Tác giả: Nancy, PANews
Từ "la bàn đầu tư" của ngày hôm qua đến "biến sắc khi nghe nhắc tới VC" của hôm nay, các quỹ mạo hiểm (VC) trong lĩnh vực tiền mã hóa đang trải qua một quá trình thanh lọc và giải ảo cần thiết.
Thời khắc đen tối nhất cũng là lúc tái sinh từ tro tàn. Quá trình xả bong bóng khắc nghiệt này đang buộc thị trường mã hóa phải thiết lập một logic định giá lành mạnh và bền vững hơn, đồng thời thúc đẩy ngành quay trở lại với việc xây dựng hợp lý và trưởng thành.
VC Sao Rớt Đổ, Thời Khắc Giải Ảo Hào Quang Tinh Anh
Lại một quỹ mạo hiểm tiền mã hóa nữa đổ vỡ. Vào ngày 17 tháng 12, Shima Capital bị phát hiện đang âm thầm chấm dứt hoạt động.
Trong chu kỳ khắc nghiệt của tiền mã hóa này, sự ra đi của VC không phải là hiếm, nhưng cách Shima Capital rút lui lại không mấy danh giá. Khác với những VC khác chết vì cạn kiệt thanh khoản hoặc bị kéo theo bởi danh mục đầu tư tồi tệ, Shima Capital phần lớn bắt nguồn từ rủi ro đạo đức nội bộ và sự quản lý hỗn loạn.
Ngòi nổ trực tiếp cho quyết định này là vụ kiện mà SEC (Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ) đã đệ trình cách đây ba tuần nhắm vào tổ chức này và người sáng lập Yida Gao. Cáo buộc cho rằng họ đã vi phạm nhiều luật chứng khoán, gây quỹ bất hợp pháp hơn 169,9 triệu USD từ các nhà đầu tư thông qua các thủ đoạn gian lận.
Dưới áp lực giám sát, Yida Gao đãy nhanh chóng lựa chọn dàn xếp với SEC và Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, đồng ý nộp phạt khoảng 4 triệu USD, đồng thời quyết định đóng cửa quỹ và tuyên bố từ bỏ tất cả chức vụ, bày tỏ sự hối hận sâu sắc về những "quyết định gây hiểu lầm" của mình. Quỹ sẽ bước vào quy trình thanh lý, sẽ dần dần chuyển đổi tài sản thành tiền mặt để hoàn trả cho các nhà đầu tư khi thị trường cho phép.
Là một quỹ mạo hiểm sao từng rót vốn với tần suất cao trong lĩnh vực mã hóa, sự trỗi dậy của Shima Capital phần lớn dựa vào hào quang tinh anh của người sáng lập. Yida Gao, người Mỹ gốc Hoa, từng là học sinh ưu tú ở Phố Wall, có nền tảng từ Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT), từng kế nhiệm cựu Chủ tịch SEC Gary Gensler giảng dạy các khóa học về mã hóa tại MIT, lý lịch còn bao gồm các tổ chức nổi tiếng như Morgan Stanley và New Enterprise Associates.
Nhờ vào nền tảng này, quỹ đầu tiên của Shima đã dễ dàng gây quỹ 200 triệu USD, với các nhà tài trợ phía sau bao gồm Dragonfly, tỷ phú quỹ phòng hộ Bill Ackman, Animoca, OKX, Republic Capital, Digital Currency Group và Mirana Ventures.
Nắm trong tay số vốn khổng lồ, Shima trở thành một trong những thợ săn năng động nhất chu kỳ trước, đặt cược vào hơn 200 dự án mã hóa, trong đó không thiếu những dự án cực hot như Monad, Puddy Penguins, Solv, Berachain, 1inch, Coin98, v.v. Mặc dù danh mục đầu tư lớn, nhưng Shima và đội ngũ của mình lại được các nhà đầu tư đánh giá là trẻ tuổi và thiếu kinh nghiệm, không thực sự hiểu ngành, mà chỉ đơn thuần chạy theo làn sóng đầu cơ tiền mã hóa.
