Tác giả:Boaz Sobrado
Biên dịch:Luffy, Foresight News
"Nếu không biết làm, thì đơn giản là tránh xa."
CEO Ngân hàng DK Zheng YD dùng câu nói này để giải thích căn nguyên việc các doanh nghiệp mã hóa liên tục bị ngân hàng ngừng phục vụ. Ngân hàng này tọa lạc tại Thành phố Chánh Niệm Gelephu mới xây của Bhutan, cũng là ngân hàng được cấp phép duy nhất tại địa phương, mục đích thành lập của nó chính là để đón nhận các nghiệp vụ mã hóa mà các tổ chức tài chính khác tránh xa.
"Dịch vụ ngân hàng cho ngành mã hóa từ lâu đã tồn tại một khoảng trống cung cấp khổng lồ," Zheng YD phát biểu trong chương trình podcast 《On The Margin》, "nguyên nhân sâu xa là, tiền mã hóa ra đời từ các giao thức phi tập trung, mang sẵn thuộc tính ẩn danh, ngành ngân hàng nói chung thiếu các biện pháp quản lý rủi ro tương ứng, cho đến nay đa số tổ chức vẫn không biết bắt đầu từ đâu."
Ngân hàng DK được quản lý liên ngành bởi Cơ quan Tiền tệ Hoàng gia Bhutan, là trọng tâm của một thử nghiệm tài chính độc đáo. Bhutan là một quốc gia nhỏ ở vùng núi Himalaya, dân số chưa đến một triệu, so với GDP, Tổng Hạnh phúc Quốc dân mới là chỉ số phát triển mang tính biểu tượng của quốc gia này. Thành phố Chánh Niệm Gelephu (viết tắt là GMC) là một khu hành chính đặc biệt ở phía nam Bhutan, bên vận hành dự án cho biết khu vực này có quy tắc quản trị độc lập.
"Thành phố mới độc lập về mặt hành chính, lập pháp, tư pháp so với Bhutan bản địa," Jigdrel Singay, Giám đốc Cơ quan Quản lý Thành phố Chánh Niệm Gelephu, người phụ trách mảng kinh doanh công nghệ tài chính, cho biết. Ông gọi mô hình quản trị này là "một quốc gia, hai chế độ".
Họ nhắm đến một thị trường có quy mô lớn và lâu nay thiếu dịch vụ tài chính đi kèm. "Nam Á có khoảng 2 tỷ dân, nhưng không có một trung tâm dịch vụ tài chính nào, tương đương với một khoảng trống về cửa ngõ tài chính khu vực," Singay nói. Ông hy vọng GMC có thể trở thành trung tâm dịch vụ tài chính của Nam Á, giống như Hồng Kông đối với Trung Quốc, Singapore đối với Đông Nam Á.
Tiền pháp định, stablecoin cùng tồn tại trong một tài khoản
Định vị nghiệp vụ của Ngân hàng DK rất rõ ràng. Zheng YD cho biết, đa số ngân hàng trên thị trường tự nhận hỗ trợ tiền mã hóa chỉ sẵn sàng tiếp nhận nghiệp vụ tiền pháp định của doanh nghiệp mã hóa, tài sản số vẫn cần được lưu ký ở nền tảng bên ngoài.
"Những ngân hàng này chỉ biết nói, sẽ không đóng tài khoản vì bạn là doanh nghiệp mã hóa, nhưng tất cả luồng chuyển tài sản mã hóa của bạn đều không thể đi qua kênh của ngân hàng này," Zheng YD cho biết, "chúng tôi muốn tạo ra sự khác biệt. Chúng tôi kết nối hệ thống tiền pháp định và tài sản mã hóa, đưa ra tài khoản đa tiền tệ tích hợp và dịch vụ lưu ký mã hóa. Người dùng có thể quản lý các stablecoin như USDT, USDC... trong cùng một tài khoản ngân hàng, giống như quản lý đô la Mỹ, bảng Anh, euro."
