Tác giả gốc:Gino Matos
Biên dịch gốc:Saoirse, Foresight News
sFOX công bố dữ liệu cho thấy khối lượng giao dịch tại các hồ đen (dark pool) tiền mã hóa tiếp tục tăng, từ mức không đáng kể vào tháng 4, đã chiếm 15% tổng khối lượng giao dịch hàng tháng vào tháng 6. Báo cáo ngày 30 tháng 7 của công ty này cũng đề cập thêm rằng, trong số vốn từ các tổ chức trên nền tảng, 77,7% được khớp lệnh thông qua các bàn giao dịch OTC (over-the-counter), chỉ có 18,4% chảy vào các sàn giao dịch công khai. Chỉ riêng trong tháng 5, giá trị giao dịch tại các hồ đen đã đạt 147 triệu USD.
Diana Pires từ sFOX chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với CryptoSlate rằng đây là một sự thay đổi có tính cấu trúc, tương tự như quá trình tái cấu trúc ngành mà thị trường cổ phiếu và ngoại hối đã trải qua nhiều năm trước.
Tại sao tổ chức chọn hồ đen trong tiền mã hóa
Các lệnh mua/bán lớn khi được đặt trên sổ lệnh công khai sẽ để lại dấu vết rõ ràng. Các nhà giao dịch khác có thể nhận diện mẫu hình giao dịch, hoàn thành giao dịch trước, hoặc đẩy giá đi ngược lại trước khi lệnh được khớp, làm tăng chi phí trượt giá (slippage).
Pires lấy ví dụ, các tổ chức như Jane Street, Citadel đều có động lực mạnh mẽ để che giấu hành trình giao dịch của họ. Một khi mẫu hình giao dịch bị thị trường nhận diện, những người tham gia khác sẽ thực hiện các giao dịch ngược lại một cách có chủ đích.
Đây cũng là lý do cơ bản khiến ngày càng nhiều lệnh tiền mã hóa chọn hồ đen, bàn giao dịch OTC và các nền tảng có khả năng phân phối một lệnh duy nhất đồng thời đến hàng chục địa điểm giao dịch để thực thi.
Chỉ riêng sFOX đã kết nối với hơn 40 sàn giao dịch và bàn giao dịch OTC, và khách hàng tổ chức của họ trung bình hàng tháng sẽ hoàn thành giao dịch thông qua 14 đến 19 kênh trong số đó.
Sau khi nhận lệnh lớn, bàn giao dịch OTC sẽ chia nhỏ lệnh thành các lệnh nhỏ hơn trước khi phân phối đi, tránh để một giao dịch đơn lẻ trực tiếp gây ra biến động thị trường mạnh.
Pires tóm tắt logic cốt lõi của hồ đen tiền mã hóa như sau: nền tảng giao dịch nhận các vị thế lớn một cách riêng tư, sau đó chia nhỏ thành các lệnh nhỏ đưa vào sàn giao dịch, các lệnh nhỏ này hầu như không gây xáo trộn đến bảng giá. Bà cho rằng, dòng vốn loại này khi chảy vào thị trường công khai sẽ giúp làm dày thêm độ sâu sổ lệnh, từ đó thu hẹp hơn nữa chênh lệch giá mua-bán.
Trước đây, sổ lệnh công khai có thể phản ánh phần lớn hành vi giao dịch thực tế của thị trường, nhưng giờ đây chỉ thể hiện một phần nhỏ các giao dịch thị trường. Sự vắng lặng trên bảng giá sàn giao dịch không có nghĩa là các tổ chức không có hành động giao dịch. Bên mua lớn có thể tích lũy trong nhiều tuần liên tiếp mà không đặt ra bất kỳ lệnh mua nào có thể nhìn thấy; bên bán lớn cũng có thể giảm vị thế quy mô lớn, nhưng trên bảng giá sẽ không xuất hiện áp lực bán khổng lồ.
Lợi thế thông tin theo dõi cá voi đang bị chủ động xóa bỏ
Nhà giao dịch Bitcoin và tiền mã hóa từng có lợi thế tự nhiên so với những người tham gia thị trường khác: tất cả mọi người đều có thể liên tục giám sát số dư tiền trên sàn giao dịch, các lệnh đặt lớn trên bảng giá cũng như các vị thế nắm giữ lớn trên chuỗi.
Pires chỉ ra rằng, hồ đen ở cấp độ thiết kế đã loại bỏ lợi thế này. Các nền tảng giao dịch, bàn OTC và nhà môi giới có thể nhìn thấy dòng chảy vốn cơ bản, loại thông tin này được bảo vệ bởi các quy định và thỏa thuận khách hàng, nhà đầu tư nhỏ lẻ không thể biết được các tổ chức đang mua vào hay bán ra.
