Tác giả: Zen, PANews
Cuối tháng 1/2026, Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện Mỹ đã thông qua Đạo luật CLARITY nhằm quy định cấu trúc thị trường tiền mã hóa với đa số phiếu sít sao theo đảng phái 12-11.
"Đây là một bước quan trọng trong việc thiết lập các quy tắc rõ ràng cho thị trường tài sản kỹ thuật số." Chủ tịch Ủy ban Nông nghiệp, ông John Boozman đảng Cộng hòa cho biết, hy vọng động thái này sẽ tạo động lực thúc đẩy lập pháp trong Thượng viện.
Tuy nhiên, do sự phản đối tập thể của các Thượng nghị sĩ Dân chủ, cuộc bỏ phiếu tại ủy ban này chỉ vượt qua được nhờ sự chia rẽ đảng phái nghiêm ngặt. Do đó, nhiều nhà quan sát coi đây là một bước "tiến triển hữu hạn về mặt thực chất", nhưng tương lai của dự luật liệu có trở thành luật hay không vẫn chứa đầy bất trắc.
Làm rõ định nghĩa hàng hóa số, xác lập vị thế giám sát của CFTC
Dự luật cấu trúc thị trường tiền mã hóa được Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện thông qua lần này nhằm thiết lập một khuôn khổ quy định liên bang toàn diện cho lĩnh vực tài sản kỹ thuật số.
Như Chủ tịch Ủy ban, ông John Boozman đảng Cộng hòa đã chỉ ra trong bài phát biểu trước phiên họp, Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) là cơ quan phù hợp để giám sát giao dịch spot hàng hóa số. Ở cấp độ vĩ mô, dự luật này đưa ra định nghĩa rõ ràng về hàng hóa số, bảo vệ đổi mới và công nghệ, thiết lập các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng và cung cấp nguồn lực cần thiết để cơ quan này đảm nhận trách nhiệm mới.
Việc định nghĩa rõ "hàng hóa số" và trên cơ sở đó ủy quyền cho CFTC thiết lập cơ chế giám sát các trung gian hàng hóa số trên thị trường spot là nội dung cốt lõi của dự luật. Dự luật yêu cầu CFTC phối hợp với SEC để xây dựng các quy tắc phối hợp trong các lĩnh vực giao thoa, nhằm tránh khoảng trống hoặc xung đột về giám sát. Cấu trúc này được giới trong ngành coi là có lợi cho việc phân loại nhiều tài sản kỹ thuật số hơn thành hàng hóa, từ đó tránh được sự giám sát khắt khe của luật chứng khoán.
Dự luật đề xuất thiết lập chế độ đăng ký liên bang cho các sàn giao dịch hàng hóa số và các nhà môi giới, các nền tảng liên quan phải đăng ký tại CFTC và chấp nhận sự giám sát tuân thủ. Các nhà lập pháp hy vọng điều này sẽ khuyến khích thị trường giao dịch tài sản kỹ thuật số vận hành một cách hợp quy tại Mỹ, đồng thời nâng cao tính thanh khoản và khả năng phục hồi của thị trường. CFTC sẽ có được nguồn kinh phí mới để hỗ trợ việc thực hiện cơ chế giám sát thị trường spot này.
Để tăng cường bảo vệ nhà đầu tư và sự liêm chính của thị trường, dự luật còn thiết lập một loạt biện pháp bảo vệ nhà đầu tư, bao gồm tách biệt tiền của khách hàng, phòng ngừa xung đột lợi ích và các yêu cầu công bố thông tin bắt buộc. Những quy định này nhằm ngăn chặn các hành vi không đúng đắn như các sàn giao dịch sử dụng tài sản của người dùng, giao dịch nội gián, nâng cao tính minh bạch của thị trường.
Ngoài ra, dự luật bổ sung các điều khoản bảo vệ nhà phát triển phần mềm và công nghệ đổi mới, nhằm đảm bảo các hoạt động đổi mới công nghệ như viết mã nguồn mở, vận hành nút blockchain không bị hạn chế không cần thiết do sự không chắc chắn về mặt quy định.