Nghiêm trọng hơn, tất cả điều này còn được xây dựng trên những lời nói dối. Theo hồ sơ kiện của SEC, khi gây quỹ 158 triệu USD cho Shima Capital Fund I, ông ta đã bịa đặt thành tích trong quá khứ, tuyên bố một khoản đầu tư của mình đã thu về lợi nhuận gấp 90 lần, trong khi số liệu thực tế chỉ là 2,8 lần. Khi lời nói dối đối mặt với nguy cơ bị vỡ lở, ông ta thậm chí còn cố gắng dùng "sai sót khi viết" để lấp liếm các nhà đầu tư.
Không chỉ vậy, Yida Gao thông qua việc thành lập SPV (Phương tiện Mục đích Đặc biệt) để gây quỹ từ các nhà đầu tư mua token BitClout, hứa hẹn cung cấp chiết khấu và bảo vệ vốn gốc. Tuy nhiên, trên thực tế, mặc dù ông ta mua token với giá thấp, nhưng lại không bán cho nhà đầu tư với giá gốc, mà bán lại với giá cao hơn cho chính SPV của mình, bí mật kiếm lời 1,9 triệu USD mà không tiết lộ.
Nhìn từ góc độ dài hạn, việc rút lui của Shima cũng truyền đi tín hiệu tích cực tới thị trường: hành vi gian lận trong mã hóa không còn là ngoài vòng pháp luật, tính minh bạch và tiêu chuẩn đạo đức của ngành sẽ được nâng cao tốt hơn.
Đọc thêm: Hé lộ về người sáng lập Shima Capital bị cáo buộc biển thủ tài sản: Từ người nhập cư Phúc Kiến đến tinh anh tài chính Phố Wall
Thời Đại Kiếm Tiền Dễ Dàng Kết Thúc, VC Bước Vào Thời Kỳ Tiến Hóa
Cái gọi là mô hình VC thất bại, về bản chất là thị trường đang buộc ngành phải tiến hóa.
Hiện tại, mô hình dây chuyền "VC gom cục, nhà đầu tư nhỏ lẻ (retail) đỡ đạn" đã bị phá vỡ, vốn đang nhanh chóng rút khỏi các dự án khí (air project). Ví dụ, không lâu trước đây, Monad với đội ngũ đầu tư hùng hậu sau khi lên sàn vẫn không thoát khỏi tình trạng giá cả khó khăn, cũng khiến một loạt VC "vỡ trận", Dragonfly và các quỹ mạo hiểm khác đã tranh luận kịch liệt xung quanh vấn đề định giá giá trị.
Luật chơi của ngành đã thay đổi. Cho dù là thành công của các dự án không có VC gây quỹ (ví dụ như Hyperliquid), hay sự chống đối của cộng đồng đối với các dự án định giá cao, thực chất đều đang thúc đẩy các tổ chức mạo hiểm bước ra khỏi tháp ngà kiêu ngạo. Chỉ khi con đường kiếm tiền nhanh chỉ dựa vào "phát token bán token" bị chặn lại, VC mới thực sự chuyên tâm tìm kiếm những dự án có khả năng tạo ra lợi nhuận (tạo máu), có thể giải quyết các vấn đề thực tế.
Sự đau đớn này là rõ ràng. Khi các nhà đầu tư nhỏ lẻ rút lui dẫn đến thanh khoản cạn kiệt, kênh thoát lui truyền thống của VC bị tắc nghẽn, việc điều chỉnh định giá không chỉ kéo dài chu kỳ hoàn vốn, mà còn khiến một lượng lớn khoản đầu tư đối mặt với thua lỗ nghiêm trọng trên sổ sách.
Cách đây không lâu, Akshat Vaidya, đồng sáng lập văn phòng gia đình Arthur Hayes Maelstrom, đã công khai phàn nàn rằng số vốn đầu tư vào một quỹ của Pantera cách đây 4 năm đã gần như bị xén một nửa, trong khi cùng kỳ Bitcoin đã tăng khoảng gấp đôi.
