Tác giả: Jill Gunter, Đồng sáng lập Espresso
Biên dịch: Luffy, Foresight News
Mười năm trước, tôi bắt đầu sự nghiệp trong ngành công nghiệp tiền mã hóa, bởi vì trong mắt tôi, nó là công cụ phù hợp nhất và hiệu quả nhanh nhất để giải quyết các vấn đề mà tôi đã chứng kiến trong sự nghiệp ngắn ngủi của mình trên Phố Wall.
Tôi phát hiện ra rằng, hiện trạng của hệ thống tài chính đã sinh ra ba tệ nạn xã hội lớn, và tôi tin chắc rằng công nghệ mã hóa có thể giải quyết những vấn đề nan giải này.
1) Quản lý tiền tệ kém
Hugo Chávez đã khiến tỷ lệ lạm phát của Venezuela tăng vọt lên hơn 20000%
Sự nghiệp của tôi bắt đầu với vai trò là một nhà giao dịch trái phiếu, phụ trách nghiệp vụ nợ chủ quyền Mỹ Latinh, vì vậy tôi đã trực tiếp chứng kiến lạm phát phi mã và sự kiểm soát vốn ở các quốc gia như Venezuela, Argentina. Sự độc đoán của nguyên thủ quốc gia đã tước đoạt kế sinh nhai và tích lũy của cả một thế hệ, dẫn đến chênh lệch lãi suất trái phiếu trong nước mở rộng đáng kể, đồng thời cũng khiến đất nước bị từ chối ra thị trường vốn. Sự bất công mà hiện trạng này gây ra cho cá nhân, trong quá khứ và hiện tại, đều là một bi kịch.
Tất nhiên, Hugo Chávez và Cristina Kirchner (lần lượt là cựu tổng thống của Venezuela và Argentina) không phải là "nhân vật phản diện" duy nhất trong bi kịch này.
2) Rào cản tài chính của Phố Wall
Còn nhớ cuộc biểu tình chiếm đóng Công viên Zuccotti ở Manhattan, New York năm 2011 không?
Vài năm sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, tôi gia nhập Phố Wall. Trước khi nhận việc, tôi đã đọc cuốn "Liar's Poker" của Michael Lewis, vốn nghĩ rằng văn hóa đầu cơ điên cuồng của Phố Wall những năm 80 được miêu tả trong sách chỉ là một khuôn mẫu lỗi thời. Tôi cũng biết rằng một năm trước khi nhận việc, "Đạo luật Dodd-Frank" đã được ban hành, cuộc cải cách ở cấp quốc hội này vốn nên dọn sạch triệt để không khí đầu cơ trên các bàn giao dịch ở Lower Manhattan.
Xét từ góc độ thể chế, hành vi đầu cơ mạo hiểm tràn lan quả thực đã được kiềm chế, các bộ phận giao dịch chuyên đặt cược theo hướng cũng về cơ bản đã bị cắt giảm. Nhưng chỉ cần tìm đúng đường, bạn sẽ phát hiện ra rằng làn sóng đầu cơ thực ra chưa bao giờ tan biến. Nhiều nhà lãnh đạo còn sót lại sau cuộc thanh trừng lớn trong ngành năm 2008 đều là những nhà giao dịch trẻ tuổi tiếp quản các vị thế rủi ro của cấp trên ở đáy thị trường, sau đó kiếm bộn tiền nhờ chính sách nới lỏng định lượng của Ben Bernanke. Trải nghiệm như vậy sẽ định hướng khuyến khích như thế nào cho những "ông lớn" giao dịch mới nổi này? Dù đã trải qua sự tàn khốc của khủng hoảng, thế hệ mới này vẫn bị nhồi nhét một quan niệm: Cứ đánh cược lớn dựa vào bảng cân đối kế toán của công ty, vẫn có thể gây dựng sự nghiệp.
Năm đầu tiên làm việc trên Phố Wall, mỗi ngày đi làm về tôi đều phải đi ngang qua đám đông biểu tình "Chiếm đóng Phố Wall". Ở Phố Wall càng lâu, tôi càng đồng tình với cuộc vận động đường phố này, họ muốn phá vỡ đặc quyền của Phố Wall, chấm dứt tình trạng đánh cược bừa bãi nhưng lại để người dân thường gánh vác hậu quả.
