Ngày 6 tháng 2, các nhà đầu tư tài sản USD khó có thể chợp mắt.
Mở phần mềm giao dịch, toàn màn hình đỏ lòm. Bitcoin từng lao xuống 60.000 USD, bốc hơi 16% trong 24 giờ, giảm 50% so với mức cao trước đó.
Bạc như con diều đứt dây, lao dốc 17% trong một ngày. Nasdaq giảm mạnh 1.5%, cổ phiếu công nghệ tan hoang.
Thị trường crypto, 580 nghìn người bị thanh lý, 26 tỷ USD tan thành mây khói.
Nhưng điều kỳ lạ nhất là: Không ai biết chuyện gì thực sự đã xảy ra?
Không có Lehman sụp đổ, không có sự kiện thiên nga đen, thậm chí không có một tin xấu đáng kể nào. Cổ phiếu Mỹ, bạc, tiền mã hóa, ba loại tài sản, cùng lao dốc trong một thời điểm.
Khi “tài sản trú ẩn” (bạc), “niềm tin công nghệ” (cổ phiếu Mỹ), “sòng bạc đầu cơ” (tiền mã hóa) cùng lúc sụp đổ, thông điệp thị trường có lẽ chỉ có một: Thanh khoản đã cạn kiệt.
Cổ Phiếu Mỹ: Bong bóng vỡ tung trong mùa báo cáo
Ngày 4 tháng 2 sau giờ giao dịch, AMD đã ra một bản báo cáo kết quả đẹp mắt: Doanh thu, lợi nhuận đều vượt kỳ vọng. CEO Lisa Su nói trong cuộc gọi hội nghị: Chúng tôi bước vào năm 2026 với đà tăng trưởng mạnh mẽ.
Và rồi cổ phiếu lao dốc 17%.
Vấn đề nằm ở đâu? Hướng dẫn doanh thu Q1 là 95-101 tỷ USD, trung bình 98 tỷ. Con số này vượt kỳ vọng đồng thuận của Phố Wall (93.7 tỷ), lẽ ra phải được hoan nghênh.
Nhưng thị trường không chấp nhận.
Những nhà phân tích tích cực nhất, những người hô hào “cách mạng AI”, đưa ra mức giá mục tiêu trên trời cho AMD, họ kỳ vọng là “100 tỷ+”. Chênh lệch 2%, trong mắt họ, là tín hiệu “tăng trưởng chậm lại”.
Kết quả là một cuộc bán tháo toàn diện. AMD lao dốc 17%, vốn hóa thị trường bốc hơi hàng trăm tỷ chỉ trong một đêm; Chỉ số bán dẫn Philadelphia lao dốc hơn 6%; Micron Technology giảm hơn 9%, Sandisk lao dốc 16%, Western Digital giảm 7%.
Toàn bộ ngành chip bị kéo xuống nước bởi một công ty AMD.
Vết thương của AMD chưa kịp lành, Alphabet lại bồi thêm một đòn.
Ngày 6 tháng 2 sau giờ giao dịch, báo cáo tài chính của công ty mẹ Google được công bố. Doanh thu, lợi nhuận lại một lần nữa vượt kỳ vọng toàn diện, kinh doanh điện toán đám mây tăng 48%, CEO Sundar Pichai vui vẻ: AI đang thúc đẩy tăng trưởng cho mọi hoạt động kinh doanh của chúng tôi. Rồi, CFO Anat Ashkenazi ném ra một con số: “Năm 2026, chúng tôi dự kiến chi tiêu vốn 1750 đến 1850 tỷ USD.”
Phố Wall choáng váng tập thể.
Con số này gấp đôi năm ngoái của Alphabet (914 tỷ), gấp 1.5 lần kỳ vọng của Phố Wall (1195 tỷ). Tương đương với đốt 500 triệu USD mỗi ngày, liên tục trong một năm trời.
Cổ phiếu Alphabet lao dốc 6% sau giờ giao dịch, rồi lại co giật phục hồi, rồi giảm, cuối cùng gần như đi ngang, nhưng nỗi hoảng loạn và lo ngại đã lan tỏa khắp thị trường.
Đây là cuộc chạy đua vũ trang AI năm 2026 thực sự: Google đốt 1800 tỷ, Meta đốt 1150-1350 tỷ, Microsoft, Amazon cũng đang chi tiêu điên cuồng. Bốn gã khổng lồ công nghệ năm nay tổng cộng sẽ đốt hơn 5000 tỷ USD.
