Ngày 23 tháng 6, giá dầu quốc tế tiếp tục chịu áp lực giảm. Theo diễn biến thị trường tại thời điểm phát hành bài viết, giá dầu Brent và WTI đều ghi nhận mức giảm nhẹ, tiếp nối đà lao dốc mạnh từ phiên giao dịch trước đó. Trọng tâm thị trường đã chuyển từ rủi ro quân sự ở Trung Đông sang những thay đổi thực tế về nguồn cung sau thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran. Theo Reuters, hai tàu chở dầu thô, tổng cộng chứa gần 2 triệu thùng dầu, đã đi qua eo biển Hormuz vào thứ Hai, cho thấy lưu thông qua tuyến đường biển then chốt này đang dần được khôi phục. Đối với thị trường dầu, việc tàu có đi được hay không, dầu Iran có bán được hay không, có tác động trực tiếp hơn đến giá cả trong ngắn hạn so với các tuyên bố ngoại giao.
Giá dầu phản ứng trước thông tin "Eo biển đã thông"
Điểm kích hoạt trực tiếp cho đợt giảm giá lần này là việc lưu thông qua eo biển Hormuz được nối lại.
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất toàn cầu. Trong bối cảnh căng thẳng trước đó, thị trường từng lo ngại việc gián đoạn hàng hải sẽ nhanh chóng ảnh hưởng đến xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông, và rủi ro thiếu hụt nguồn cung đã được định giá vào giá dầu. Hiện tại, việc hai tàu chở dầu lại có thể đi qua eo biển đã cung cấp cho các nhà giao dịch một tín hiệu thực tế rõ ràng hơn: ít nhất một phần vận chuyển dầu thô đang được khôi phục.
Đây cũng là lý do tại sao giá dầu, sau khi giảm khoảng 4% trong phiên trước đó, vẫn chưa có dấu hiệu phục hồi rõ rệt vào ngày 23/6. Báo giá trong phiên cho thấy, Brent duy trì quanh mức 77 USD/thùng, còn WTI dao động quanh mức 74 USD/thùng. Thị trường đang phản ánh việc "tình huống xấu nhất tạm thời chưa xảy ra" vào giá cả.
Tuy nhiên, giá dầu chỉ là giảm, chứ chưa hoàn toàn quay trở lại trạng thái bình lặng như trước khi xảy ra xung đột. Việc thông hành eo biển được nối lại có thể làm giảm sự hoảng loạn ngắn hạn, nhưng không thể loại bỏ khả năng thỏa thuận đổ vỡ, vận chuyển đường biển lại bị cản trở hoặc các sắp xếp trừng phạt thay đổi. Đối với thị trường dầu thô hiện tại, tình hình giống như rủi ro gián đoạn nguồn cung đang hạ nhiệt, chứ không phải rủi ro Trung Đông đã được giải quyết.
Cửa sổ 60 ngày tạm thời nới lỏng việc bán dầu của Iran
Một manh mối khác gây áp lực giảm giá là việc thỏa thuận tạm thời Mỹ-Iran để lại một cửa sổ cho hoạt động bán dầu của Iran.
Theo nội dung biên bản ghi nhớ Mỹ-Iran được Axios tiết lộ, thỏa thuận của hai bên bao gồm một cửa sổ đàm phán hạt nhân kéo dài khoảng 60 ngày, và cho phép Iran bán dầu trong vòng 60 ngày đó. Reuters dẫn lời một quan chức cấp cao Mỹ cho biết, Iran có thể bắt đầu bán dầu và nhiên liệu ngay lập tức sau khi ký kết thỏa thuận.
Tác động của điều này đối với thị trường dầu toàn cầu là rất trực tiếp. Trước đó, thị trường lo ngại hai sự việc xảy ra đồng thời: một bên là việc tuyến đường Hormuz bị xáo trộn, bên kia là nguồn cung từ Iran tiếp tục bị hạn chế. Nếu tuyến đường hàng hải được khôi phục và các hạn chế bán dầu của Iran lại được nới lỏn tạm thời, thì kịch bản căng thẳng nhất về phía nguồn cung sẽ bị hoãn lại.
Nhưng chính cụm từ "60 ngày" cũng là một điều kiện hạn chế. Nó cho thấy sắp xếp hiện tại vẫn chỉ là một cửa sổ đàm phán, chứ không phải là thỏa thuận cuối cùng. Nếu Washington và Tehran không thể thúc đẩy một thỏa thuận ổn định hơn trong thời gian cửa sổ này, thì sau khi miễn trừ hoặc giấy phép tạm thời hết hạn, xuất khẩu của Iran, việc thực thi trừng phạt và an ninh hàng hải vẫn có thể ảnh hưởng trở lại đến giá dầu.