Tôi đồng tình với cuộc vận động này, nhưng không đồng tình với cách hành động của họ. Quá trình đi xuyên qua đám đông biểu tình thực ra chẳng có gì kịch tính, hành động của họ không tích cực. Họ giương cao biểu ngữ, tuyên bố mình là "99%", nhưng trong mắt tôi, họ không có yêu cầu rõ ràng về những gì muốn có được từ "1%" đó.
Trong mắt tôi, câu trả lời rất rõ ràng: Vấn đề không chỉ nằm ở chỗ Phố Wall nghiện cờ bạc, mà còn ở chỗ Phố Wall có thể tiếp cận được các "sòng bạc", cơ hội đầu tư và thông tin ngành mà người dân thường mãi mãi không có duyên; và một khi Phố Wall thua cá cược, người trả giá lại là dân thường.
Đây tuyệt đối không phải là vấn đề có thể giải quyết chỉ bằng cách đặt thêm vài quy tắc cho Phố Wall, cốt lõi là phải tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng cho người bình thường.
3) Hệ thống tài chính tối tăm và lỗi thời
Ngay từ năm 2012, tôi đã nhận ra rằng, để thúc đẩy hệ thống tài chính chuyển đổi theo hướng cởi mở, công bằng, minh bạch và bao trùm hơn, thì phải nâng cấp hệ thống cơ sở của nó.
Là một nhà giao dịch sơ cấp trong phòng giao dịch, mỗi ngày sau khi đóng cửa, tôi đều phải dành hàng giờ để gọi điện đối chiếu với bộ phận hậu cần, truy tìm các trái phiếu lẽ ra phải được thanh toán từ vài tuần trước, xác nhận tất cả các vị thế phái sinh không tồn tại "rủi ro sai hướng".
Tại sao những quy trình này vẫn chưa được số hóa hoàn toàn!
Tất nhiên, nhìn bề mặt thì nhiều khâu đã được số hóa, chúng tôi sử dụng máy tính và cơ sở dữ liệu điện tử. Nhưng tất cả các cơ sở dữ liệu này đều cần sự can thiệp thủ công mới có thể cập nhật. Việc giữ cho thông tin của các bên thống nhất là một công việc khổng lồ, tốn kém và thường không minh bạch.
Tôi vẫn nhớ một chuyện: Ngay cả sau bốn năm Lehman Brothers phá sản, Barclays Bank, ngân hàng mua lại tài sản của họ, vẫn không thể làm rõ tình hình tài sản và nợ phải trả chính xác của Lehman Brothers. Nghe có vẻ vô lý, nhưng nghĩ đến những hồ sơ cơ sở dữ liệu mâu thuẫn nhau hoặc không đầy đủ, thì mọi chuyện đều có thể giải thích được.
Bitcoin: Một hệ thống tiền mặt điện tử ngang hàng
Bitcoin thực sự quá tuyệt.
Nó giống như vàng, là tài sản không bị thao túng, độc lập với chính sách tiền tệ; mô hình phát hành và lưu thông của nó cho phép người dân toàn cầu có thời gian dài tới mười năm để sử dụng nó như một công cụ đầu tư trước khi các tổ chức thực sự có thể can thiệp quy mô lớn; nó còn mang đến một cơ sở dữ liệu mới có tên là blockchain, không cần quy trình thanh toán bù trừ, quyết toán hoặc đối chiếu, bất kỳ ai cũng có thể trực tiếp chạy và cập nhật.
Bitcoin trước đây là (bây giờ vẫn là) một liều thuốc giải cho sự vỡ mộng của tôi về Phố Wall. Có người dùng nó để né tránh lạm phát và kiểm soát vốn; nó cho phép nhóm "99%" được bố trí đầu tư trước Phố Wall; công nghệ cơ sở của nó còn có triển vọng thay thế hoàn toàn hệ thống tối tăm kém hiệu quả mà ngân hàng phụ thuộc, xây dựng một hệ thống mới kỹ thuật số, minh bạch.
Tôi phải bỏ lại tất cả, dấn thân vào sự nghiệp này. Nhưng lúc đó, những nghi ngờ từ bên ngoài tràn ngập, luận điệu phổ biến nhất là "Đây chẳng phải là thứ mà bọn buôn ma túy dùng sao?" Năm 2014, ngoài các chợ darknet như "Silk Road", Bitcoin hầu như không có bất kỳ ứng dụng nào khác, muốn bác bỏ sự nghi ngờ này không hề dễ dàng, bạn phải "tưởng tượng" hết sức mới có thể thấy được tiềm năng của nó.
