Trước thềm Google I/O, Google đã tổ chức một buổi tiền đề cho Android 17 vào rạng sáng ngày 13/5. Thật bất ngờ, tại sự kiện này, Google đã công bố một loạt sản phẩm hoàn toàn mới – Máy tính Android, mà không hề có dấu hiệu báo trước. Khác với Chromebook, máy tính Android được định vị ở phân khúc cao cấp hơn và lấy năng suất làm điểm bán hàng cốt lõi. Google không còn hài lòng với thị trường nhập môn nữa, mà muốn chiếm thêm thị phần trong lĩnh vực PC ngoài netbook.
Khái niệm AI PC vài năm gần đây rất nóng, vô số nhà sản xuất chip và thiết bị đầu cuối PC đều nhấn mạnh tính năng AI của sản phẩm, không ngừng thổi phồng những thay đổi mới mà AI mang lại cho các kịch bản sử dụng PC. Sự xuất hiện bất ngờ của máy tính Android đã cho thế giới thấy một giải pháp hoàn toàn mới cho AI PC: không còn phụ thuộc vào hệ thống desktop truyền thống, AI đám mây không phải là phần phụ mà là cốt lõi, từ đó phát triển ra tất cả các chức năng liên quan.
(Nguồn ảnh: Google)
Nếu máy tính Android thành công, máy tính đám mây rất có thể sẽ trở thành câu trả lời đúng cho thời đại AI.
AI PC hiện tại, vẫn chưa đủ "AI"
AI PC hiện nay trong ngành công nghiệp PC giống như một chiếc PC truyền thống được phủ thêm một lớp vỏ AI. Về chip, Intel và AMD đều bổ sung thêm đơn vị tính toán AI độc lập cho bộ xử lý PC để tăng cường khả năng AI phía đầu cuối. Về hệ thống và hệ sinh thái, các nhà sản xuất thiết bị đầu cuối lần lượt xây dựng ứng dụng AI riêng trong hệ thống, bao gồm trình quản lý máy tính và trợ lý thông minh của riêng họ, đồng thời kết nối với các mô hình lớn bên ngoài.
Tuy nhiên, về bản chất, loại AI PC này vẫn là máy tính Windows truyền thống, AI chỉ giống như một chức năng trang trí thêm. Hơn nữa, hầu hết các kịch bản AI được triển khai trên AI PC đều dựa trên AI đám mây, bao gồm tóm tắt sửa đổi tài liệu, tạo hình ảnh và các công cụ "tôm hùm" khác nhau.
Mặc dù các nhà sản xuất chip liên tục quảng cáo khả năng AI cục bộ của chip riêng, đồng thời nhấn mạnh các kịch bản triển khai mô hình mã nguồn mở bằng tính toán dị thể CPU, GPU+NPU. Nhưng trong thực tế, sức mạnh tính toán AI mà chip PC cấp tiêu dùng có thể cung cấp luôn có hạn, rốt cuộc không phải người tiêu dùng nào cũng có một card đồ họa 5080 và bộ nhớ từ 32GB trở lên.
(Nguồn ảnh: JD.com)
Trong trường hợp này, một chiếc PC tiêu dùng thông thường khó có thể thực sự chạy các mô hình cục bộ tham số lớn, và do đó không thể thực sự đảm nhận các nhiệm vụ AI phức tạp hơn một chút.
Thời gian gần đây OpenClaw nổi lên, trực tiếp khiến Mac mini cháy hàng và tăng giá. Nhưng đa số mọi người đều dùng mô hình đám mây để "nuôi tôm", các hướng dẫn triển khai nuôi tôm hùm đều sẽ đề cập đến dịch vụ AI nào có Token rẻ, làm thế nào để giảm tiêu thụ Token.
(Nguồn ảnh: Gitbook)
Và từ đây, một vấn đề mới xuất hiện: Nếu AI PC vẫn phải dựa vào AI đám mây để thực hiện các kịch bản AI, thì giá trị phần cứng của chính AI PC là gì?
Rốt cuộc, về mặt lý thuyết, một chiếc PC truyền thống không có chi phí chênh lệch do chip AI, chỉ cần có thể kết nối mạng và truy cập AI đám mây, cũng có thể biến thành một chiếc AI PC.
Thậm chí, chúng ta có thể cực đoan hơn một chút, cắt giảm mạnh cấu hình phần cứng của PC, chỉ cần có màn hình, bàn phím và khả năng kết nối mạng, là có thể trở thành máy tính AI đám mây. Sự phát triển và phổ biến nhanh chóng của AI dường như có thể mang đến cơ hội bùng nổ cho loại hình "máy tính đám mây" không mới mẻ này.