Nhưng không ai biết điểm kết thúc của cuộc chạy đua vũ trang này ở đâu. Giống như hai người đứng trên mép vực đẩy nhau, ai dừng tay trước, người đó sẽ bị đẩy xuống.
Mức tăng của bảy gã khổng lồ công nghệ trong năm 2025, hầu như tất cả đến từ “kỳ vọng AI”. Mọi người đều đang đặt cược: Dù bây giờ đắt, nhưng AI sẽ giúp những công ty này kiếm bộn tiền, nên mua bây giờ không lỗ.
Nhưng khi thị trường nhận ra “AI không phải là cỗ máy in tiền, mà là cỗ máy đốt tiền” thì mức chi tiêu vốn khổng khiếp dưới định giá cao đó trở thành thanh kiếm Damocles treo trên đầu.
AMD chỉ là khởi đầu. Tiếp theo, mỗi báo cáo tài chính không hoàn hảo, đều có thể kích hoạt một đợt bán tháo mới.
Bạc: Từ "vàng của người nghèo" thành vật tế cho thanh khoản
Một tháng tăng 68%, ba ngày giảm 50%.
Từ tháng 1 đến nay, bạc đã vẽ ra một đường cong khiến tất cả mọi người sửng sốt.
Đầu tháng còn quanh quẩn ở 70 USD, cuối tháng đã lao lên 121 USD.
Mạng xã hội từng mở ra “bữa tiệc bạc”. Diễn đàn bạc trên Reddit chật ních những “Bàn tay kim cương” (Diamond Hands, chỉ những người nắm giữ kiên định), trên Twitter khắp nơi là các bài đăng “bạc sắp lên trời”, “nhu cầu công nghiệp bùng nổ”, “tấm pin năng lượng mặt trời không thể thiếu bạc”.
Nhiều người thực sự tin rằng “lần này sẽ khác”. Nhu cầu năng lượng mặt trời, trung tâm dữ liệu AI, xe điện, những nhu cầu công nghiệp thực sự đó, cộng với thâm hụt nguồn cung liên tục 5 năm, nhìn đâu cũng thấy giống thời kỳ hoàng kim của bạc.
Rồi ngày 30 tháng 1, bạc chỉ trong một ngày đã giảm 30%.
Từ 121 USD đập thẳng xuống vùng 78 USD. Đây là vụ sụp đổ trong ngày tồi tệ nhất của bạc kể từ sự kiện “Anh em nhà Hunt” năm 1980. Năm đó, hai triệu phú Texas cố gắng thao túng thị trường bạc, cuối cùng bị sàn giao dịch ép thanh lý, gây ra sự sụp đổ thị trường.
45 năm trôi qua, lịch sử lặp lại.
Ngày 6 tháng 2, bạc lại giảm 17%. Những người “mua đáy” ở mức 90 USD, trông thấy tiền của mình bốc hơi thêm một lần nữa.
Bạc là thứ rất đặc biệt, nó vừa là “vàng của người nghèo” (tài sản trú ẩn), vừa là “vật tư công nghiệp thiết yếu” (dùng cho tấm pin mặt trời, điện thoại, ô tô).
Lúc thị trường bò, đây là lợi kép: Kinh tế tốt, nhu cầu công nghiệp mạnh; kinh tế xấu, nhu cầu trú ẩn tăng. Thế nào cũng tăng.
Nhưng một khi bước vào thị trường gấu, điều này trở thành lời nguyền kép.
Nguồn gốc của cú lao dốc phải quay lại ngày 30 tháng 1, ngày đó Trump công bố đề cử Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed mới, bạc trong ngày lao dốc 31.4%, lập mức giảm trong ngày lớn nhất kể từ năm 1980.
Warsh là một người theo trường phái diều hâu nổi tiếng, chủ trương duy trì lãi suất cao để kiểm soát lạm phát. Đề cử của ông có nghĩa là những lo ngại về “Fed mất độc lập”, “chính sách tiền tệ hỗn loạn”, “lạm phát mất kiểm soát” của thị trường ngay lập tức giảm nhiệt, và những lo ngại này, chính là động lực cốt lõi thúc đẩy vàng và bạc tăng mạnh trong năm 2025. Vào ngày được đề cử Warsh, chỉ số USD tăng 0.8%, tất cả tài sản trú ẩn (vàng, bạc, Yên Nhật) đồng loạt bị bán tháo.
