Tác giả: Cốc Dụ, ChainCatcher
Tuần trước, vụ BackPack "lật kèo" vẫn còn gây chấn động, thì hôm nay lại một giao thức giao dịch hợp đồng vĩnh viễn phi tập trung edgeX tiếp tục vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội.
Sáng nay, edgeX chính thức công bố trang web để kiểm tra và nhận token airdrop, và dự kiến sẽ lên sàn giao dịch vào tối nay. Là dự án được ấp ủ bởi Amber group và nhận đầu tư chiến lược từ Circle Ventures trong năm nay, edgeX từng được kỳ vọng rất nhiều bởi cộng đồng săn airdrop.
Kể từ tháng 8 năm 2025, khối lượng giao dịch của edgeX bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh, cho đến nay tổng số địa chỉ người dùng vượt quá 470.000, tổng khối lượng giao dịch vượt 87,7 tỷ USD, TVL hiện tại vượt 360 triệu USD. Ngoài ra, edgeX còn kiếm được hơn 180 triệu USD doanh thu phí giao dịch từ những giao dịch này.
Đội ngũ dự án edgeX từng cam kết với cộng đồng rằng tuyệt đối không kiểm tra ví Sybil, có điểm là có token, và đây cũng là nguồn tin tưởng của nhiều người dùng edgeX. Nhưng điều mọi người không ngờ tới là, lần này edgeX thực sự không loại bỏ các tài khoản Sybil, nhưng lại "động chạm" đến khía cạnh "trọng số điểm".
Theo phản hồi từ cộng đồng, nhiều người dùng có số điểm kiếm được từ giao dịch là như nhau, nhưng số lượng token airdrop nhận được lại khác nhau. Một số người dùng trung bình 1 điểm có thể nhận 4 token airdrop, một số chỉ nhận được 0,5 token, cũng có người nhận được 11 token. Trước tình hình này, đội ngũ dự án chỉ cho biết điểm từ các nguồn khác nhau quả thực có trọng số khác nhau.
Ngay cả khi tính theo tỷ lệ 1 điểm đổi 11 token, thì giá trị hiện tại của nó cũng chỉ là 5,5 USD, trong khi vào năm ngoái giá mỗi điểm của edgeX trên thị trường thứ cấp là 30-40 USD, điều này cũng khiến những người mua điểm trên thị trường thứ cấp tổn thất nặng nề.
Tệ hơn nữa, nhiều KOL như Hà Bội đã tố cáo đội ngũ dự án edgeX có hành vi "thông đồng nội gián" (rat trading), nhiều địa chỉ liên quan có điểm thấp nhưng tích lũy nhận được một phần tư số token airdrop.
Khi làn sóng nghi ngờ từ cộng đồng dâng cao, edgeX trực tiếp đóng phần bình luận trên tài khoản X của mình, cố gắng ngăn chặn sự lan truyền của các bình luận tiêu cực, nhưng đã quá muộn.
"Tại sao lại xuất hiện tình trạng cùng điểm số nhưng quyền lợi khác nhau, tùy tiện thay đổi quy tắc? Tại sao lại xóa bài, kick người, đàn áp thảo luận? Bởi vì một dự án ngay từ đầu đã chuẩn bị dựa vào giao dịch ảo để đống dữ liệu, dựa vào việc kéo cao định giá để kể chuyện, dựa vào sự phối hợp với nhóm tạo lập thị trường phía sau để hoàn thành việc chuyển lợi ích, về bản chất thì không thể tôn trọng người dùng, cũng không thể tôn trọng cộng đồng." KOL nổi tiếng Băng Oa đăng trên X.
Băng Oa còn cho biết, điểm đáng ghét nhất của edgeX là ngay từ đầu không nhằm mục đích làm dự án, mà là làm một cái bẫy, và cố gắng dùng thao túng và gặt hái để hủy hoại ngành công nghiệp này.
Không thể nghi ngờ, cách xử lý "quy tắc hậu kỳ" này đã trực tiếp làm sụp đổ niềm tin cốt lõi nhất của người dùng đối với cơ chế airdrop - tính có thể dự đoán. Một khi người dùng không thể đánh giá lợi nhuận dựa trên các quy tắc công khai, cái gọi là "chiến lược kiếm điểm" cũng mất đi cơ sở để trò chơi, và sự kiện "lật kèo" và "gian lận" quy mô lớn liên tiếp cũng đang liên tục tấn công vào sự tin tưởng của người dùng.
Trên thực tế, khối lượng giao dịch và mức độ hoạt động của người dùng của rất nhiều giao thức DeFi chưa phát hành token đều đến từ kỳ vọng airdrop, quy mô cộng đồng và khối lượng giao dịch tưởng chừng lớn mạnh đều được xây dựng dựa trên điều này. Một khi các dự án kiểu này hoàn thành phát hành token, mất đi sức hút lợi nhuận tiềm năng đối với người dùng, sự thịnh vượng giả tạo sẽ nhanh chóng sụp đổ; một khi lợi nhuận kỳ vọng từ việc giao dịch để săn airdrop không còn tính chắc chắn thậm chí là âm, toàn bộ mức độ hoạt động của thị trường DeFi đều có thể giảm mạnh.
Lấy edgeX làm ví dụ, trong những ngày gần đây khi dự án này kết thúc chụp nhanh airdrop, số lượng người dùng gửi tiền mới mỗi ngày của giao thức này đã giảm mạnh từ trên 2000 xuống dưới 50.
Sau vụ lật kèo của edgeX, thị trường để lại một loạt dấu hỏi: Còn bao nhiêu người sẽ tiếp tục tin vào "săn airdrop làm giàu"? Khi lật kèo trở thành trạng thái bình thường mới, lượng lớn người săn airdrop rời đi, liệu mức độ hoạt động giao dịch và độ kết dính người dùng của DeFi có tiếp tục giảm?
Khi "lật kèo" từ hiện tượng cá biệt diễn biến thành một sự đồng thuận ngành, có lẽ thần thoại làm giàu bằng săn airdrop đã chấm dứt. Đối với những người tham gia trong thời kỳ hậu airdrop, việc bảo vệ dòng tiền trong tay có lẽ quan trọng hơn so với việc đuổi theo những "kỳ vọng airdrop" thật giả khó phân biệt.
