Tác giả: Lin, Nhà giao dịch
Biên dịch: Felix, PANews
Nhà giao dịch Lin gần đây đã đăng bài chia sẻ những hiểu biết về giao dịch của mình, bao gồm phân tích kỹ thuật, quản lý rủi ro, yếu tố tâm lý, v.v., phù hợp cho các nhà giao dịch mới hoặc những người thường xuyên thua lỗ tham khảo. Dưới đây là chi tiết nội dung.
Giao Dịch Theo Xu Hướng
Xu hướng tăng mạnh thường mang lại lợi nhuận lớn. Bạn nên luôn giao dịch theo xu hướng. Như câu nói cũ: "Xu hướng là bạn của bạn". Điều này hoàn toàn đúng. Đầu tư là một trò chơi xác suất. Do đó, bạn cần tăng tỷ lệ thắng càng nhiều càng tốt.
Mua cổ phiếu trong xu hướng tăng giống như chèo thuyền xuôi gió, mọi thứ đều cảm thấy dễ dàng hơn. Thị trường tăng nhanh hơn, kéo dài hơn, và tiến bộ càng dễ dàng. Khi xuôi gió, ngay cả một động lực nhỏ cũng có thể mang lại lợi nhuận lớn. Đó là lý do tại sao trong thị trường tăng giá, ai cũng cảm thấy mình là thiên tài.
Vậy, làm thế nào để nhận biết xu hướng?
Nhận biết hướng đi của xu hướng thường chỉ mất vài giây. Xu hướng chỉ là hướng đi tổng thể của các điểm dữ liệu trong chuỗi thời gian. Hãy xem xu hướng tăng:
- Đầu tiên, biểu đồ đi lên từ góc dưới bên trái.
- Thứ hai, có một loạt các đỉnh cao hơn và đáy cao hơn.
Tất nhiên, xu hướng giảm cũng tương tự.
Để nhận biết các xu hướng này, bạn cũng có thể sử dụng các công cụ đơn giản như đường xu hướng hoặc đường trung bình động để giúp xác định hướng đi tổng thể.
Điều quan trọng là thị trường tồn tại các khung thời gian khác nhau.
Thị trường có thể giảm trong ngắn hạn, nhưng vẫn trong xu hướng tăng dài hạn. Hoặc, thị trường có thể mạnh trong ngắn hạn, nhưng xu hướng dài hạn có thể yếu. Bạn cần chọn khung thời gian phù hợp với chiến lược của mình.
Nhà giao dịch trong ngày tập trung vào giờ và ngày, nhà giao dịch swing nhìn vào tuần, nhà đầu tư dài hạn thì quan tâm đến năm. Cơ hội kiếm lời của bạn là lớn nhất khi tất cả các khung thời gian (ngắn hạn, trung hạn và dài hạn) đều nhất quán.
Phần lớn thời gian, thị trường không có xu hướng rõ ràng. Chỉ một phần nhỏ thời gian xuất hiện xu hướng rõ ràng, mạnh mẽ. Phần thời gian còn lại, thị trường biến động đi ngang.
Đối với nhà đầu tư tích cực, thị trường biến động đi ngang là nguy hiểm nhất. Vì không có hướng đi rõ ràng, biến động cực lớn, phá vỡ thất bại, điều chỉnh thất bại. Bạn sẽ bị giằng co liên tục. Mỗi khi bạn nghĩ thị trường sắp đi theo hướng có lợi cho mình, nó lại đâm vào một bức tường và quay đầu.
Tất nhiên, nếu chu kỳ giao dịch của bạn ngắn, bạn cũng có thể tận dụng những biến động này để kiếm lời. Nhưng đối với hầu hết mọi người, trong trường hợp này, không làm gì cả thường là lựa chọn tốt nhất.
Nhưng nhìn chung, tiền lớn được kiếm ra trong xu hướng tăng mạnh. Chủ yếu có hai lý do:
- Thứ nhất, cổ phiếu đang trong xu hướng tăng thường có xu hướng tiếp tục tăng: Khi một cổ phiếu đã tăng, khả năng nó tiếp tục tăng lớn hơn khả năng đột ngột dừng tăng. Tâm lý thị trường lạc quan. Tất cả mọi người chỉ tập trung vào việc tăng giá.