Máy tính đám mây + AI, có phải là tương lai của AI PC?
Đối với chúng ta, máy tính đám mây không phải là thứ xa lạ. Trò chơi đám mây nổi lên vài năm trước, về bản chất được thực hiện dưới dạng máy tính đám mây. Khi đó, 5G được phổ cập toàn diện, đặc tính độ trễ thấp và thông lượng lớn được coi là liều thuốc thần kỳ để phổ cập máy tính đám mây.
Nhưng thực tế phũ phàng, khái niệm trò chơi đám mây luôn lửng lơ, không nóng cũng không lạnh. Dịch vụ trò chơi đám mây Stadia do Google ra mắt năm 2019 đã ngừng hoạt động vội vàng chưa đầy ba năm sau khi ra mắt. Theo đánh giá của truyền thông nước ngoài và phản hồi của người dùng, nếu Stadia muốn đạt được trải nghiệm mượt mà gần với nền tảng trò chơi cục bộ, yêu cầu chất lượng mạng cực cao, chẳng hạn như phải sử dụng kết nối có tốc độ cao cục bộ, thậm chí trải nghiệm chơi bằng WiFi cũng giảm mạnh, huống hồ là dùng mạng di động 5G có độ dao động lớn hơn.
(Nguồn ảnh: Google)
Tuy nhiên, trò chơi đám mây cực kỳ nhạy cảm với độ trễ mạng, nhưng AI trực tuyến thì khoan dung hơn nhiều. Là người dùng thông thường, chúng ta đã quen với việc AI cần thời gian để "suy nghĩ" khi trả lời câu hỏi và xử lý nhiệm vụ, không mong đợi phản hồi kết quả từ AI một cách khẩn trương như trong trò chơi.
Rốt cuộc, điểm nghẽn tốc độ phản hồi của AI không nằm ở tốc độ mạng, mà là ở sức mạnh tính toán. Ngay cả khi bạn cài đặt một mô hình lớn cục bộ, nó vẫn cần đủ thời gian suy luận để tạo ra câu trả lời.
Do đó, chúng tôi cho rằng, hình thức máy tính đám mây này, vốn dĩ đã phù hợp với AI PC. Còn máy tính Android của Google thì đang tạo ra AI PC theo một mô hình khác với PC truyền thống. Trên máy tính Android, AI không phải là sản phẩm phụ, mà là chức năng cốt lõi. Google cho biết, hiện nay hầu hết công cụ AI đều là các ứng dụng độc lập, người dùng phải sao chép dữ liệu vào giao diện AI mới có thể sử dụng chức năng AI. Còn máy tính Android thì tích hợp AI vào mọi ngóc ngách của hệ thống, trực quan nhất là con trỏ chuột di chuyển đến đâu, AI sẽ xuất hiện ở đó, AI sẽ thu thập văn bản, hình ảnh, mã code... xung quanh con trỏ, trực tiếp xử lý và thao tác.
(Nguồn ảnh: Google)
Ngoài ra, giải pháp triển khai của máy tính Android rất đa dạng. Đối với máy tính Android, Google cung cấp chủ yếu là ý tưởng sản phẩm và hình thức triển khai, bản thân phần cứng vẫn cần các nhà sản xuất hợp tác xây dựng. Theo các thương hiệu hợp tác mà Google công bố, chủ yếu được chia thành hai loại lớn là chip và thiết bị đầu cuối, loại trước có Intel, Qualcomm, MediaTek, loại sau có HP, Lenovo, Acer, Asus, Dell.
Nếu nhìn từ góc độ thương hiệu chip, có thể thấy Google không quan tâm máy tính Android dùng chip kiến trúc nào, X86 cũng được, ARM cũng được. Rốt cuộc, với góc nhìn hiện tại, việc triển khai kịch bản AI trên PC Android vẫn phụ thuộc nhiều vào Gemini trên đám mây, còn sức mạnh tính toán phần cứng cục bộ thì tương đối không quan trọng lắm.
Ngoài ra, các nhà cung cấp dịch vụ internet và đám mây, vẫn luôn cung cấp dịch vụ máy tính đám mây, và đang tiến hóa theo hướng AI PC.
Lấy Alibaba làm ví dụ, năm 2024 đã ra mắt máy tính đám mây AI Wuying, không chỉ có cấu hình phần cứng đám mây mạnh mẽ, mà còn có hỗ trợ hoàn thiện cho các mô hình lớn. Đến năm 2026, máy tính đám mây AI Wuying tiếp tục được nâng cấp, cung cấp hỗ trợ toàn diện cho việc nuôi tôm OpenClaw, có thể triển khai một phím, kết nối trực tiếp với Qianwen, đồng thời có thể liên thông với các công cụ liên lạc như DingTalk, Feishu, WeChat, v.v.