Một VC khác cũng thổ lộ với PANews rằng họ đang đau đầu với việc thoát vốn, ngay cả khi tham gia vào vòng hạt giống (seed round), giá token nắm giữ hiện tại cũng thấp hơn giá gốc. Các dự án trong tay dù có lên sàn hàng đầu là Binance, nhiều năm sau cũng chỉ thu hồi được một phần năm vốn gốc. Nhiều dự án chọn cách lên đại một sàn giao dịch nhỏ để trả lời các nhà đầu tư, nhưng hoàn toàn không có thanh khoản để thoát, thậm chí có dự án chọn cách nằm im, hỏi đến chỉ nói là chờ thời cơ.
Dữ liệu từ Glassnode cho thấy, hiện tại chỉ khoảng 2% nguồn cung altcoin đang trong trạng thái có lãi, thị trường thể hiện sự phân hóa chưa từng có. Và trong giai đoạn thị trường tăng giá của Bitcoin, việc altcoin liên tục thua kém là điều không phổ biến trong lịch sử.
Dữ liệu chứng minh rằng, thời đại kiếm tiền dễ dàng đã hoàn toàn kết thúc.
Một thời đại kết thúc có nghĩa là một thời đại khác bắt đầu. Rui từ HashKey Ventures chỉ ra trên mạng xã hội rằng, VC không sợ chịu đựng (ngâm), sợ nhanh, đây cũng là lý do tại sao thị trường giá xuống (bear market) lại phù hợp hơn với VC. Muốn thực sự thành công, phải chịu đựng đến kỳ chết lặng tiếp theo, khác với các bên dự án, VC khá là chịu đựng được. Đồng thời, phần lớn VC mã hóa về bản chất là kiếm lời chênh lệch thông tin, cộng thêm một số phụ thuộc vào lối mòn, kiếm chút tiền vất vả và phí kênh phân phối. Quan trọng hơn, hiện nay nhiều người trong số họ đã chuyển thành đại lý thị trường hoặc nhà tạo lập thị trường (market maker), về bản chất không khác nhau nhiều.
Sửa Đường Trước, Xây Lầu Sau, Tìm Kiếm Cơ Hội Chắc Chắn
Đối mặt với sự rút lui của dòng tiền nóng, các VC không phải đều đang "tháo chạy", mà đang thực hiện việc thu hẹp và điều chỉnh chiến lược.
"Nếu một dự án không có bảng điều khiển dữ liệu (data dashboard), chúng tôi sẽ không đầu tư vào nó." Những người tham dự sự kiện mã hóa gần đây ở Dubai tiết lộ, VC hiện nay quan tâm hơn đến dữ liệu kinh doanh thực tế, thay vì chỉ câu chuyện thuần túy. Đối mặt với thực tế ảm đạm, VC đã nâng cao đáng kể ngưỡng đầu tư, thậm chí hoàn toàn từ bỏ các khoản đầu tư mới.
Dovey Wan, người sáng lập Primitive Ventures, thẳng thắn thừa nhận, đối với nhà đầu tư, (hiện tại) tỷ lệ mà thực lực và may mắn có thể hoán đổi ngày càng khắt khe, đặc biệt là thời kỳ hậu GPT. Tất cả các ngành đều vậy, lựa chọn quan trọng hơn nỗ lực, nhưng lựa chọn khó hơn nỗ lực nhiều.