- Thứ hai, thường không có hoặc có rất ít áp lực bán ở trên: Điều này có nghĩa là hầu hết những người nắm giữ cổ phiếu đó đều đã có lãi. Họ không vội bán. Do người bán ít đi, giá dễ tăng hơn.
Tuy nhiên, không phải tất cả các xu hướng đều giống nhau. Một số xu hướng chậm và ổn định. Một số thì nhanh và dốc. Xu hướng càng dốc, trông càng mạnh mẽ. Nhưng mọi thứ đều có mặt trái.
Cổ phiếu tăng nhanh thì dễ vỡ hơn. Khi giá tăng quá nhanh, nó sẽ bị mua quá mức. Điều này khiến nó dễ dàng điều chỉnh giảm mạnh hoặc đảo chiều đột ngột. Vì vậy, xu hướng mạnh rất mạnh, nhưng cũng cần thận trọng.
Mục tiêu là đi theo xu hướng khi nó còn tồn tại, nhưng không có gì là mãi mãi.
Tập Trung Vào Các Ngành Dẫn Dắt
Sau khi xác định được xu hướng thị trường tổng thể, cần tìm kiếm các ngành dẫn dắt. Tầm quan trọng của nó là rõ ràng.
Đầu tư là một trò chơi xác suất, bạn muốn càng nhiều yếu tố có lợi cho mình càng tốt.
Hãy tự hỏi, hôm nay bạn có mua cổ phiếu của một công ty báo chí không? Có lẽ là không. Ngày nay rất ít người còn đọc báo giấy. Mọi thứ đều trực tuyến. Thị trường không mở rộng mà đang thu hẹp. Nhu cầu tự nhiên giảm. Việc tìm kiếm và giữ chân khách hàng trở nên khó khăn hơn. Giữ chân nhân viên giỏi cũng khó hơn. Nhân viên không muốn gia nhập một ngành công nghiệp cũ kỹ, trì trệ. Đây là những bất lợi tự nhiên.
Bây giờ hãy nhìn vào trường hợp ngược lại.
Trí tuệ nhân tạo hiện là một trong những ngành mạnh nhất. Ai cũng muốn làm việc trong lĩnh vực AI. Nó có sức hút tự nhiên. Nhân tài, tiền bạc và sự chú ý đều chảy về cùng một hướng. Phát triển trở nên dễ dàng hơn nhiều.
Một ngành công nghiệp dẫn đầu giống như thủy triều dâng, nâng đỡ tất cả các con tàu. Không phải tất cả đều được hưởng lợi như nhau, nhưng xu hướng tổng thể là quan trọng.
Lý tưởng nhất là toàn ngành đều phát triển tốt. Nếu tất cả các công ty đều hoạt động kém hiệu quả ngoại trừ một công ty, điều này thường có nghĩa là ngành đã đạt đỉnh hoặc sắp suy thoái.
Tất nhiên, không xu hướng nào tồn tại mãi mãi. Một số xu hướng ngành kéo dài hàng thập kỷ, một số chỉ vài ngày. then chốt là nắm bắt được xu hướng lớn.
- Xu hướng lớn là những thay đổi dài hạn định hình lại ngành. Ví dụ như đường sắt, internet, công nghệ di động, và giờ là trí tuệ nhân tạo.
- Xu hướng bùng nổ và sụp đổ là những đỉnh cao ngắn ngủi sau đó là suy thoái mạnh. Ví dụ, SPAC (công ty mua lại mục đích đặc biệt) và cổ phiếu meme.
- Xu hướng chu kỳ lên xuống theo biến động kinh tế. Dầu mỏ và khí đốt là một ví dụ điển hình, giá của chúng tăng giảm theo nhu cầu và tăng trưởng kinh tế.
Mua "Con Đầu Đàn" Ở Đáy Thị Trường
Một khi bạn đã xác định được xu hướng tổng thể và ngành dẫn dắt, bạn có thể mua các công ty dẫn đầu. Lý do rất đơn giản. Hầu hết mọi người đều muốn thứ tốt nhất, đó là bản chất con người.