Trong những năm vật lộn, tôi từng cảm thấy công nghệ này có thể mãi mãi không thể thực sự ra mắt...... Nhưng đột nhiên, cả thế giới bắt đầu chú ý đến nó, và đem những ảo tưởng của riêng mình phóng chiếu lên công nghệ này.
Đỉnh cao của ảo tưởng
Nhiều năm qua tôi luôn mong mọi người có thể thấy được tiềm năng của công nghệ blockchain, nhưng năm 2017, tôi đột nhiên trở thành người hoài nghi trong ngành, cảm giác này rất phức tạp.
Một mặt là vì tôi đang ở trong môi trường ngành tại Thung lũng Silicon, mặt khác cũng là do thời thế, ai nấy đều muốn làm dự án blockchain. Có người chào bán ý tưởng khởi nghiệp "blockchain + báo chí", còn có tiêu đề tin tức viết "Blockchain tiến vào lĩnh vực nha khoa", mỗi lúc như vậy tôi đều không nhịn được mà muốn nói "Không đúng, hoàn toàn không phải dùng như vậy!"
Tuy nhiên, đa số những người này không phải muốn lừa đảo, họ không phải muốn làm dự án ma, phát token cắt lỗ retail, cũng không phải đang phát hành Meme coin. Họ thực sự lạc quan về tiềm năng đa dạng của công nghệ, chỉ là sự nhiệt tình này vừa gây hiểu lầm, vừa không đủ lý trí.
Năm 2017 đến 2018, chính là giai đoạn đỉnh cao của ảo tưởng trong ngành.
Đường cong độ chín công nghệ của Gartner
Tiền mã hóa và ngành công nghiệp blockchain đã không đi theo hướng leo dốc khai sáng như Gartner hứa hẹn trong biểu đồ "chu kỳ cường điệu" kinh điển của mình, mà cứ sau mỗi 3 đến 4 năm lại dao động giữa cuồng nhiệt và vỡ mộng.
Muốn làm rõ nguyên nhân đằng sau, phải hiểu một sự thật: Blockchain tuy là một công nghệ, nhưng nó liên kết sâu với loại tài sản mã hóa này, và hệ số beta của tài sản mã hóa cực cao, rủi ro cực lớn, vì vậy rất dễ bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường vĩ mô. Mười năm qua, sự thăng trầm của thị trường vĩ mô vốn đã kịch liệt: thời đại lãi suất bằng không, mức độ ưa thích rủi ro tăng lên, tài sản mã hóa liền đón cơn sốt; chiến tranh thương mại ập đến, mức độ ưa thích rủi ro giảm xuống, tài sản mã hóa liền bị tuyên bố "chết".
Càng tệ hơn là, môi trường quản lý của lĩnh vực mới nổi này cũng biến động cực lớn, cộng thêm nhiều sự kiện thảm khốc phá hủy vốn khổng lồ như Terra/Luna, FTX, tính biến động cao của ngành cũng không có gì ngạc nhiên.
Phải biết rằng, chúng ta đều khao khát thay đổi thế giới
Kiên trì đào sâu trong ngành (dù là làm dự án, đầu tư, bình luận hay công việc khác), vốn đã là một việc cực kỳ khó khăn.
Ai cũng biết khởi nghiệp không dễ, mà khởi nghiệp trong ngành mã hóa càng khó hơn. Tâm trạng ngành và môi trường gọi vốn thất thường, sự phù hợp thị trường sản phẩm khó xác định rõ, doanh nhân hợp pháp có thể bị triệu tập thậm chí vào tù, còn phải chứng kiến một vị tổng thống nào đó phát token lừa đảo, phá hủy uy tín công chúng còn sót lại của ngành...... Điều này thật điên rồ.
Vì vậy tôi hoàn toàn có thể hiểu, có người sau 8 năm đào sâu trong ngành, sẽ cảm thấy cuộc đời mình bị lãng phí.
https://x.com/kenchangh/status/1994854381267947640
Tác giả bài đăng này thừa nhận, bản thân vốn nghĩ mình tham gia một cuộc cách mạng, nhưng cuối cùng lại phát hiện chỉ là tham gia xây dựng một sòng bạc khổng lồ, anh ta hối hận vì đã thúc đẩy "sòng bạc hóa" kinh tế.