Bên cạnh nội dung dự luật nêu trên, các thành viên đảng Dân chủ cũng đã đề xuất ba tu chính án trong quá trình xem xét, bao gồm "Đạo luật Đạo đức Tài sản Số" hạn chế Tổng thống, Phó Tổng thống, thành viên Quốc hội và ứng cử viên tham gia các hành vi phát hành, tài trợ hoặc xác nhận liên quan đến tài sản số, cũng như các biện pháp chống lừa đảo qua "máy ATM/máy tự phục vụ (kiosk) tiền mã hóa" và cấm cứu trợ liên bang cho các tổ chức tiền mã hóa phá sản. Tuy nhiên, cả ba tu chính án này đều bị các thành viên đảng Cộng hòa bác bỏ.
Từ hợp tác lưỡng đảng hàng tháng trời đến đàm phán đổ vỡ đột ngột
Tháng 11 năm ngoái, trên cơ sở Đạo luật Minh bạch Thị trường Tài sản Số được Hạ viện thông qua vào tháng 7, Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện Mỹ đã công bố dự thảo lập pháp về giám sát ngành công nghiệp tiền mã hóa. Bản thảo thảo luận này do ông Boozman và Thượng nghị sĩ Dân chủ Cory Booker cùng công bố, mặc dù có nhiều vấn đề chưa được giải quyết, nhưng nó vẫn được coi là một tiến triển tích cực rất có ý nghĩa.
"Từ tháng 11 năm ngoái đến cuối năm, chúng tôi làm việc từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều mỗi ngày, đã có các cuộc họp kéo dài hàng tuần với tất cả các bên liên quan, cùng với nhóm của ông Boozman thu thập phản hồi và ý kiến của mọi người." Một trợ lý Thượng viện Đảng Dân chủ nắm rõ nội tình tiết lộ với The Block, các cuộc đàm phán của Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện ban đầu là một "quá trình hợp tác lưỡng đảng rất tốt", tuy nhiên khi bước sang năm mới, tình hình đột nhiên thay đổi.
"Chúng tôi thực sự cảm thấy đã rất gần với việc đạt được thỏa thuận lưỡng đảng". Vị trợ lý Đảng Dân chủ này cho biết, đầu tháng 1 năm nay, nhóm của ông Boozman đột nhiên thông báo cho họ kế hoạch có thay đổi, đã lén viết một bản dự thảo mới của dự luật mà không cho Đảng Dân chủ biết, và dự định sẽ bắt đầu xem xét vào ngày 15/1. Nhóm của ông Boozman nói rằng họ đã sửa đổi văn bản dự luật đủ nhiều và đã đến lúc tiến hành bỏ phiếu. Tuy nhiên, dự luật này đã lật ngược lại thành quả hợp tác lưỡng đảng trong nhiều tháng qua.
Mặc dù sự hợp tác bị đổ vỡ, nhưng trước khi tổ chức phiên điều trần, các thành viên Đảng Dân chủ vẫn nỗ lực đưa các thành viên Cộng hòa trong Ủy ban Nông nghiệp trở lại bàn đàm phán để đạt được sự đồng thuận lưỡng đảng trước cuộc bỏ phiếu chính thức. Tuy nhiên, kết cục cuối cùng của cuộc đàm phán vẫn là bỏ phiếu theo đường lối đảng phái. Dự luật sẽ được trình lên phiên họp toàn thể Thượng viện để xem xét mà không nhận được sự ủng hộ của Đảng Dân chủ.
Nhà đàm phán chính của Đảng Dân chủ, Thượng nghị sĩ liên bang bang New Jersey Cory Booker đổ lỗi cho sự chuyển hướng lập trường đảng phái trong đàm phán là do chính quyền Trump. Ông nhấn mạnh sự tham gia của chính ông Trump vào lĩnh vực tiền mã hóa là rào cản then chốt khiến dự luật của ông ta cuối cùng được thông qua.
Ông Boozman nói rằng hai bên có sự khác biệt cơ bản về chính sách. Ông cũng cho biết vẫn cam kết tiếp tục hợp tác với các thành viên Đảng Dân chủ để thúc đẩy dự luật này trình Quốc hội xem xét, và nói thêm rằng "chúng tôi muốn có một dự luật hợp tác lưỡng đảng".