Hãy nhìn vào giới thể thao. Mọi người đều nói về nhà vô địch World Cup hoặc người đoạt huy chương vàng Olympic. Các tiêu đề tin tức, phỏng vấn, nhà tài trợ và sách lịch sử đều tập trung vào người đầu tiên. Rất ít người nhớ ai là người thứ hai. Người chiến thắng nhận được tất cả sự chú ý, tiền bạc và địa vị.
Một ví dụ đơn giản:
Ai là người chạy nhanh nhất hành tinh? Usain Bolt. Ai là người nhanh thứ hai? Hầu hết mọi người không biết. Trên thực tế, Bolt không nhanh hơn người thứ hai là mấy. Nhưng cũng không ai thực sự quan tâm đến người thứ hai. Tất cả là về người giỏi nhất, nhanh nhất, người chiến thắng.
Trong kinh doanh và đầu tư cũng vậy. Người chiến thắng nhận được nhiều sự chú ý nhất. Họ thu hút nhiều khách hàng, nhân tài và vốn hơn. Thành công tự củng cố, giúp giữ vững vị trí đầu tiên dễ dàng hơn.
Đối với các công ty, điều này có nghĩa là sản phẩm của bạn sẽ được so sánh với các sản phẩm khác. Nhân viên muốn làm việc cho công ty tốt nhất. Nhà đầu tư muốn đầu tư vào công ty tốt nhất, không phải công ty tốt thứ hai. Lợi thế này thoạt nhìn có thể không đáng kể, nhưng theo thời gian, những lợi thế nhỏ này tích lũy và cuối cùng tạo ra tác động lớn. Đó là lý do tại sao người chiến thắng cứ thắng mãi.
Mỗi ngành đều có một nhà lãnh đạo thị trường:
- Điện thoại thông minh là Apple
- Công cụ tìm kiếm là Google
- Mô hình ngôn ngữ lớn là OpenAI
- Bộ xử lý đồ họa là NVIDIA
Những nhà lãnh đạo ngành này vượt xa các đối thủ cạnh tranh.
Điều gì tạo nên nhà lãnh đạo thị trường? Thị phần lớn và ngày càng tăng, tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận nhanh, thương hiệu mạnh, đổi mới liên tục và người sáng lập (đội ngũ) hàng đầu.
Khi nào nên mua cổ phiếu đầu đàn? Mua khi thị trường đang trong xu hướng tăng và cổ phiếu phá vỡ mô hình đáy. Lý do rất đơn giản. Đầu tư có rủi ro, nhiều thứ có thể sai. Bạn không thể loại bỏ rủi ro, nhưng có thể giảm thiểu nó.
Có một số cách để làm điều này: nghiên cứu kỹ lưỡng, nắm bắt xu hướng tăng của thị trường, tập trung vào các công ty mạnh mẽ, mua vào đúng thời điểm.
Thời điểm quan trọng hơn hầu hết mọi người nghĩ. Mua vào đúng thời điểm có thể giảm rủi ro tại thời điểm vào lệnh. Nó cũng cho bạn biết rõ ràng khi nào mọi thứ trở nên tồi tệ. Nếu giá cổ phiếu giảm xuống dưới giá mua của bạn hoặc hỗ trợ quan trọng, đó là tín hiệu bạn nên rút lui hoặc cắt lỗ. Một mức giá mua tốt giúp xác định rõ mức giá bán của bạn. Và có một mức giá bán rõ ràng là điều cốt yếu để quản lý rủi ro.
Mua khi cổ phiếu phá vỡ mô hình đáy thường ít rủi ro hơn. Mô hình đáy chỉ là một giai đoạn cổ phiếu di chuyển ngang và nghỉ ngơi. Nó đang tích lũy năng lượng. Khi nó phá vỡ, xu hướng có lợi cho bạn. Động lực tăng cường. Áp lực bán ở trên ít hơn, giúp cổ phiếu dễ tăng giá hơn.
Bạn không phải đoán mò, mà đang phản ứng lại sức mạnh của thị trường. Đây là cách bạn tăng tỷ lệ thắng.
