Tác giả | CLS - Liên minh Sản xuất Công nghiệp
OpenAI đang chuyển trọng tâm từ ChatGPT sang Codex.
Vào ngày 2 tháng 6 giờ địa phương, OpenAI thông báo rằng trong vài tuần tới sẽ tích hợp Codex, ChatGPT và sản phẩm trình duyệt Atlas thành một siêu ứng dụng desktop. Đằng sau điều này cho thấy một thay đổi quan trọng: Nội bộ OpenAI ngày càng tin rằng, thứ thực sự đại diện cho hình thái AI thế hệ tiếp theo, có thể không phải là ChatGPT, mà là Codex.
Sản phẩm ban đầu được định vị là công cụ lập trình này, giờ đây đã trở thành một trong những nghiệp vụ mới phát triển nhanh nhất của OpenAI. Trong 1 năm qua, số người dùng hoạt động hàng tuần của Codex đã tăng nhanh chóng lên hơn 5 triệu; khách hàng doanh nghiệp tiếp tục tăng; công ty thậm chí còn điều chỉnh lại cơ cấu tổ chức xoay quanh Codex, dành nhiều nguồn lực hơn cho hướng đi này.
Nguyên nhân không phức tạp.
Hai năm qua, ChatGPT giải quyết nhu cầu trả lời câu hỏi. Còn Codex đang giải quyết vấn đề hoàn thành công việc.
Đối với doanh nghiệp, giá trị của hai bên không giống nhau: một bên chỉ nói cho bạn đáp án, bên kia thì trực tiếp hoàn thành công việc.
Đây cũng là lý do tại sao, trong năm qua ngày càng nhiều nhà phân tích, quản lý đầu tư, chuyên viên ngân hàng, nhân viên marketing, nhà thiết kế và quản lý sản phẩm bắt đầu đổ xô vào Codex. OpenAI phát hiện ra rằng, trong nhiều nhiệm vụ phức tạp, biểu hiện của Codex đã vượt qua ChatGPT.
Và đằng sau điều này, đồng thời phản ánh ngành công nghiệp AI đang có sự chuyển hướng quan trọng: thời đại trò chuyện, có lẽ đang tiến gần đến trần; thời đại thực thi, mới chỉ bắt đầu.
Tại sao lại đặt cược lớn vào Codex?
Nếu lùi thời gian về 1 năm trước, Codex chỉ là một trong nhiều sản phẩm của OpenAI.
Lúc đó, trọng tâm chú ý của toàn ngành vẫn là chatbot. Dù là ChatGPT, Claude hay Gemini, về bản chất đều đang cạnh tranh xem ai thông minh hơn, ai trả lời chính xác hơn.
Nhưng chẳng mấy chốc, một sự thay đổi bắt đầu xuất hiện.
Năm 2025, Anthropic ra mắt Claude Code, sản phẩm này nhanh chóng trở nên phổ biến trong cộng đồng nhà phát triển. So với chatbot truyền thống, Claude Code có thể trực tiếp sửa mã code, gọi công cụ, thực thi nhiệm vụ phức tạp, hiệu quả công việc rõ ràng cao hơn.
Điều này khiến OpenAI lần đầu tiên cảm thấy áp lực. Bởi vì họ phát hiện ra, kịch bản mà doanh nghiệp thực sự sẵn lòng trả phí, không phải là trò chuyện, mà là làm việc.
Vì vậy, công ty bắt đầu tăng cường đầu tư vào Codex.
Sau đó, cùng với việc các mô hình GPT-5.2, GPT-5.5 lần lượt ra mắt, khả năng của Codex nhanh chóng được nâng cao. Từ công cụ bổ sung mã code ban đầu, dần phát triển thành một tác nhân AI có thể tự chủ gọi công cụ, xử lý quy trình phức tạp, hoàn thành nhiệm vụ chuỗi dài.
Sự tăng trưởng người dùng cũng bắt đầu tăng tốc. Trong vài tháng qua, số người dùng hoạt động hàng tuần của Codex đã tăng từ 3 triệu lên 4 triệu, rồi vượt qua mốc 5 triệu.
Doanh thu doanh nghiệp cũng nâng cao nhanh chóng.