Theo tài liệu tiết lộ của dự án, tài khoản này hỗ trợ 9 loại tiền pháp định, đi kèm kênh vay thế chấp bằng Bitcoin, kênh nạp/rút tiền hai chiều chuyển đổi giữa tiền pháp định và tài sản mã hóa. Quá trình triển khai tồn tại hai khó khăn lớn. Thứ nhất là kiến trúc hạ tầng: ngân hàng truyền thống chỉ xử lý nghiệp vụ theo lô từ 9h sáng đến 5h chiều các ngày trong tuần, trong khi thị trường mã hóa lại giao dịch thời gian thực 24/7. Zheng YD thừa nhận, để kết nối hai hệ thống, cần hoàn thành nâng cấp kỹ thuật khó khăn ở mức độ cao.
Khó khăn thứ hai là ngăn chặn những người hành nghề không tốt, Zheng YD không tránh né những hiện tượng tiêu cực trong ngành. "Chúng tôi không bao giờ phủ nhận trong ngành mã hóa tồn tại những phần tử bất hợp pháp, bất kỳ ngành nào cũng sẽ sản sinh ra một tỷ lệ nhất định những người tham gia vi phạm quy tắc," ông nói, "vì vậy Cơ quan Quản lý Thành phố Mới Gelephu phối hợp với Ngân hàng DK, hoàn thành sàng lọc rủi ro ngay từ giai đoạn tiếp nhận người dùng." Quản lý rủi ro sẽ không dừng lại ở khâu mở tài khoản: "Chúng tôi không chỉ giám sát dòng tiền ngoài chuỗi, đồng thời truy vết lộ trình đầy đủ trên chuỗi, quét địa chỉ ví, kiểm tra từng khoản thu chi, thông tin đối tác giao dịch."
Zheng YD cho rằng đường đua này đáng để đào sâu, phán đoán cốt lõi là dịch vụ tài chính toàn cầu đang dần chuyển từ ngoài chuỗi lên trên chuỗi. "Chúng tôi tin rằng dịch vụ tài chính toàn cầu sẽ tiếp tục di chuyển lên chuỗi, Ngân hàng DK quyết tâm trở thành tổ chức tài chính chuẩn bị đầy đủ vạn toàn, đón nhận cuộc biến đổi này."
Tham khảo luật Singapore, mở kênh cấp phép nhanh
Thành phố mới Gelephu không xây dựng hệ thống giám sát từ số không. "Về mặt quản trị công ty, chúng tôi áp dụng Thông luật của Singapore; quy tắc giám sát tài chính đối chiếu theo Thị trường Toàn cầu Abu Dhabi (ADGM)," Singay giải thích, "lý do chọn hai hệ thống này là vì cả hai đều là tiêu chuẩn hàng đầu toàn cầu, được công nhận rất cao bởi nhà đầu tư quốc tế." Doanh nghiệp đã có giấy phép từ Singapore, Thị trường Toàn cầu Abu Dhabi, Hồng Kông, không cần phải trải qua quy trình phê duyệt đầy đủ lại, có thể thông qua kênh nhanh để triển khai kinh doanh.
Bên ngoài phổ biến lo ngại quy trình đơn giản hóa sẽ làm giảm mức độ giám sát, Singay làm rõ điều này: tốc độ nhanh chỉ nhắm vào quy trình phê duyệt, tiêu chuẩn giám sát sẽ không nới lỏng. Doanh nghiệp muốn hưởng chính sách ưu đãi thuế doanh nghiệp bằng 0 cao nhất của thành phố mới, phải có thực thể kinh doanh thực sự. "Chúng tôi không hoan nghênh doanh nghiệp chỉ đăng ký công ty vỏ bọc, văn phòng không có người làm việc," Singay nói, "doanh nghiệp cần đáp ứng yêu cầu kinh doanh thực thể: tuyển dụng nhân viên địa phương Bhutan, thiết lập địa điểm văn phòng thực thể, xuất trình chứng minh chi phí vận hành hàng ngày. Người phụ trách vị trí cốt lõi của doanh nghiệp còn cần vượt qua kiểm tra năng lực của cơ quan giám sát."