Mô hình đáy có một số loại khác nhau. Một số mô hình phổ biến nhất bao gồm:
- Mô hình cốc và tay cầm (Cup and Handle)
- Mô hình đáy phẳng (Flat Base)
- Mô hình hai đáy (Double Bottom)
- Mô hình vai đầu vai ngược (Inverse Head and Shoulders)
Những mô hình này thường xuất hiện ở giai đoạn đầu của một đợt biến động hoặc xu hướng mới.
Khi giá tăng lên và sau đó đình trệ, những mô hình đáy này được gọi là mô hình tiếp diễn. Các mô hình tiếp diễn phổ biến nhất là cờ (flag) và tam giác (triangle).
Ngoài ra, bạn có thể kiểm soát rủi ro. Khi giá phá vỡ, một trong ba điều sau có thể xảy ra:
- Giá tiếp tục tăng
- Giá điều chỉnh và kiểm tra lại vùng phá vỡ
- Phá vỡ thất bại, những người mua sớm bị mắc kẹt
Phá vỡ không phải lúc nào cũng hiệu quả. Tỷ lệ thất bại có thể cao. Bạn cần chuẩn bị tinh thần là mình thường xuyên mắc sai lầm.
Hầu hết các lần phá vỡ thất bại là do thị trường yếu, cổ phiếu không phải là cổ phiếu dẫn dắt thực sự, hoặc các tổ chức lớn đang bán ra. Đó là lý do tại sao quản lý rủi ro lại quan trọng như vậy.
Bạn phải luôn chuẩn bị cho tình huống xấu nhất. Bạn phải hạn chế rủi ro giảm giá, phải đặt điểm dừng lỗ rõ ràng.
Chấp nhận thua lỗ rất khó, không ai thích thừa nhận mình sai. Nhưng từ chối cắt lỗ những khoản lỗ nhỏ chính là điều khiến vấn đề nhỏ trở thành lớn. Hầu hết các khoản lỗ lớn đều bắt đầu từ những khoản lỗ nhỏ. Chúng trở nên lớn vì mọi người do dự, hy vọng sẽ thoát ra ở mức hòa vốn.
Hãy nhớ điều này: nếu giá phục hồi, bạn luôn có thể mua lại.
Bảo vệ rủi ro giảm giá của bạn mới giúp bạn ở lại cuộc chơi. Đó là lý do tại sao việc nắm chắc tỷ lệ thắng trong tay lại quan trọng đến vậy.
Và một mẹo nhỏ nữa, hãy chú ý đến khối lượng giao dịch.
Phá vỡ với khối lượng cao thì mạnh mẽ hơn và ít thất bại hơn. Khối lượng cao có nghĩa là các nhà đầu tư lớn đang mua vào. Và các nhà đầu tư lớn để lại dấu vết.
Các ông lớn khó che giấu hành động của họ. Họ không thể mua hết vị thế một lần. Họ cần tích lũy dần dần.
Để Cổ Phiếu Có Lời Tiếp Tục Tăng
Về cơ bản, bản chất của đầu tư là lãi lớn hơn lỗ. Mọi thứ khác đều không quan trọng. Đây là điều nhiều nhà đầu tư bỏ qua.
Họ nghĩ rằng thành công đến từ việc tìm ra cổ phiếu giá rẻ hoặc đuổi theo những cổ phiếu nóng nhất. Tỷ lệ P/E, đường trung bình động, hào rào cạnh tranh và mô hình kinh doanh chỉ là một phần của bức tranh. Tất cả những điều này đều có ích. Nhưng tự chúng không thể đảm bảo thành công.
Điều thực sự quan trọng là:
- Khi bạn đúng, bạn kiếm được bao nhiêu?
- Khi bạn sai, bạn mất bao nhiêu?
Điều này cũng áp dụng cho các nhà giao dịch trong ngày và nhà đầu tư dài hạn. Sự khác biệt thực sự duy nhất giữa họ là khung thời gian. Nguyên tắc là như nhau.
Bài học quan trọng nhất ở đây là: Bạn sẽ mắc sai lầm, và rất nhiều sai lầm.