(Nguồn ảnh: Alibaba Cloud)
Một điểm đáng chú ý nữa là các gã khổng lồ AI đang chạy đua vũ trang điên cuồng trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng AI, trở thành "thủ phạm" khiến giá lưu trữ tăng. Hơn nữa, trong ngắn hạn không thấy khả năng giá lưu trữ giảm. Như vậy, việc nâng cấp cấu hình PC cấp tiêu dùng sẽ bị kìm hãm thêm, nếu vẫn dùng mô hình lặp lại PC truyền thống để tạo ra AI PC, sẽ trở nên khó khăn gấp bội. Thay vì tốn chi phí cao để đẩy cấu hình AI cục bộ có trần sức mạnh rõ ràng, chi bằng giao nhiệm vụ AI trực tiếp cho đám mây.
Thời thế đã thay đổi, các nhà sản xuất PC phải đối phó thế nào?
Xu hướng AI hóa PC đã là xu thế lớn không thể đảo ngược, tất cả người chơi trên chuỗi công nghiệp PC đều đang suy nghĩ hết sức về cách lên được con thuyền AI PC, vai trò của họ khác nhau, hình thức thúc đẩy AI PC cũng sẽ khác nhau.
Đầu tiên là các nhà sản xuất chip, họ vẫn tiếp tục nhấn mạnh sức mạnh tính toán AI của chip cấp tiêu dùng, và xây dựng kịch bản AI xung quanh nó. Quan trọng hơn, cả Intel và AMD đều đang liên tục phát lực trên thị trường máy chủ, không ngừng tranh giành các đơn hàng từ các gã khổng lồ AI.
Rốt cuộc, các nhà sản xuất AI cần xây dựng cơ sở hạ tầng AI, tự nhiên không thể thiếu việc mua sắm số lượng lớn chip AI. Và những ai có thể nhận được các đơn hàng này, ngoài NVIDIA, số còn lại chủ yếu là các thương hiệu CPU truyền thống như Intel, AMD.
Báo cáo tài chính mới nhất của AMD cho thấy, doanh thu từ phân khúc kinh doanh "Trung tâm dữ liệu" trong quý tài chính đầu tiên đã đạt 5,8 tỷ USD, chiếm hơn một nửa. Hơn nữa, công suất sản xuất của cả Intel và AMD đều không đáp ứng đủ lượng đơn hàng, AMD đã tìm kiếm sự hỗ trợ từ các nhà sản xuất wafer khác như Samsung bên cạnh TSMC.
(Nguồn ảnh: AMD)
Tiếp theo là các nhà sản xuất thiết bị đầu cuối, bao gồm cả các thương hiệu PC truy thống như Lenovo, Asus, HP, và cả các thương hiệu mới nổi như Huawei, Xiaomi, Honor. Hiện tại, việc tạo ra AI PC của họ chủ yếu vẫn dựa trên kiến trúc truyền thống chip Intel/AMD + hệ thống Windows, thông qua việc cấy ghép các hình thức phần mềm như trình quản lý máy tính, trợ lý thông minh để tăng cường khả năng AI của PC.
Đồng thời, các thương hiệu điện thoại còn có một lợi thế trong lĩnh vực AI PC, đó là có thể kết nối sản phẩm PC với các thiết bị có hình thái khác nhau trong hệ sinh thái phần cứng của họ như điện thoại, máy tính trên xe, thiết bị đeo, gia dụng, v.v., khả năng AI có thể chuyển tiếp liền mạch giữa các thiết bị. Lấy Xiaomi làm ví dụ, công cụ Super Xiaoai tích hợp nhiều khả năng như trợ lý thông minh, trợ lý AI, trợ lý giọng nói... có thể xuất hiện trên các loại thiết bị khác nhau trong hệ sinh thái Xiaomi.
(Nguồn ảnh: Xiaomi)
Ngoài ra, Apple là một sự tồn tại đặc biệt trong lĩnh vực AI PC. Apple Intelligence được công bố từ rất sớm, nhưng tiến độ triển khai rất ì ạch, điều này khiến việc AI hóa Mac trở nên khó xử. Và lợi thế của Apple trong lĩnh vực PC vẫn là khả năng tích hợp phần mềm và phần cứng độc nhất vô nhị, có khả năng kiểm soát tuyệt đối đối với chip dòng M và hệ điều hành macOS.