Nội bộ OpenAI dần hình thành một sự đồng thuận: Codex có thể không phải là sự bổ sung cho ChatGPT, mà là sản phẩm cốt lõi của giai đoạn tiếp theo. Bởi vì vấn đề mà hai bên giải quyết hoàn toàn khác nhau.
ChatGPT giống một cố vấn hơn, bạn đặt câu hỏi, nó đưa ra đề xuất. Còn Codex giống một nhân viên hơn, bạn đưa ra mục tiêu, nó chịu trách nhiệm thực thi.
Lấy một ví dụ đơn giản.
Nếu để ChatGPT phân tích một công ty niêm yết, nó sẽ cho bạn biết tình hình công ty, bối cảnh ngành và logic đầu tư khả dĩ; còn Codex thì có thể trực tiếp đọc báo cáo tài chính, xây dựng mô hình, hoàn thành phân tích công ty tương đương, và cuối cùng xuất ra một báo cáo nghiên cứu hoàn chỉnh.
Sự khác biệt giữa hai bên, không phải là chất lượng trả lời, mà là ranh giới công việc.
Sự thay đổi này cuối cùng đã thúc đẩy OpenAI bắt đầu tái cấu trúc tổ chức nội bộ.
Tầm quan trọng của đội ngũ Codex tiếp tục tăng lên; sản phẩm, nền tảng và chuỗi công cụ bắt đầu được tích hợp lại xoay quanh Codex; còn siêu ứng dụng sắp ra mắt trong tương lai, về bản chất cũng là để hợp nhất ChatGPT và Codex thành một cổng vào thống nhất.
Bởi vì OpenAI ngày càng nhận thức rõ ràng rằng:
Cuộc cạnh tranh quan trọng nhất của AI trong tương lai, không nhất thiết là ai giỏi trò chuyện hơn, mà là ai có thể thay người dùng hoàn thành công việc tốt hơn.
Codex tái cấu trúc cách thức làm việc của vị trí nhân viên văn phòng
Thứ thực sự làm rung chuyển ngành công nghiệp, thực ra không phải là việc người dùng Codex vượt quá 5 triệu, mà là ai đang sử dụng Codex.
Số liệu mới nhất được OpenAI tiết lộ cho thấy, trong số người dùng mới tăng thêm trong tháng qua, khoảng 40% đã không còn là nhà phát triển nữa, mà là các nhà phân tích, quản lý đầu tư, chuyên viên ngân hàng, nhân viên marketing, nhân viên vận hành, quản lý sản phẩm, nhà thiết kế và nhà nghiên cứu, đang trở thành nhóm người phát triển nhanh nhất của Codex.
Điều này có nghĩa là, Codex đang từ công cụ của lập trình viên, trở thành nền tảng công việc tri thức.
Bản thân OpenAI chính là trường hợp điển hình nhất. Trong nội bộ công ty, các nhóm phi kỹ thuật đã bắt đầu sử dụng Codex để tạo tài liệu báo cáo cấp cao, xây dựng ứng dụng nội bộ, tạo bảng điều khiển phân tích kinh doanh, và tự động chuyển hóa ý tưởng marketing thành nội dung phù hợp với quy chuẩn thương hiệu.
Còn ở khách hàng bên ngoài, tình hình càng rõ ràng hơn.
Ví dụ như nhân viên của Zapier, đã bắt đầu sử dụng Codex để tự động tổng hợp thông tin từ Slack, Google Docs và Coda, rồi tạo ra tổng kết dự án, phương án ứng phó sự cố và tài liệu yêu cầu sản phẩm.
Nhóm nghiên cứu của NVIDIA thì sử dụng Codex để tìm kiếm hướng nghiên cứu, quản lý quy trình thử nghiệm, thậm chí viết kịch bản cơ sở hạ tầng học máy.
Để thúc đẩy sự thay đổi này, lần hợp nhất sản phẩm này, OpenAI đã trực tiếp ra mắt sáu plugin hướng đến các ngành nghề khác nhau:
Plugin phân tích dữ liệu hướng đến nhà phân tích và nhóm nghiệp vụ; plugin bán hàng hướng đến nhân viên bán hàng; plugin thiết kế sản phẩm hướng đến quản lý sản phẩm và nhà thiết kế; plugin sáng tạo nội dung hướng đến bộ phận marketing; plugin đầu tư cổ phiếu công khai phục vụ tổ chức đầu tư; plugin ngân hàng đầu tư thì trực tiếp phục vụ người làm việc trong ngành đầu tư ngân hàng.