Tuy nhiên, trên thực tế, ba tu chính án then chốt do Đảng Dân chủ đề xuất lại hoàn toàn không thấy dấu hiệu của sự hợp tác và thỏa hiệp. Vấn đề đạo đức luôn là điểm nghẽn chính ngăn cản sự hợp tác lưỡng đảng, các thành viên Đảng Dân chủ luôn thúc đẩy việc thêm vào dự luật các điều khoản hạn chế giới chức tham gia vào hoạt động kinh doanh tiền mã hóa, nhằm tránh tình trạng tham nhũng liên tục của các quan chức. Và những điều khoản nhắm rõ vào xung đột lợi ích của Tổng thống Trump như vậy, rõ ràng là khó nhận được sự ủng hộ và thỏa hiệp rộng rãi từ các thành viên đảng Cộng hòa.
Ngoài điều khoản đạo đức, các ủy viên Đảng Dân chủ cũng phản đối về mức độ giám sát DeFi, bảo vệ người tiêu dùng. Họ lo ngại bản dự thảo của phe Cộng hòa giám sát không đủ trong lĩnh vực DeFi, có thể để các sàn giao dịch phi tập trung nằm ngoài tầm kiểm soát, từ đó tạo kẽ hở cho rửa tiền, gian lận.
Quá trình dù được thúc đẩy, nhưng chưa có tiến triển thực chất
"Mỹ cần nhanh chóng thông qua dự luật này để tránh mất đà dưới sự lãnh đạo của chính phủ thân thiện với tiền mã hóa hiện nay."Ngày 21/1, Giám đốc điều hành Ủy ban Cố vấn Tài sản Số của Tổng thống Mỹ, ông Patrick Witt đã đăng tweet trên nền tảng X, phản hồi việc Giám đốc điều hành Coinbase Brian Armstrong rút lại sự ủng hộ đối với bản dự luật tiền mã hóa của Ủy ban Ngân hàng Thượng viện.
"Có thể bạn sẽ không thích từng phần của Đạo luật CLARITY, nhưng tôi có thể đảm bảo rằng bạn sẽ còn ghét hơn bản do Đảng Dân chủ đề xuất trong tương lai." Ông Witt cho rằng dự luật tiền mã hóa chắc chắn sẽ được ban hành, và nếu nó được thông qua sau khi Đảng Dân chủ tái nắm quyền, dự luật cuối cùng được thực thi sẽ rất tệ, thậm chí còn không bằng việc hủy bỏ lập pháp.
Do đó, ông Witt cho rằng nên nắm bắt cơ hội trong tình hình hiện tại, nhanh chóng giải quyết dứt điểm, thông qua luật nhanh. Ông nói, để đạt được 60 phiếu tại Thượng viện, cần phải có một số thỏa hiệp, "nhưng đừng để sự hoàn hảo trở thành kẻ thù của sự xuất sắc".
Theo quy trình lập pháp của Thượng viện Mỹ, thông thường một dự luật cần ít nhất 60 phiếu để vượt qua sự cản trở tranh luận kéo dài (filibuster) và được thông qua. Hiện tại đảng Cộng hòa chiếm đa số ghế với ưu thế mong manh 53 ghế tại Thượng viện, điều này có nghĩa là ngay cả khi tất cả các Thượng nghị sĩ Cộng hòa thống nhất ủng hộ, vẫn cần tranh thủ ít nhất 7 Thượng nghị sĩ Dân chủ tham gia mới có thể vượt qua ngưỡng 60 phiếu.
Tuy nhiên, các thành viên Đảng Dân chủ trong ủy ban đã bỏ phiếu phản đối tập thể và công khai bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ. Điều này khiến việc thông qua ở cấp ủy ban mang nhiều ý nghĩa tượng trưng, việc thúc đẩy thực chất lập pháp vẫn còn rất hạn chế, các tranh cãi cốt lõi chưa được giải quyết.