Tại sao quốc gia nhỏ bây giờ lại xây dựng hạ tầng này?
Bhutan không phải là quốc gia chủ quyền nhỏ duy nhất tập trung vào đường đua này. CEO Xin Yan của doanh nghiệp hạ tầng mã hóa chủ quyền Sign đã đào sâu lĩnh vực này suốt hai năm, đối tượng phục vụ chuyển từ người dùng mã hóa sang chính phủ các nước, Bhutan chính là một trong những quốc gia hợp tác của họ.
"Chính phủ là người kiểm soát cửa vào của mọi nghiệp vụ, dữ liệu, tài sản trong thế giới thực," Xin Yan đề cập trong podcast, "quyết sách của các chính phủ rất thực tế, sẽ không chỉ đơn thuần vì khái niệm Bitcoin, mã hóa mà mù quáng theo đuổi, nhu cầu cốt lõi chỉ có một: giải quyết vấn đề phát triển của chính mình." Ông chỉ ra các quốc gia phổ biến đối mặt với rủi ro phụ thuộc bên ngoài, "hiện tại hạ tầng tài chính chủ lưu toàn cầu do hai nước Trung-Mỹ dẫn dắt, một khi hai nước vì lý do địa chính trị hạn chế hợp tác, hệ thống tài chính của các quốc gia liên quan sẽ chịu tác động."
Neo, nhà sáng lập ngân hàng mới trên chuỗi có giấy phép Thụy Sĩ UR, thẳng thắn nói, mô hình của nhiều dự án Web3 hiện nay chỉ hời hợt bề mặt. "Ngành Web2, Web3 hiện nay đều đi đường tắt: phát hành stablecoin USDC, đưa ra thẻ thanh toán, là tự xưng ngân hàng số, nhìn bề ngoài hào nhoáng, nhưng kiến trúc hạ tầng không có thay đổi thực chất."
Neo giới thiệu, cách thức giám sát của Cơ quan Giám sát Thị trường Tài chính Thụy Sĩ (FINMA) lấy dữ liệu trên chuỗi làm cốt lõi. Cơ quan giám sát trực tiếp đọc blockchain, kiểm tra dòng chảy tài chính hàng quý, quy mô nắm giữ của các địa chỉ ví, từ đó phán định doanh nghiệp có tuân thủ quy định hay không, cấp phép kinh doanh cho giai đoạn tiếp theo. Zheng YD cho biết Ngân hàng DK áp dụng logic giám sát cùng loại, giám sát đồng thời dòng chảy trên chuỗi của ví và tiền pháp định, bảo vệ an toàn tài chính toàn thành phố mới.
Tự khai thác mỏ từ năm 2018, và phòng ngừa rủi ro Bitcoin
Bố cục mã hóa của Bhutan không phải khởi phát tạm thời, nghiệp vụ khai thác Bitcoin dựa vào tài nguyên thủy điện đã vận hành nhiều năm. Singay cho biết nghiệp vụ khai thác mỏ bắt đầu từ năm 2018, Zheng YD bổ sung: "Từ năm 2019 khai thác mỏ quy mô toàn quốc, sớm khi đa số quốc gia chưa hiểu Bitcoin, Bhutan đã tiếp xúc sâu với hệ sinh thái mã hóa." Singay quy kết đó là tầm nhìn xa trong bố cục dài hạn của quốc gia, "tích lũy ngành nghề của chúng tôi là chứng minh tốt nhất, chúng tôi là người đi đầu sớm trong ngành."
