Tác giả: milesjennings
Biên dịch: Gia Hoan, ChainCatcher
Ủy ban Ngân hàng Thượng viện vừa bỏ phiếu với sự hợp tác của cả hai đảng để thúc đẩy luật lập pháp về "cấu trúc thị trường" crypto (tức là luật về phân công thị trường, trách nhiệm giám sát và quy tắc giao dịch), đây là một khoảnh khắc lịch sử của ngành công nghiệp crypto.
Tại sao lại như vậy? Vì Dự luật THÔNG SUỐT về Thị trường Tài sản Kỹ thuật số (CLARITY) cuối cùng sẽ đặt ra các quy tắc rõ ràng cho mạng lưới blockchain và tài sản kỹ thuật số.
Một thập kỷ qua, việc thiếu quy định rõ ràng ở Mỹ đã làm biến dạng thị trường, kìm hãm sự đổi mới và khiến người tiêu dùng phải đối mặt với những rủi ro lớn. CLARITY sẽ chấm dứt tình trạng đó.
Đạo luật Chứng khoán năm 1933 thiết lập cơ chế bảo vệ nhà đầu tư, đã hỗ trợ quá trình hình thành vốn và đổi mới của Mỹ trong suốt một thế kỷ sau đó. Ý nghĩa của CLARITY cũng tương tự – đây là một sự thay đổi nghìn năm có một trong cơ cấu quản lý tài chính của Mỹ và sẽ mang lại những cơ hội to lớn.
Với việc vừa được Thượng viện thông qua hôm nay, đạo luật cơ bản quan trọng này đối với toàn bộ ngành công nghiệp crypto đang tiến gần hơn bao giờ hết để trở thành luật.
Các nhà sáng lập startup, người tiêu dùng, hay các tổ chức tài chính truyền thống lớn và các nhà đầu tư đang chuyển dịch lên chuỗi, tất cả đều sẽ hưởng lợi từ điều này.
Tiếp theo, các dự luật từ hai ủy ban của Quốc hội sẽ được hợp nhất thành một dự luật hoàn chỉnh, để toàn thể Thượng viện bỏ phiếu. Sau khi thông qua, nó sẽ được chuyển đến Hạ viện để phê duyệt, nếu thành công thì sẽ được đệ trình lên Nhà Trắng để Tổng thống ký ban hành.
Tại sao nước Mỹ hiện nay cần CLARITY
Một thập kỷ qua, ngành công nghiệp crypto không ngừng mở rộng, nhưng nước Mỹ vẫn chưa có một khuôn khổ quản lý hoàn chỉnh. Các cơ quan quản lý chỉ có thể dựa vào việc ghép nối các quy định hiện hành để quản lý ngành này, và cách làm này là một thất bại hoàn toàn.
Nó không chỉ gây ra sự hỗn loạn trong diễn giải pháp luật, sự dao động trong quan điểm, mà còn dẫn đến sự lạm quyền và lạm dụng chức quyền nghiêm trọng của chính phủ.
Sự không chắc chắn về quy định này không chỉ cản trở sự đổi mới, mà còn tạo môi trường cho những kẻ chơi xấu phát triển. Trong những tin tức tiêu cực được đưa tin rầm rộ suốt thập kỷ qua trong lĩnh vực crypto, những người có động cơ xấu đã có thể dễ dàng tung ra các sản phẩm lách luật, bóc lột người tiêu dùng.
Đồng thời, những người xây dựng có trách nhiệm lại phải đối mặt với việc "lập pháp thông qua thi hành pháp luật" đáng ngờ.
Sự không chắc chắn này đã đẩy việc phát triển crypto ra nước ngoài. Khi nước Mỹ không thể dành không gian cho đổi mới, các nhà khởi nghiệp sẽ tìm đến các khu vực pháp lý khác, bao gồm cả những nơi đã ban hành các chế độ quản lý tinh vi hơn.
Quy chế Thị trường Tài sản Crypto (MiCA) của EU và các quy định về crypto của Anh là hai ví dụ về việc Mỹ đang tụt hậu.
May mắn là đối với sự đổi mới của Mỹ, hiện chưa có khu vực pháp lý nào khác làm đúng phương án quản lý. Nhưng các chế độ quản lý được thiết kế riêng cuối cùng sẽ thu hút và tập trung hoạt động khởi nghiệp vào những khu vực này, cùng với giá trị kinh tế và cơ hội việc làm mà chúng tạo ra.
