điểm. Chính phủ Nhật Bản đặt mục tiêu đến năm 2035, sản lượng đóng tàu sẽ tăng gần gấp đôi so với năm 2024, đạt 18 triệu tấn tổng tải trọng, và lên kế hoạch hợp tác giữa chính phủ và doanh nghiệp để thực hiện đầu tư trang thiết bị 700 tỷ Yên trong vòng 10 năm tới.
Tập đoàn Đóng tàu Trung Quốc (CSSC) đứng đầu về thị phần toàn cầu trong lĩnh vực đóng tàu, chiếm 17.8%. Xếp thứ 2 là HD Hyundai Heavy Industries của Hàn Quốc (13.7%). Các doanh nghiệp Trung Quốc và Hàn Quốc, dựa vào các khoản đầu tư khổng lồ, đã giành lấy ưu thế từ tay các doanh nghiệp Nhật Bản vốn từng dẫn đầu, và giờ đây đã bỏ xa các doanh nghiệp Nhật Bản.
Để từng bước tăng sản lượng đóng tàu, Nhật Bản không chỉ cần mở rộng đầu tư mà còn phải giải quyết bài toán thiếu hụt lao động. Việc tích cực thu hút nhân tài đồng thời áp dụng AI vật lý (Physical AI) có khả năng tự động vận hành máy móc và robot là điều hết sức quan trọng.
Bài viết này từ tài khoản WeChat công khai "Nikkei Chinese" (ID: rijingzhongwenwang), tác giả: Nikkei Chinese