Tại phiên điều trần, ông Booker chỉ ra: "Nhà Trắng đã khiến việc này trở nên vô cùng khó khăn. Thật nực cười khi Tổng thống Mỹ và gia đình kiếm được hàng tỷ USD từ ngành này, nhưng vẫn đang cố gắng xây dựng khuôn khổ mà không thêm vào các quy định đạo đức có thể ngăn chặn tham nhũng nghiêm trọng như vậy - điều này sẽ phá hoại nền dân chủ của chúng ta".
Các thành viên Đảng Dân chủ lo ngại, nếu không có những hạn chế rõ ràng, rủi ro "các quan chức cấp cao lợi dụng chức quyền để trục lợi từ ngành công nghiệp tiền mã hóa" sẽ làm tổn hại đến niềm tin của công chúng. Tổ chức Công dân Công chúng (Public Citizen) của các dân biểu kỳ cựu Đảng Dân chủ thậm chí còn gọi đùa bản dự luật hiện tại là "đạo luật gryfto" (ám chỉ "crypto" và "grift", ý nói trục lợi nhân danh tiền mã hóa), chỉ trích nó không thể bịt các kẽ hở cho việc thông đồng lợi ích của Tổng thống và người thân.
Trong làn sóng phản đối kiên quyết của các nghị sĩ Đảng Dân chủ, triển vọng của dự luật tại toàn thể Thượng viện trở nên phức tạp và mờ mịt. Theo tình hình hiện tại, nếu không có sự thỏa hiệp thực chất giữa hai đảng, dự luật cấu trúc thị trường tiền mã hóa này rất có thể sẽ vấp phải sự cản trở khi bỏ phiếu toàn viện.
Ngoài ra, dự luật bổ trợ do Ủy ban Ngân hàng Thượng viện phụ trách vẫn đang bị đình trệ. Do các tranh cãi xung quanh vấn đề lợi nhuận stablecoin chưa được giải quyết, đồng thời luật pháp về nhà ở liên quan đến dân sinh cấp bách hơn, Ủy ban Ngân hàng đã hoãn phiên xem xét dự luật dự kiến vào tháng 1 và chưa sắp xếp lại thời gian, e rằng sẽ bị trì hoãn đến quý II.
Điều này có nghĩa là ngay cả khi bản của Ủy ban Nông nghiệp may mắn được đưa vào thảo luận toàn viện, phương án lập pháp tiền mã hóa hoàn chỉnh của Thượng viện vẫn chưa định hình, sau này có thể cần phối hợp hợp nhất hai bản của ủy ban, rồi kết nối với bản đã được Hạ viện thông qua. Nếu Thượng viện không thể sớm đạt được thống nhất về một bản thống nhất, lịch trình lập pháp sẽ bị kéo dài thêm.
Yếu tố thời gian cũng khiến tương lai dự luật chứa đầy biến số. Năm 2026 là năm bầu cử giữa kỳ của Quốc hội Mỹ, nhìn chung, ý chí và khả năng thông qua các đạo luật lớn của Quốc hội sẽ giảm xuống vài tháng trước cuộc bầu cử. Nếu dự luật cấu trúc thị trường tiền mã hóa này không thể đạt được tiến triển đột phá trong quý I/2026, nó có thể bị lấn át bởi lịch trình lập pháp năm và do đó bỏ lỡ thời cơ.
Quan trọng hơn, cuộc bầu cử tháng 11 có thể làm thay đổi sự phân chia đa số tại Thượng viện. Một số nhà phân tích chỉ ra, nếu Đảng Dân chủ nắm lại quyền kiểm soát Thượng viện sau bầu cử, khi đó dự luật tiền mã hóa dang dở này rất có thể sẽ phải đối mặt với số phận bị sửa đổi lớn hoặc thậm chí bị gác lại.
Tuy nhiên, về phía Đảng Dân chủ, một số nghị sĩ bao gồm ông Booker cũng tuyên bố không hoàn toàn từ chối bản thân dự luật. Họ nhấn mạnh chỉ cần có thể đáp ứng các điều khoản đạo đức và bảo vệ then chốt, họ "sẵn sàng nỗ lực tìm ra điểm chung". Nhưng nếu sự đối lập đảng phái tiếp tục kéo dài, triển vọng của nó e rằng sẽ càng trở nên ảm đạm khi cuộc bầu cử đến gần.