Hãy thử tưởng tượng, nếu Amazon, Apple, Facebook, Google, Microsoft, Netflix, NVIDIA và Salesforce đều được thành lập bên ngoài nước Mỹ, nền kinh tế Mỹ sẽ ra sao.
Vì vậy, nếu nước Mỹ có thể cung cấp sự rõ ràng về quy định cho những người xây dựng, sự đổi mới trong nước sẽ được hưởng lợi rất nhiều. Dự luật GENIUS được Quốc hội Mỹ thông qua vào tháng 7 năm 2025 là một trường hợp điển hình.
GENIUS đã thiết lập một khuôn khổ quản lý cho stablecoin (tài sản kỹ thuật số được neo với tiền pháp định, thường là đồng đô la Mỹ), tạo ra một mô hình mới: cơ sở hạ tầng tiền tệ mở.
Sau khi dự luật này được thông qua, nó đã mang lại sự tăng trưởng và ứng dụng chưa từng có, có lợi cho nền kinh tế Mỹ, và cũng có lợi cho vị thế thống trị lâu dài của đồng đô la.
Khi khuôn khổ pháp lý được thiết kế vừa thúc đẩy đổi mới vừa bảo vệ người tiêu dùng, nước Mỹ sẽ có thể dẫn đầu xu hướng, và thế giới cũng sẽ được hưởng lợi từ đó.
Những nhà khởi nghiệp và người dùng sớm tin vào lời hứa của crypto, bất kể thế giới bên ngoài nhìn nhận thế nào, cũng nên có một khuôn khổ quản lý rõ ràng để hiện thực hóa tầm nhìn của họ.
Họ cũng cần một khuôn khổ thừa nhận tiềm năng của mạng lưới blockchain, để thúc đẩy một sự chuyển đổi nền tảng công nghệ quan trọng và mới mẻ. Sự chuyển đổi này phải vượt ra ngoài các ứng dụng đầu cơ được thúc đẩy bởi chính sách tồi, cho phép mọi người xây dựng bên ngoài các kịch bản tài chính ban đầu (bản thân các kịch bản tài chính đã được bao phủ bởi các quy định hiện hành của Mỹ).
Dự luật CLARITY được thiết kế riêng để thiết lập một khuôn khổ rõ ràng như vậy.
Chúng ta đã đến đây như thế nào
Nội dung của Dự luật CLARITY không phải hoàn toàn mới. Nhiều khái niệm và nguyên tắc trong đó bắt nguồn từ luật hàng hóa và luật chứng khoán hiện hành. Dự luật này cũng là sự phát triển từ các lần lặp lại lập pháp trước đó, bao gồm hai dự luật "cấu trúc thị trường" có nguồn gốc từ Hạ viện:
Dự luật Đổi mới và Công nghệ Tài chính Thế kỷ 21 năm 2024, tức "FIT21" (HR 4763); Dự luật THÔNG SUỐT về Thị trường Tài sản Kỹ thuật số năm 2025 (HR 3633).
Tương tự như dự luật Thượng viện hiện tại, FIT21 và phiên bản CLARITY của Hạ viện đều cố gắng mở ra một con đường cho các mạng lưới blockchain, để chúng có thể:
- Khởi chạy mạng lưới blockchain và tài sản kỹ thuật số một cách an toàn và hiệu quả tại Mỹ;
- Làm rõ sự phân công quản lý giữa SEC và CFTC trong lĩnh vực crypto, xác định rõ tài sản kỹ thuật số là chứng khoán hay hàng hóa;
- Đảm bảo giám sát các sàn giao dịch crypto;
- Bảo vệ hơn nữa người tiêu dùng Mỹ thông qua các quy tắc ràng buộc đối với giao dịch crypto.
Hai năm trước, FIT21 đã được thông qua với sự ủng hộ áp đảo của cả hai đảng (279 phiếu thuận so với 136 phiếu chống, trong đó có 71 thành viên Đảng Dân chủ ủng hộ).
Phiên bản CLARITY của Hạ viện được thông qua vào tháng 7 năm 2025 với tỷ lệ ủng hộ của cả hai đảng cao hơn (294 phiếu thuận so với 134 phiếu chống, trong đó có 78 thành viên Đảng Dân chủ ủng hộ).
Các dự luật này hợp lại, đã gửi một tín hiệu mạnh mẽ đến Thượng viện: đẩy nhanh lập pháp về cấu trúc thị trường crypto.