Nhưng phải biết rằng, không có phong trào phản truyền thống nào có thể hoàn hảo, mỗi cuộc cách mạng đều có cái giá phải trả, bất kỳ thay đổi nào cũng phải trải qua đau đớn.
Elizabeth Warren và phong trào "Chiếm đóng Phố Wall" từng cố gắng đóng cửa sòng bạc Phố Wall, nhưng cơn sốt Meme stock, thị trường tăng giá của altcoin tiền mã hóa, thị trường dự đoán, sàn giao dịch phi tập trung hợp đồng vĩnh viễn và các mô hình kinh doanh khác, lại đem sòng bạc của Phố Wall đặt trước mặt đại chúng.
Đây có phải là điều tốt? Thành thật mà nói tôi cũng không chắc. Trong phần lớn thời gian của tôi trong ngành mã hóa, đều cảm thấy chúng ta chỉ đang lặp lại việc xây dựng hệ thống bảo vệ người tiêu dùng. Nhưng nhiều quy tắc bảo vệ người tiêu dùng hiện có được gọi là, hoặc là lỗi thời hoặc là gây hiểu lầm, vì vậy tôi cho rằng việc đột phá biên giới lại có lẽ là điều tốt. Nếu mục tiêu ban đầu của tôi là tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng, thì không thể không nói, chúng ta thực sự đã đạt được tiến triển.
Muốn cải cách triệt để hệ thống tài chính, bước này là con đường tất yếu phải trải qua. Nếu muốn thay đổi căn bản chủ thể và cách thức thu lợi nhuận tài chính, ắt sẽ khiến kinh tế trở nên "sòng bạc hóa".
Bảng điểm
Sinh lòng vỡ mộng rất dễ, nhưngữ giữ lạc quan lại rất khó.
Nhưng nếu đối chiếu mục tiêu lúc tôi vào ngành để xem xét hiện trạng ngành, tôi sẽ cảm thấy tổng thể còn khá ổn.
Về quản lý tiền tệ kém: Chúng ta đã có Bitcoin, cũng như các loại tiền mã hóa đủ phi tập trung khác, chúng có thể là lựa chọn thay thế thiết thực cho tiền pháp định, vừa không bị tạm giữ cũng không bị mất giá; cộng thêm sự hỗ trợ của privacy coin, tài sản thậm chí không thể bị truy tìm. Đây là bước tiến thực sự trong quá trình tự do của nhân loại.
Về sự độc quyền của Phố Wall: Thành thật mà nói, sòng bạc đã được "dân chủ hóa", bây giờ không chỉ Phố Wall mới có thể dựa vào đòn bẩy cao đánh cược tài sản rác để tự làm mình sụp đổ! Nhưng nghiêm túc mà nói, tôi cho rằng toàn xã hội đang tiến bộ, không còn can thiệp quá mức vào khả năng và cách thức chịu rủi ro của người dân. Xét cho cùng, chúng ta luôn cho phép người bình thường mua xổ số thoải mái, nhưng lại từ chối cơ hội đầu tư cổ phiếu tốt nhất trong mười năm qua. Còn những nhà đầu tư retail sớm của các tài sản chất lượng như Bitcoin, Ethereum, đã cho chúng ta thấy hình mẫu của một thế giới cân bằng hơn.
Về vấn đề hệ thống cơ sở dữ liệu tối tăm lỗi thời: Ngành tài chính cuối cùng cũng bắt đầu coi trọng phương án công nghệ ưu việt hơn, Robinhood đã sử dụng blockchain làm công nghệ cơ sở cho sản phẩm giao dịch cổ phiếu tại khu vực EU; Stripe đang xây dựng hệ thống thanh toán toàn cầu mới dựa trên đường ray mã hóa; stablecoin cũng đã trở thành sản phẩm chủ lưu.
Nếu bạn vào ngành là vì cách mạng, không妨 xem kỹ: Tất cả những gì bạn mong đợi có lẽ đã đến, chỉ là hình dáng của nó không giống như bạn tưởng tượng.