Đầu tư là một trò chơi xác suất. Ngay cả khi bạn nghĩ nó không thể giảm thêm nữa vì nó rẻ; hoặc bạn nghĩ nó chắc chắn sẽ tăng vì tất cả các yếu tố cơ bản đều tăng, nhưng bạn vẫn có thể sai.
Một nguyên tắc nhỏ tốt là giả định tỷ lệ đúng tối đa của bạn chỉ là 50%.
Hãy nghĩ về Michael Jordan, khoảng một nửa số cú ném của ông ấy không trúng đích. Nhưng ông ấy vẫn được coi là cầu thủ vĩ đại nhất mọi thời đại. Bạn không cần phải luôn đúng để có được lợi nhuận lớn.
Ngay cả khi thị trường tốt, điều này vẫn xảy ra.
Khi thị trường xấu, mọi thứ còn tệ hơn. Đôi khi tỷ lệ đúng của bạn chỉ là 30%. Điều đó là bình thường.
Sai lầm không phải là thất bại. Chúng là một phần của quá trình. Một khi bạn chấp nhận điều đó, mọi thứ sẽ thay đổi. Trọng tâm của bạn sẽ chuyển từ việc theo đuổi sự đúng đắn sang quản lý kết quả.
Bảng đơn giản này minh họa rõ ràng điều đó.
Nó cho thấy mối quan hệ giữa tỷ lệ thắng và tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận. Giả sử tỷ lệ thắng của bạn chỉ là 30%. Trong trường hợp này, lợi nhuận của bạn phải gấp hơn hai lần khoản lỗ mới có thể hòa vốn. Để thực sự có lãi, lợi nhuận nên gấp khoảng ba lần khoản lỗ. Lúc đó, chiến lược của bạn bắt đầu phát huy tác dụng.
Mục tiêu là đưa thất bại vào chiến lược của bạn.
Tỷ lệ thắng 50% nghe có vẻ tốt, nhưng về lâu dài là không thực tế. Thị trường thay đổi, điều kiện xấu đi. Đó là lý do tại sao chiến lược của bạn cần phải hiệu quả ngay cả trong môi trường bất lợi.
Bắt đầu với tỷ lệ thắng 30% và tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận 3:1 là một điểm khởi đầu tốt. Sau đó, bạn có thể điều chỉnh. Nhưng nếu bạn không biết bắt đầu từ đâu, hãy bắt đầu từ đây.
Vậy, điều này trong thực tế có nghĩa là gì?
Nhiều nhà đầu tư nghĩ rằng mua và nắm giữ có nghĩa là không bao giờ bán. Điều đó chỉ đúng một nửa. Bạn nên mua và nắm giữ những cổ phiếu có lãi, không phải những cổ phiếu thua lỗ.
Bạn không bao giờ có thể biết trước một cổ phiếu có lãi có thể tăng bao nhiêu. Đôi khi là 10%, đôi khi là 20%, trong một số ít trường hợp thậm chí có thể đạt 100% hoặc hơn. Tất nhiên, nếu logic đầu tư của bạn không còn đúng, hoặc các yếu tố cơ bản hoặc kỹ thuật xấu đi, bạn chắc chắn muốn cắt lỗ kịp thời. Nhưng hãy để những cổ phiếu có lãi được nắm giữ càng lâu càng tốt.
Để biết khi nào nên cắt lỗ, bạn cần tính toán lợi nhuận trung bình. Giả sử lợi nhuận trung bình của bạn là khoảng 30%, thì để duy trì tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận 3:1, mức lỗ trung bình của bạn nên vào khoảng 10%.
Có nhiều cách để làm điều này. Bạn có thể điều chỉnh quy mô vị thế, hoặc bán theo từng giai đoạn, ví dụ: bán một phần ba ở mức -5%, -10% và -15%. Trung bình, nếu bạn bán một phần ba mỗi lần, khoản lỗ của bạn vẫn sẽ duy trì ở mức 10%.
Phương pháp cụ thể không quan trọng, nguyên tắc mới quan trọng. Lợi nhuận lớn đòi hỏi phải trả giá bằng nhiều khoản lỗ nhỏ. Những khoản lỗ nhỏ bảo vệ bạn khỏi thảm họa.