Phiên bản CLARITY của Thượng viện đã thúc đẩy hơn nữa làn sóng hợp tác lưỡng đảng tại Hạ viện và có một số cải tiến quan trọng so với các dự luật trước đó (xem chi tiết bên dưới). Dự luật này đã được thúc đẩy tại Thượng viện trong vài năm qua, với giai đoạn nhanh nhất là năm vừa qua:
- Tháng 6/2022, Thượng nghị sĩ Lummis và Gillibrand lần đầu tiên đề xuất Dự luật Đổi mới Tài chính Có trách nhiệm Lummis-Gillibrand, đây là đề xuất lập pháp lưỡng đảng đầu tiên nhằm thiết lập một khuôn khổ quản lý toàn diện cho ngành công nghiệp crypto.
- Tháng 7/2025, Ủy ban Ngân hàng Thượng viện (ủy ban giám sát SEC) đã công bố bản thảo thảo luận về dự luật thuộc thẩm quyền của mình, hợp nhất và thống nhất hai hướng tiếp cận của Dự luật Lummis-Gillibrand và phiên bản CLARITY của Hạ viện.
- Phát hành yêu cầu thông tin, thu thập phản hồi và giải pháp lập pháp, hy vọng tìm được sự cân bằng giữa đổi mới với duy trì ổn định tài chính và bảo vệ người tiêu dùng.
- Tháng 9/2025, dựa trên phản hồi nhận được, Ủy ban Ngân hàng Thượng viện đã phát hành bản thảo thảo luận thứ hai.
- Tháng 1/2026, Ủy ban Ngân hàng Thượng viện đã phát hành một phiên bản lặp lại khác, phản ánh kết quả đàm phán lưỡng đạng trong nhiều tháng.
- Cũng trong tháng 1/2026, Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện đã phát hành và thúc đẩy bản thảo dự luật về cấu trúc thị trường thuộc thẩm quyền của mình.
- Hôm nay (14/5/2026), Ủy ban Ngân hàng Thượng viện vừa thúc đẩy phần do họ phụ trách trong Dự luật CLARITY tại phiên họp "xem xét".
Tại sao CLARITY quan trọng: Mạng lưới không phải là công ty
Hơn một thế kỷ qua, việc thành lập công ty đã là động lực chính thúc đẩy sự đổi mới của Mỹ. Con đường này đã rất trưởng thành: các nhà khởi nghiệp huy động vốn để khởi nghiệp, thành công và tạo ra lợi nhuận để trả lại cho cổ đông.
Luật pháp Mỹ đã tinh chỉnh mô hình này, quy định trách nhiệm, nhấn mạnh tính minh bạch, nhằm căn chỉnh động lực, quản lý sự tin tưởng của mọi người vào những nhà sáng lập và người điều hành.
Khuôn khổ này phù hợp để xây dựng công ty. Nhưng nó không phù hợp để xây dựng mạng lưới.
Khuôn khổ pháp lý hiện có giả định có một bên quản lý để kiểm soát và yêu cầu sự kiểm soát này tồn tại lâu dài. Nhưng mạng lưới không có bên kiểm soát. Mạng lưới dựa vào các quy tắc chia sẻ để phối hợp con người, vốn và tài nguyên, chứ không dựa vào quyền sở hữu tập trung.
Áp dụng cứng nhắc khuôn khổ được thiết kế cho công ty lên mạng lưới, mạng lưới sẽ bị biến dạng thành hình thái công ty. Quyền kiểm soát lại tập trung, các tổ chức trung gian lại xuất hiện, và những người phụ thuộc vào hệ thống thì bị bóc lột giá trị.
Nhìn vào toàn bộ nền kinh tế số, động thái này đã tạo ra một loạt các mạng lưới dạng công ty với quyền lực tập trung khổng lồ – hệ thống thanh toán, thị trường thương mại điện tử, nền tảng xã hội, cửa hàng ứng dụng – chúng chiếm giữ một tỷ lệ không cân xứng trong giá trị do những người tham gia tạo ra.
Người dùng đi xe gọi điện trả 100 đô la cho một chuyến đi, tài xế chỉ nhận được một phần nhỏ. Nhạc sĩ sáng tác một bài hát được hàng triệu người nghe, trong mỗi đô la thu nhập họ chỉ nhận được vài xu.
Ở bất cứ nơi nào mạng lưới dạng công ty chiếm ưu thế, phần lớn giá trị đều chảy về các tổ chức trung gian. Luật công ty truyền thống bảo vệ những trung gian này và các nhà đầu tư của họ, nhưng người dùng, người sáng tạo và người lao động lại không được bảo vệ.