Cả hai người phụ trách đều không muốn đặt cược phát triển quốc gia vào một loại tài sản mã hóa duy nhất. Khi được hỏi liệu Bhutan có đưa ra loại tiền mã hóa bản địa tương tự token Trump hay không, Singay cho biết trọng tâm đặt vào toàn chuỗi sản nghiệp mã hóa cấp tổ chức: khai thác mỏ, lưu ký, quản lý tài sản, nghiệp vụ môi giới cấp một. "Loại token đầu cơ hướng đến nhà đầu tư nhỏ lẻ, ít nhất Thành phố Mới Gelephu sẽ không chủ động bố cục."
Có người hỏi nếu giá Bitcoin lao dốc và lâu dài không thể hồi phục thì ứng phó thế nào, Zheng YD dùng tư duy quản lý rủi ro của người hành nghề ngân hàng để trả lời: "Làm ngân hàng phải dự đoán các loại rủi ro, về lý thuyết tình hình cực đoan nào cũng có thể xảy ra. Nếu Bitcoin xuất hiện mức giảm sâu, chúng tôi ứng phó thế nào?" Giải pháp của ông là bố cục đa dạng hóa, không phụ thuộc đơn nhất vào Bitcoin: "Blockchain là công nghệ hạ tầng, Bitcoin chỉ là một ứng dụng trong đó. Chúng tôi trọng điểm bố cục Bitcoin, nhưng đồng thời phát lực ở các đường đua blockchain khác như stablecoin, mã hóa tài sản thực."
Dự án triển khai tồn tại ràng buộc chu kỳ thời gian. Sân bay quốc tế quan trọng sống còn trong lời Singay sẽ do bên vận hành Sân bay Changi Singapore quản lý, do công ty kiến trúc nổi tiếng Bjarke Ingels Group (BIG) quy hoạch tổng thể, dự kiến hoàn thành vào tháng 12 năm 2029; visa dành cho người làm việc từ xa ở nước ngoài, Zheng YD cho biết vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm. Thành phố hoàn toàn mới quy hoạch chủ trương cùng tồn tại giữa con người và tự nhiên này, miễn thuế thu nhập cá nhân cho người nước ngoài, thuê hàng tháng chỉ 400 đến 500 đô la, nhưng giai đoạn hiện tại chỉ có bản vẽ quy hoạch hoàn chỉnh và Ngân hàng DK đi vào vận hành.
Liệu ngân hàng mã hóa này có thể tạo ra giá trị hay không, phụ thuộc vào một vấn đề chung của ngành. Nhà sáng lập doanh nghiệp tài sản số Mobilum Wojciech Kaszycki đề xuất rõ ràng tính cần thiết của hạ tầng mã hóa chủ quyền: "Tôi cho rằng mỗi quốc gia đều nên thiết lập cơ quan dự trữ tài sản số bản địa."
Zheng YD thì dùng một câu chuyện chứng kiến tận mắt của bản thân, ôn hòa trình bày giá trị của việc bố cục tài chính mã hóa của quốc gia nhỏ. "Lần đầu tiên tôi đến thăm Bhutan, toàn thủ đô chỉ có một đèn tín hiệu giao thông," ông nói, "không phải vì xe cộ thưa thớt, lượng ô tô sở hữu tại địa phương không thấp, nhưng người dân nhường nhịn có trật tự, không cần đèn tín hiệu điều tiết giao thông, khi tắc đường tất cả mọi người yên lặng chờ đợi, không bấm còi thúc giục. Trong môi trường toàn cầu ngày càng hỗn loạn hiện nay, tư duy bao dung khắc chế này, chính là đặc chất mà ngành tài chính toàn cầu đang cần kíp." Khi đa số quốc gia còn vô thị công nghệ blockchain, Bhutan đã khởi động khai thác Bitcoin; hiện nay, quốc gia nhỏ bé Himalaya này tiến thêm một bước, tạo dựng ngân hàng mã hóa chuyên biệt tuân thủ quy định.