Nhìn lại vụ sụp đổ này, ba sự việc đã xảy ra liên tiếp trong 48 giờ.
Ngày 30 tháng 1, Sàn giao dịch hàng hóa Chicago (CME) đột ngột tuyên bố: Ký quỹ bạc tăng từ 11% lên 15%, vàng từ 6% lên 8%.
Đồng thời, các nhà tạo lập thị trường bắt đầu rút lui.
Giám đốc chiến lược hàng hóa của Saxo Bank, Ole Hansen, nói thẳng: “Khi biến động quá lớn, ngân hàng và công ty môi giới sẽ rút khỏi thị trường, quản lý rủi ro của chính họ, và sự rút lui này ngược lại sẽ làm trầm trọng thêm biến động giá, kích hoạt lệnh dừng lỗ, thông báo ký quỹ bổ sung và bán ép.”
Kỳ lạ nhất là, ngay khi biến động bạc dữ dội nhất, hệ thống giao dịch của Sàn giao dịch Kim loại Luân Đôn (LME) đột nhiên “gặp sự cố kỹ thuật”, hoãn mở cửa một giờ.
Vài sự việc chồng chéo gần như cùng một ngày, bạc từ 120 USD rơi xuống 78 USD, giảm 35% trong ngày, vô số người b thanh lý rời sàn.
Là trùng hợp ngẫu nhiên? Hay là “cái bẫy thanh khoản” do ai đó thiết kế tinh vi? Không ai biết câu trả lời. Nhưng thị trường bạc từ đó lại để lại một vết sẹo sâu.
Tiền Mã Hóa: Đám tang bị hoãn lại cuối cùng cũng được cử hành
Tóm tắt diễn biến giảm mạnh liên tục gần đây của tiền mã hóa trong một câu: Đây là một đám tang bị hoãn lại.
Đầu tháng 2, Giám đốc đầu tư (CIO) của Bitwise, Matt Hougan, đăng một bài viết, tiêu đề rất thẳng thắn “Độ sâu của Mùa đông Crypto” (The Depths of Crypto Winter), phân tích đánh giá của ông là: Thị trường bò đã kết thúc từ tháng 1 năm 2025.
Tháng 10 năm 2025, BTC lên đỉnh lịch sử 126,000 USD, mọi người đều reo hò “10 nghìn USD chỉ là bắt đầu”, Hougan cho rằng, thị trường bò ngắn ngủi này được duy trì một cách nhân tạo.
Cả năm 2025, ETF Bitcoin và các công ty DAT (Công ty Tài chính Tài sản Kỹ thuật số), đã mua tổng cộng 744,000 Bitcoin, trị giá khoảng 75 tỷ USD.
So sánh với một dữ liệu, cả năm 2025, sản lượng khai thác mới của Bitcoin là khoảng 160 nghìn đồng (sau halving). Nghĩa là, các tổ chức đã mua gấp 4.6 lần nguồn cung mới.
Theo quan điểm của Hougan, nếu không có lượng mua 75 tỷ USD này, Bitcoin có lẽ đã giảm 60% vào giữa năm 2025 rồi.
Đám tang bị hoãn lại 9 tháng, nhưng rốt cuộc vẫn phải được cử hành.
Nhưng tại sao so ra, crypto lại giảm thảm nhất?
Trong “danh sách tài sản” của các tổ chức, có một thứ tự xếp hạng ngầm:
Tài sản cốt lõi: Trái phiếu Mỹ, vàng, cổ phiếu blue-chip, bán sau cùng khi khủng hoảng.
Tài sản thứ cốt lõi: Trái phiếu công ty, cổ phiếu vốn hóa lớn, bất động sản, bắt đầu bán khi thanh khoản căng thẳng.
Tài sản rìa: Cổ phiếu vốn hóa nhỏ, hàng hóa tương lai, tiền mã hóa, bị hy sinh đầu tiên.
Trước mặt cuộc khủng hoảng thanh khoản, tiền mã hóa luôn là thứ bị hy sinh đầu tiên.
Điều này cũng bắt nguồn từ đặc tính của bản thân crypto. Thanh khoản tốt nhất, giao dịch 7×24 giờ, có thể biến hiện bất cứ lúc nào, và gánh nặng đạo đức nhẹ nhất, áp lực giám sát nhỏ nhất.