Trong phần lớn thời gian của kỷ nguyên internet, sự đánh đổi này là điều không thể tránh khỏi. Các giao thức mở thiếu mô hình kinh tế bền vững, không thể cạnh tranh với vốn và khả năng phối hợp đằng sau các mạng lưới dạng công ty.
Blockchain đã thay đổi điều này.
Blockchain và các giao thức phần mềm được triển khai trên đó, đã tạo ra một loại hệ thống mới: mạng lưới blockchain. Loại mạng lưới này được thiết kế với mục tiêu phân tán quyền kiểm soát, vận hành theo các quy tắc minh bạch và tồn tại như một cơ sở hạ tầng chia sẻ được sở hữu và vận hành bởi người dùng.
Giá trị của mạng lưới blockchain tăng lên khi công chúng sử dụng và có thể phân phối cho những người tham gia – bao gồm cả những người tham gia ở rìa mạng lưới – chứ không chỉ bị các nút trung tâm chiếm đoạt.
Blockchain khiến việc "xây dựng các mạng lưới thực sự hoạt động như mạng lưới chứ không phải như công ty" trở nên khả thi.
Công nghệ blockchain đang ở một thời điểm then chốt. Các lần chuyển đổi nền tảng trước đây – máy tính cá nhân, điện thoại di động, internet – đều là những sáng tạo công nghệ quan trọng nhất trong lịch sử nhân loại. Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo cũng đang nhanh chóng trở thành một trong số đó.
Nhưng tất cả những lần chuyển đổi nền tảng này, cuối cùng đều dẫn đến sự tập trung hóa cao độ về quyền lực và kiểm soát, một số ít người quyết định số phận của vô số người tiêu dùng, người sáng tạo và nhà phát triển phụ thuộc vào các công nghệ và dịch vụ này.
Khi ngày càng nhiều hoạt động kinh tế được số hóa, ngày càng nhiều khâu được định hình bởi trí tuệ nhân tạo, câu hỏi "ai kiểm soát các hệ thống số mà chúng ta phụ thuộc" trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Nếu quyền kiểm soát này tiếp tục tập trung, thì khả năng định hình kết quả, hạn chế truy cập, chiếm đoạt giá trị cũng sẽ tập trung theo: các công ty sẽ chi phối cách thức hoạt động của mạng lưới, quyết định ai được hưởng lợi từ đó.
Các mạng lưới blockchain phi tập trung đã mở ra một con đường khác: một loại cơ sở hạ tầng mà không một người tham gia đơn lẻ nào có thể dễ dàng viết lại, kiểm duyệt hoặc chuyển hướng lại.
Nói cách khác, loại mạng lưới này có thể giúp phân quyền các nền tảng hiện có, thay thế chúng bằng các mạng lưới mang thuộc tính hàng hóa công cộng số – giảm hiệu ứng khóa, phân tán quyền kiểm soát, nhúng tính trung lập, giảm rủi ro điểm lỗi duy nhất, trao quyền sở hữu lại cho người dùng.
Dự luật CLARITY được thiết kế để con đường này thực sự khả thi.
Sau khi CLARITY bước vào phiên xem xét toàn thể của Thượng viện và có các bản cập nhật, chúng tôi sẽ chia sẻ thêm nội dung về ý nghĩa cụ thể của nó đối với các nhà xây dựng crypto.
Nhưng nếu CLARITY vượt qua vài bước cuối cùng cũng là cuối cùng trong quy trình lập pháp, thì kiến trúc pháp lý của nước Mỹ cuối cùng sẽ phù hợp với bản chất của các mạng lưới blockchain. Những người xây dựng sẽ có thể vận hành một cách minh bạch, huy động vốn trong nước, xây dựng vì mục tiêu lâu dài, mà không phải buộc phải đưa ra các thỏa hiệp cấu trúc vì sự mơ hồ về quy định.
Và khi ngày càng nhiều dự án hoạt động trong phạm vi quy định của Mỹ, thay vì ngoài phạm vi, các cơ quan quản lý và thực thi pháp luật sẽ có được những công cụ tốt hơn để đấu tranh chống lại gian lận và lạm dụng vốn đã làm phiền ngành này trong thời gian dài.
Chúng ta đã từng thấy một lần điều gì sẽ xảy ra khi crypto có được quy định khả thi: Dự luật GENIUS đã giải phóng một làn sóng đổi mới chỉ trong một đêm. Ngày nay, chúng ta đã có thể thấy sự hiện diện của crypto trong một số ứng dụng chính, từ stablecoin đến AI agent, v.v. – những điều tuyệt vời vẫn còn ở phía trước.