Gần đây, Apple đã tăng sản lượng MacBook Neo từ 5 triệu lên 10 triệu chiếc, và không ngại giá cao để duy trì sản xuất chip A18 Pro. Do sự thành công của máy tính xách tay này, trong số liệu thị trường máy tính xách tay trực tuyến Q1 do Luotu công bố, Apple đã trở thành thương hiệu PC có thị phần tại Trung Quốc chỉ đứng sau Lenovo.
(Nguồn ảnh: Luotu)
Trong bối cảnh giá lưu trữ tăng mạnh, MacBook phiên bản giá rẻ thể hiện sức hút đáng kinh ngạc. Thẳng thắn mà nói, MacBook Neo ban đầu không được đánh giá cao, giống như một sản phẩm dùng để tiêu thụ hàng tồn kho A18 Pro. Điều này phản ánh rằng Apple có khả năng tạo ra một chiếc PC giá rẻ thành công. Một khi có nền tảng người dùng vững chắc, MacBook được Apple Intelligence hỗ trợ có hy vọng trở thành kẻ đến sau chiếm được ngôi đầu trong thời đại AI PC.
Cuối cùng, Microsoft với tư cách là người dẫn dắt hệ thống PC không thể bị bỏ qua. Hành động của Microsoft đối với AI PC chủ yếu có ba khía cạnh, đó là định nghĩa tiêu chuẩn phần cứng AI PC, tái cấu trúc hệ thống và đa dạng hóa kiến trúc phần cứng.
Microsoft yêu cầu AI PC phải có sức mạnh tính toán trên 40 TOPS và bộ nhớ trên 16GB, đã giới thiệu Windows Copilot Runtime vào lớp nền của Windows, tích hợp nhiều mô hình nhỏ. Đồng thời, Windows cung cấp các chức năng AI như phụ đề thời gian thực, hồi tưởng (recall).
(Nguồn ảnh: Microsoft)
Trong đó còn có một điểm then chốt, Copilot sử dụng công nghệ mô hình lớn của GPT và khả năng kết nối mạng của Bing, đồng thời được tích hợp sâu vào hệ thống Windows, trình duyệt Edge và Office 365, phát huy đầy đủ lợi thế hệ sinh thái của mình. Và điều này, chủ yếu vẫn dựa vào khả năng AI đám mây.
Lời kết
Sự xuất hiện của máy tính Android đã thách thức hình thái PC truyền thống đã đông cứng nhiều năm. Nó đại diện cho một hướng tư duy sản phẩm khác cho sự phát triển PC trong thời đại AI: nhẹ cục bộ, nặng đám mây.
Trong bối cảnh chi phí lưu trữ ở mức cao và sức mạnh tính toán cấp tiêu dùng cục bộ gặp phải điểm nghẽn ngày nay, giải pháp phá vỡ rào cản phần cứng, giao trực tiếp năng suất cốt lõi cho các mô hình lớn trên đám mây quản lý, không nghi ngờ gì là có sức tưởng tượng phong phú hơn.
Tất nhiên, cuộc cách mạng hình thái PC do AI gây ra mới chỉ bắt đầu. Microsoft và các nhà sản xuất PC truyền thống sẽ không ngồi chờ chết, họ vẫn nhấn mạnh tầm quan trọng của sức mạnh tính toán phía đầu cuối, nhưng đã bắt đầu đưa AI đám mây vào toàn diện; còn Apple cũng sẽ tiếp tục tranh giành miếng bánh bằng lợi thế hệ sinh thái tích hợp phần mềm-phần cứng và chiến lược mở rộng xuống dưới. Thị trường PC tiếp theo, không còn là cuộc đua nội bộ về thông số phần cứng thuần túy, mà là một cuộc so tài toàn diện về việc mượn sức từ đám mây, tái cấu trúc AI lớp nền hệ thống và hệ sinh thái xuyên thiết bị.
Liệu máy tính Android có trở thành câu trả lời cuối cùng hay không, vẫn cần phải trải qua những thử thách như độ ổn định mạng, quyền riêng tư dữ liệu, thay đổi thói quen người dùng, v.v. Nhưng có thể khẳng định rằng, AI đã hoàn toàn định hình lại khái niệm PC.
PC trong tương lai, có lẽ thực sự không cần một chiếc card đồ họa đắt tiền và bộ nhớ dung lượng lớn, chỉ cần một màn hình và mạng kết nối với đám mây, là có thể giải phóng năng suất. Thời đại hoàn toàn mới của máy tính đám mây AI, đang tiến về phía chúng ta.
Bài viết này từ tài khoản WeChat công cộng "雷科技AGI" (Lei Keji AGI), tác giả: Chong Jia