Vì thế, mỗi khi các tổ chức cần tiền mặt, dù là bổ sung ký quỹ, cắt lỗ, hay sếp đột ngột ra lệnh “giảm mức độ phơi nhiễm rủi ro”, thứ bị bán đầu tiên, luôn là tiền mã hóa.
Khi cổ phiếu Mỹ và vàng bạc đảo chiều, bước vào xu hướng giảm, tiền mã hóa cũng vô tội bị bán tháo, trở thành nhiên liệu bổ sung ký quỹ.
Tuy nhiên, Hougan cũng cho rằng mùa đông crypto đã kéo dài đủ lâu, mùa xuân, chắc chắn không còn xa.
Chấn động thực sự: Quả bom hẹn giờ bị bỏ quên ở Nhật Bản?
Mọi người đều đang tìm thủ phạm: Là báo cáo của AMD? Là Alphabet đốt tiền? Là Trump đề cử Chủ tịch Fed?
Nguồn chấn động thực sự, có lẽ đã được chôn từ ngày 20 tháng 1.
Hôm đó, lợi suất trái phiếu kho bạc Nhật Bản kỳ hạn 40 năm vượt 4%, đây là lần đầu tiên kể từ khi kỳ hạn này được ra mắt năm 2007, và cũng là lần đầu tiên sau hơn 30 năm của bất kỳ kỳ hạn trái phiếu kho bạc nào của Nhật Bản.
Suốt mấy chục năm qua, trái phiếu Nhật Bản luôn là “tấm đệm an toàn” của hệ thống tài chính toàn cầu. Lãi suất gần bằng 0, thậm chí âm, ổn định như đá.
Các quỹ phòng hộ, quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm toàn cầu, đều đang chơi một trò chơi gọi là “giao dịch chênh lệch lãi suất carry trade Yên”:
Vay Yên với lãi suất siêu thấp ở Nhật, đổi sang USD, mua trái phiếu kho bạc Mỹ, cổ phiếu công nghệ, hoặc tiền mã hóa, rồi kiếm chênh lệch lãi suất.
Chừng nào lợi suất trái phiếu Nhật không động, trò chơi này có thể chơi mãi. Quy mô thị trường lớn cỡ nào? Không ai nói rõ, nhưng ước tính bảo thủ ít nhất là vài nghìn tỷ USD.
Khi Yên Nhật bước vào chu kỳ tăng lãi suất, quy mô carry trade dần thu hẹp, nhưng sau ngày 20 tháng 1, trò chơi carry trade này đi thẳng vào chế độ địa ngục, thậm chí là chế độ thanh lý.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tuyên bố bầu cử sớm, hứa giảm thuế, tăng chi tiêu ngân sách, vấn đề là tỷ lệ nợ của chính phủ Nhật đã cao tới 240% GDP, cao nhất toàn cầu. Giảm thuế nữa, lấy gì trả nợ?
Thị trường nổ tung, trái phiếu Nhật bị bán tháo điên cuồng, lợi suất tăng vọt. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 40 năm một ngày tăng 25 điểm cơ bản, mức biến động như vậy, ở Nhật 30 năm chưa từng thấy.
Khi trái phiếu Nhật sụp đổ, phản ứng dây chuyền bắt đầu:
Đồng Yên tăng giá, những quỹ vay Yên mua trái phiếu Mỹ, mua cổ phiếu, mua Bitcoin, đột nhiên thấy chi phí trả nợ tăng vọt. Hoặc lập tức đóng vị thế cắt lỗ, hoặc chờ bị thanh lý.
Trái phiếu Mỹ, trái phiếu châu Âu, tất cả các “tài sản kỳ hạn dài” đều bị bán tháo kèm theo, vì nhà đầu tư cần tiền mặt.
Cổ phiếu, kim loại quý, tiền mã hóa cùng chịu chung số phận. Khi ngay cả “tài sản không rủi ro” cũng đang bị bán, các tài sản khác đương nhiên không cái nào thoát.
Đây là lý do tại sao “tài sản trú ẩn” (bạc), “niềm tin công nghệ” (cổ phiếu Mỹ), “sòng bạc đầu cơ” (tiền mã hóa) lại cùng lúc lao dốc tập thể.
Một “lỗ đen thanh khoản” thuần túy.