Vì vậy, thị trường vẫn thận trọng với việc giá dầu tiếp tục giảm. Cửa sổ bán dầu ngắn hạn có thể kìm hãm sự hoảng loạn, nhưng không thể đảm bảo xuất khẩu của Iran được phục hồi lâu dài, cũng như không đảm bảo eo biển Hormuz thông suốt liên tục.
Tin tức chính trị vẫn có thể làm gián đoạn đà giảm giá dầu
Biến động giá dầu hiện tại vẫn phụ thuộc cao độ vào tin tức chính trị.
Thỏa thuận tạm thời Mỹ-Iran đã cải thiện tâm lý thị trường trong ngắn hạn, nhưng sự tin tưởng lẫn nhau giữa hai bên không vững chắc. Các tài liệu được Axios tiết lộ và các báo cáo của Reuters cho thấy, cốt lõi của thỏa thuận vẫn là để tranh thủ thời gian cho các cuộc đàm phán hạt nhân tiếp theo. Nói cách khác, kết quả hiện tại gần giống với việc "trước hết để dầu lưu thông", chứ không phải giải quyết những bất đồng lâu dài giữa Mỹ và Iran.
Những tuyên bố cứng rắn trước đó xung quanh eo biển Hormuz đã cho thị trường thấy mức độ nhạy cảm của rủi ro này. Chỉ cần xuất hiện tín hiệu mới về đe dọa quân sự, hạn chế hàng hải hoặc đàm phán bị cản trở, giá dầu thô vẫn có thể nhanh chóng phản ánh mức phí rủi ro vào giá. Đối với các nhà giao dịch, điều quan trọng nhất lúc này không phải là các tuyên bố lạc quan đến đâu, mà là việc thông hành của tàu chở dầu và hoạt động bán dầu của Iran có thể được duy trì liên tục hay không.
Điều này cũng giải thích cho biểu hiện mâu thuẫn của giá dầu: tín hiệu nguồn cung dịu đi, giá giảm theo; nhưng mức giảm chưa xóa sạch hoàn toàn mức tăng trước đó, bởi vì các sắp xếp tạm thời vẫn chưa trở thành sự đảm bảo lâu dài.
Dự trữ chiến lược ở mức thấp hạn chế đệm ứng phó của Mỹ
Trong khi giá dầu giảm, dự trữ dầu chiến lược của Mỹ vẫn ở mức thấp trong nhiều năm.
Các báo cáo công khai dẫn dữ liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ cho biết, trong tuần tính đến ngày 12 tháng 6, dự trữ dầu chiến lược của Mỹ vào khoảng 340 triệu thùng, ở mức thấp nhất kể từ năm 1983. Con số này không phải là nguyên nhân chính dẫn đến đợt giảm giá dầu lần này, nhưng nó vạch ra một ranh giới rủi ro cho thị trường: nếu eo biển Hormuz lại bị xáo trộn, đàm phán đổ vỡ, hoặc dự trữ thương mại đồng thời giảm, thì khoản đệm chiến lược mà Mỹ có thể huy động sẽ mỏng hơn so với trước đây.
Cuộc khảo sát của Reuters còn cho thấy, thị trường dự đoán tồn kho dầu thô, dầu chưng cất và xăng của Mỹ trong tuần trước đều có thể giảm. Nếu các dữ liệu tồn kho sau đó xác nhận mức giảm, không gian để giá dầu giảm thêm có thể bị hạn chế, đặc biệt là trong bối cảnh rủi ro Trung Đông vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn.
Hiện tại, logic ngắn hạn rõ ràng nhất của thị trường dầu là: việc thông hành qua eo biển Hormuz được nối lại và cửa sổ bán dầu của Iran đang kìm hãm nỗi sợ hãi về nguồn cung. Nhưng thời hạn đàm phán 60 ngày, sự thiếu tin tưởng giữa Mỹ và Iran cũng như mức dự trữ chiến lược thấp của Mỹ, đều khiến thị trường khó có thể hiểu đợt giảm giá dầu lần này là sự thanh lọc hoàn toàn rủi ro. Chỉ cần bất kỳ phía nào, hoạt động hàng hải hoặc đàm phán, lại xuất hiện xáo trộn, giá dầu vẫn có thể phản ứng nhanh chóng.