Cắt Lỗ Nhanh
Sau khi mua một cổ phiếu, điều duy nhất bạn thực sự có thể kiểm soát là thời điểm thoát ra.
Bạn không thể kiểm soát nó sẽ tăng bao nhiêu, không thể kiểm soát khi nào nó tăng, thậm chí không thể kiểm soát liệu nó có tăng hay không. Lựa chọn duy nhất bạn thực sự có thể làm là bạn sẵn sàng chịu lỗ bao nhiêu.
Đôi khi những điều tồi tệ xảy ra, công ty công bố báo cáo tài chính tồi, tin xấu xuất hiện, giá cổ phiếu giảm mạnh qua đêm. Ngay cả khi bạn làm đúng mọi thứ, bạn vẫn có thể bị tổn thất nặng. Đó là một phần của cuộc chơi. Bạn không thể hoàn toàn tránh được.
Nhưng nắm giữ cổ phiếu thua lỗ rất nguy hiểm. Bạn nắm giữ càng lâu, thiệt hại tiềm ẩn càng lớn. Mục tiêu là thoát ra sớm, trong khi vẫn cho cổ phiếu đủ không gian biến động bình thường. Cổ phiếu lên xuống mỗi ngày. Bạn không thể chỉ bán vì một đợt giảm nhỏ.
Vâng, đôi khi giá giảm mạnh, kích hoạt lệnh dừng lỗ của bạn, và sau đó bật tăng. Điều đó chắc chắn xảy ra. Nhưng, tình huống bạn không mong muốn nhất là: giá giảm, bạn chờ nó phục hồi để thoát, nhưng nó lại tiếp tục giảm.
Mỗi tổn thất lớn đều bắt đầu bằng một tổn thất nhỏ. Và tổn thất càng lớn thì càng khó khắc phục.
- Thua lỗ 10% cần lợi nhuận 11% để hòa vốn.
- Thua lỗ 20% cần lợi nhuận 25%.
- Thua lỗ 50% cần lợi nhuận 100%.
Chính vì điều này, việc bảo vệ rủi ro giảm giá lại quan trọng đến vậy.
Cắt lỗ rất khó. Chừng nào bạn còn giữ vị thế, thì vẫn còn hy vọng. Hy vọng nó sẽ phục hồi. Hy vọng cuối cùng bạn sẽ đúng. Hy vọng bạn sẽ không trông thật ngu ngốc.
Chịu lỗ rất đau đớn. Thừa nhận sai lầm cũng đau đớn.
Nghiên cứu cho thấy mọi người cần gấp đôi lợi nhuận để bù đắp cho một khoản lỗ. Nói cách khác, nỗi đau do mất mát gây ra gấp đôi niềm vui do lợi nhuận mang lại.
Bởi vì chừng nào vị thế chưa đóng, thì tổn thất chưa được xác định cuối cùng. Vẫn còn cơ hội phục hồi. Vẫn còn cơ hội chứng minh bạn đúng. Nhưng một khi đã bán, tổn thất trở thành hiện thực, sai lầm trở thành vĩnh viễn. Nhưng bạn cần chấp nhận tổn thất, đó là một phần của quá trình.
Không ai có thể luôn luôn đúng. Đầu tư luôn đầy rẫy sự không chắc chắn. Đầu tư không phải là theo đuổi sự hoàn hảo, mà là kiếm được nhiều hơn số tiền bị mất trong một khoảng thời gian.
Cắt lỗ càng sớm càng tốt. Nắm giữ một vị thế thua lỗ thường có nghĩa là có điều gì đó không ổn, có thể là thời điểm của bạn không đúng, lựa chọn cổ phiếu sai, hoặc điều kiện thị trường hiện tại không thuận lợi.
Ngoài ra, còn tồn tại chi phí cơ hội. Tiền bị mắc kẹt trong thua lỗ không thể sử dụng cho các khoản đầu tư khác. Số tiền này lẽ ra có thể được sử dụng hiệu quả hơn ở những nơi khác. Học cách cắt lỗ nhanh là một trong những kỹ năng quan trọng nhất trong đầu tư.
Đọc liên quan: Cẩm nang dành cho nhà giao dịch tiền điện tử: 25 sự thật phũ phàng