Quan sát kỹ sẽ thấy, các plugin này gần như bao phủ các kịch bản cốt lõi trong công việc nhân viên văn phòng truyền thống.
Trước đây, một quản lý đầu tư phân tích một công ty niêm yết, thường cần vài giờ thậm chí vài ngày. Bây giờ, anh ta chỉ cần tải lên tài liệu, Codex có thể tự động hoàn thành trích xuất dữ liệu, phân tích tài chính, so sánh đồng nghiệp và tổng hợp logic đầu tư.
Tương tự như vậy, trước đây, một quản lý sản phẩm cần viết tài liệu yêu cầu trước, sau đó tìm nhà thiết kế làm nguyên mẫu. Bây giờ, Codex có thể trực tiếp tạo giao diện tương tác dựa trên ý tưởng.
Đây cũng là sự thay đổi mà OpenAI coi trọng nhất, bởi vì doanh nghiệp sẵn lòng trả tiền cho hiệu quả, mà khả năng thực thi thì dễ tạo ra giá trị thương mại hơn nhiều so với khả năng trò chuyện.
Theo một nghĩa nào đó, Codex đang trở thành công cụ tự động hóa trong lĩnh vực công việc tri thức. Thứ nó thay thế chưa chắc đã là bản thân vị trí công việc, nhưng nó nhất định sẽ tái cấu trúc cách thức làm việc của vị trí đó.
Điều OpenAI muốn làm, không chỉ là một công cụ AI
Nếu cho rằng sự trỗi dậy của Codex chỉ là một câu chuyện sản phẩm, thì ý nghĩa thực sự có hạn.
Điều thực sự đáng quan tâm là, OpenAI đang sử dụng Codex để định nghĩa lại hình thái phần mềm tương lai.
Tại buổi ra mắt lần này, OpenAI đã giới thiệu một tính năng mới có tên là "Sites". Nói một cách đơn giản, sau khi người dùng tải lên tài liệu, bảng tính, mô hình tài chính hoặc tài liệu dự án, Codex có thể trực tiếp tạo ra một trang web có thể tương tác.
Báo cáo khách hàng, quản lý dự án, trung tâm ra mắt sản phẩm, mô hình phân tích kịch bản tài chính đều có thể biến thành trang web.
Công việc trước đây cần PowerPoint, Excel và Word lần lượt hoàn thành, ngày nay có thể được thực hiện thông qua một trang web do AI tự động tạo và liên tục cập nhật.
Đồng thời, OpenAI cũng ra mắt tính năng "chú thích". Người dùng không cần phải tạo lại toàn bộ nội dung, mà chỉ cần chọn trực tiếp một phần nào đó để chỉnh sửa, ví dụ như sửa biểu đồ, điều chỉnh văn bản, cập nhật nguồn dữ liệu.
Toàn bộ quá trình ngày càng giống với việc con người cộng tác với đồng nghiệp, hơn là con người tương tác với phần mềm.
Đằng sau sự thay đổi này, thực ra ẩn chứa tham vọng lớn hơn của OpenAI.
Mấy chục năm qua, logic của ngành công nghiệp phần mềm là: người dùng học phần mềm, sau đó sử dụng phần mềm để hoàn thành công việc.
Còn OpenAI đang cố gắng làm ngược lại: để AI hiểu công việc, sau đó tự động gọi phần mềm, người dùng chỉ cần đưa ra mục tiêu. Còn gọi công cụ gì, thực hiện bước nào, tạo kết quả gì, đều giao cho AI hoàn thành.
Từ góc độ này, Codex không còn chỉ là công cụ viết code, nó giống một nhân viên kỹ thuật số hơn.
Và điều này cũng giải thích tại sao OpenAI sẵn sàng xây dựng lại toàn bộ hệ thống sản phẩm xung quanh nó. Bởi vì trong tương lai, người dùng có lẽ không quan tâm mình đang sử dụng ChatGPT, Codex hay mô hình nào khác. Họ chỉ quan tâm một việc: công việc có được hoàn thành hay không.
Tài liệu tham khảo:
《Codex for every role, tool, and workflow》, OpenAI;
《OpenAI Reorganizes Around Codex as Usage Surges》, The Information.