Pantera Capital trong một video gần đây đã tiết lộ một xu hướng tích cực. Theo tiết lộ của họ, mặc dù tổng số tiền gây quỹ trong lĩnh vực mã hóa năm nay đạt 340 tỷ USD, vượt qua kỷ lục của năm 2021 và 2022, nhưng số lượng giao dịch lại giảm gần 50%. Hiện tượng này có một số nguyên nhân chính: Đầu tiên, cơ cấu nhà đầu tư thay đổi. Các văn phòng gia đình và nhà đầu tư cá nhân hoạt động tích cực trong giai đoạn 2021-2022, sau khi chịu lỗ trong thị trường giá xuống, đã trở nên thận trọng hơn, một số thậm chí chọn rút khỏi thị trường; Thứ hai, chiến lược đầu tư của các VC hiện có có xu hướng tập trung, phần VC này có xu hướng đổ tiền vào một số ít dự án chất lượng cao, thay vì rải rác rộng như trước đây, nguyên nhân là do hiện nay chi phí vốn, thời gian và tài nguyên cần thiết để khởi động dự án mới cao hơn; Mặt khác, một phần vốn chuyển hướng sang các tài sản tương đối an toàn hơn, điều này cũng giải thích tại sao trong chu kỳ này, một lượng lớn vốn tập trung cao độ vào Bitcoin và một số ít tài sản chủ đạo; Thứ ba, vốn dồi dào nhưng nhịp độ triển khai chậm lại. Nhiều quỹ mạo hiểm đã gây quỹ một lượng lớn vào năm 2021 và 2022, hiện đang nắm giữ "vũ khí" dồi dào, chủ yếu dùng để hỗ trợ danh mục đầu tư hiện có, và không vội đầu tư vào dự án mới. Nhìn từ góc độ dài hạn hơn, sự thay đổi này không phải là tín hiệu tiêu cực, mà là dấu hiệu cho thấy thị trường đang trưởng thành.
Phân tích gần đây của Galaxy Research về báo cáo đầu tư Q3 cũng chỉ ra rằng, số tiền đầu tư của VC mã hóa trong quý đã tăng lên, nhưng khá tập trung. Đồng thời, gần 60% vốn đầu tư đã chảy vào các công ty giai đoạn muộn (late-stage), đây là mức cao thứ hai kể từ quý đầu tiên năm 2021. Và so với năm 2022, dữ liệu gây quỹ đầu tư mạo hiểm cũng cho thấy sự quan tâm của nhà đầu tư giảm mạnh. Dữ liệu này cũng cho thấy VC sẵn sàng đặt cược lớn hơn vào các cơ hội chắc chắn.
Để phòng ngừa rủi ro cho thị trường đơn lẻ, một số VC mã hóa bắt đầu "làm việc không đúng chuyên môn", nhắm mục tiêu vào các thị trường bên ngoài bản địa mã hóa. Chẳng hạn như danh sách đầu tư gần đây của YZi Labs cho thấy, ánh mắt của họ đã chuyển hướng sang các lĩnh vực ngoài luồng như công nghệ sinh học, robot. Cũng có những quỹ bản địa mã hóa từ lâu đã bắt đầu đầu tư vào các dự án AI, mặc dù so với các quỹ công nghệ không có lợi thế định giá lớn, nhưng đó là một thử nghiệm chuyển đổi.
Pantera cũng đã suy ngẫm về các khoản đầu tư trong chu kỳ trước. "Chu kỳ trước, một lượng lớn vốn đổ vào các lĩnh vực đầu cơ như NFT và metaverse. Những dự án này cố gắng bỏ qua cơ sở hạ tầng, xây dựng trực tiếp 'tầng cao văn hóa'. Nhưng giống như xây lâu đài trên cát, cơ sở hạ tầng bên dưới chưa sẵn sàng, đường ray thanh toán chưa trưởng thành, môi trường quản lý cũng không rõ ràng, trải nghiệm người dùng cũng chưa đạt đến mức độ chủ đạo. Ngành quá vội vàng tìm kiếm ứng dụng sát thủ, đổ nguồn lực vào tầng ứng dụng chưa có đất (điều kiện)."
Pantera cho rằng chu kỳ mã hóa hiện tại đang trải qua sự "sửa chữa" cần thiết. Hiện nay vốn chảy nhiều hơn vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng, chẳng hạn như chuỗi thanh toán hiệu quả hơn, công cụ bảo mật trưởng thành hơn và hệ thống stablecoin, con đường này mới là trình tự chính xác, ứng dụng của chu kỳ tiếp theo mới có điều kiện bùng nổ thực sự.
Làm nền móng trước, xây tòa nhà sau.
Sự thanh lọc khắc nghiệt của VC mã hóa hiện tại, vừa là một cơn đau, lại càng là một sự tái tạo.