Các cơ hội arbitrage xuyên thị trường đơn giản cũng đang không ngừng biến mất. Từng có thời điểm tốc độ lan truyền thông tin chậm hơn dòng chảy vốn, nhà đầu tư có thể mua giá thấp ở một sàn giao dịch và bán giá cao ở sàn khác để kiếm lời. Pires cho biết, khi các nhà môi giới chính (prime broker) và nền tảng tổng hợp quét hàng chục địa điểm giao dịch cùng lúc, hoàn thành arbitrage để san bằng chênh lệch trước khi nhà đầu tư nhỏ lẻ kịp nắm bắt, những cơ hội như vậy đang thu hẹp dần theo từng năm.
Bà dự đoán, thị trường giao dịch tiền mã hóa cuối cùng sẽ đi theo hình thái của thị trường chứng khoán: nhà đầu tư cá nhân không còn kết nối trực tiếp với sàn giao dịch, mà thông qua nhà môi giới, và nhà môi giới sẽ thay mặt họ tìm kiếm mức giá tốt nhất tại các địa điểm giao dịch lớn.
Khối lượng giao dịch từ tài khoản nhà đầu tư nhỏ lẻ thường khó đạt đến ngưỡng phí giao dịch thấp nhất của sàn, trong khi các nhà môi giới tập hợp khối lượng lệnh khổng lồ từ tổ chức có thể dễ dàng đạt được. Pires cho rằng, khoảng cách này sẽ tiếp tục thúc đẩy các nhà giao dịch phổ thông chuyển sang sử dụng nhà môi giới, chỉ có điều sự chuyển đổi này sẽ không được thúc đẩy bắt buộc bởi quy định như ở thị trường chứng khoán.
Hai kịch bản dự báo cho thị trường
Kịch bản lạc quan
Các nền tảng tổng hợp lệnh, địa điểm giao dịch chủ đạo tiếp nhận lệnh từ nhà đầu tư nhỏ lẻ giống như cách họ xử lý lệnh từ tổ chức. Chênh lệch giá thị trường tiếp tục thu hẹp, chi phí trượt giá giảm thêm, tình trạng lệnh lớn xuyên thủng bảng giá mỏng giảm đi.
Các cơ hội giao dịch rời khỏi sàn giao dịch công khai sẽ chuyển sang các phân khúc khác. Thị trường trên chuỗi và DeFi vẫn lưu giữ dữ liệu công khai về các vị thế nắm giữ lớn, nhà giao dịch muốn đầu cơ biến động giá vẫn có kênh để tham gia; thị trường giao dịch được quản lý, tuân thủ sẽ có xu hướng biến động ổn định hơn.
Kịch bản bi quan
Đối với nhà giao dịch có khối vốn phổ thông, tốc độ biến mất của tính minh bạch trong giao dịch vượt xa tốc độ triển khai hiệu quả tối ưu hóa giao dịch như kỳ vọng. Nhà đầu tư nhỏ lẻ và vừa sẽ hoàn toàn mất khả năng đánh giá động thái dòng vốn của tổ chức.
Các dịch vụ tối ưu hóa chênh lệch giá, định tuyến lệnh chất lượng vẫn chỉ dành cho khách hàng lớn có khối vốn đạt chuẩn, có thể kết nối với nhà môi giới chính và nền tảng tổng hợp. Tín hiệu hành vi giá trên các sàn giao dịch công khai tiếp tục suy yếu, những người tham gia dựa vào việc theo dõi bảng giá sàn để giao dịch sẽ cảm nhận sự thay đổi đầu tiên.
Dù thị trường đi theo hướng nào, nhà giao dịch đều cần điều chỉnh thói quen giao dịch: không lấy khối lượng giao dịch của một sàn duy nhất làm tham chiếu toàn cảnh thị trường; trước khi tham khảo mức phí niêm yết trên sàn, hãy so sánh tổng chi phí giao dịch tổng hợp qua các kênh khác nhau; khi độ sâu bảng giá không đủ, cố gắng sử dụng lệnh giới hạn (limit order), phòng ngừa việc lệnh thị trường (market order) làm xung đột giá.
Dưới vẻ ngoài bình lặng của sổ lệnh, có thể tiềm ẩn các giao dịch quy mô lớn của tổ chức.
Thị trường tiền mã hóa đang trưởng thành, trải nghiệm giao dịch được tối ưu liên tục, nhưng độ khó trong việc diễn giải thị trường ngày càng tăng. Nhà đầu tư nhỏ lẻ ít gặp phải các đợt tấn công bởi biến động đột ngột từ cá voi hơn, nhưng cũng khó quan sát được động thái của dòng vốn chủ lực có giá trị nhất.
