Tác giả: Oluwapelumi Adejumo
Biên dịch: Chopper, Foresight News
TL;DR
- Thị trường ETH hiện tại đang ảm đạm, trong khi các đồng bảo mật lại tăng mạnh. Các nhà phát triển Ethereum đang gấp rút triển khai các tính năng bảo mật gốc.
- Số dư tài sản và lịch sử giao dịch trên chuỗi Ethereum hoàn toàn công khai, điều này không chỉ khiến các nhà đầu tư tổ chức ngần ngại mà còn làm suy yếu lợi thế cạnh tranh cốt lõi của nó với tư cách là lớp thanh toán mặc định của ngành.
- Chuyên gia trong ngành cho biết, tính năng bảo mật của Ethereum phải được triển khai trong vòng 12 tháng, nếu không nó sẽ mãi chỉ dừng ở mức nghiên cứu công nghệ, và lưu lượng cùng sự chú ý sẽ tiếp tục bị các đối thủ cạnh tranh chiếm lấy.
Khi vốn thị trường dần chuyển hướng sang các tài sản trong phân khúc bảo mật, cộng thêm các vấn đề như dư luận tiêu cực lan rộng, định hướng phát triển gây nghi ngờ, Ethereum hiện nay khó có thể giữ được ánh nhìn từ các nhà đầu tư. Vì vậy, các nhà phát triển đang nỗ lực hết sức để xây dựng khả năng bảo mật gốc cho chuỗi hợp đồng thông minh lớn nhất thế giới này.
Giá ETH năm nay đã giảm khoảng 30%, gần đây giao dịch quanh mức 2000 USD; trong khi đó Zcash (ZEC) lại đạt mức tăng trưởng hai con số, tạo thành sự phân hóa rõ rệt về xu hướng.
Sự tương phản của thị trường đã biến bảo vệ quyền riêng tư từ tầm nhìn dài hạn của cộng đồng cypherpunk trở thành mục tiêu sản phẩm cứng nhắc mà Ethereum buộc phải giao đúng hạn.
Hiện tại, Ethereum vẫn độc chiếm trong việc thanh toán stablecoin, mã hóa tài sản, tài chính phi tập trung (DeFi) và hệ sinh thái mạng lớp hai. Nhưng đặc tính dữ liệu trên chuỗi hoàn toàn công khai trở thành một điểm đau lớn đối với người dùng phổ thông và tổ chức, khi số dư tài sản, đối tác giao dịch, lịch sử giao dịch đều có thể bị truy xuất nguồn gốc công khai theo thời gian thực.
Tom Dunleavy, Giám đốc đầu tư mạo hiểm tại Varys Capital, rất lạc quan về việc nâng cấp bảo mật của Ethereum, nhưng ông nhấn mạnh tiến độ phải được đẩy nhanh: "Tôi cực kỳ lạc quan về việc Ethereum triển khai tính năng bảo mật, nhưng toàn bộ giải pháp phải được thực hiện trong vòng 12 tháng, nếu không tất cả sẽ mất ý nghĩa. Hiện tại Ethereum đang ở trong một cuộc đua sản phẩm khốc liệt, các đối thủ cạnh tranh có vốn dồi dào, khả năng thực thi mạnh mẽ, đồng thời nắm trong tay các nguồn lực ngành mà Ethereum đang thiếu. Chỉ có việc giao hàng đúng hạn mới không bị đào thải."
Cảnh báo này được đưa ra khi vị thế thị trường của Ethereum đã phải chịu áp lực. Dữ liệu từ GSR Research cho thấy, doanh thu từ phân khúc blockchain đang không ngừng chảy sang các đối thủ cạnh tranh như Solana, Tron, Hyperliquid; tỷ giá giữa ETH và Bitcoin cũng giảm xuống mức thấp nhất kể từ giữa năm 2025.
Doanh thu hàng quý của blockchain, Nguồn: GSR Research
Dữ liệu từ CryptoQuant cũng phản ánh cuộc khủng hoảng, khi những người nắm giữ Ethereum cỡ nhỏ và vừa đang rời đi với quy mô lớn. Trong ba năm qua, tổng tài sản của các ví có lượng nắm giữ từ 100 đến 1000 ETH đã giảm gần một nửa, từ mức đỉnh 16.2 triệu vào năm 2023 xuống còn khoảng 8.75 triệu hiện nay.
Các "cá voi" cũng bắt đầu giảm nắm giữ. Các địa chỉ từng thúc đẩy đợt tăng giá ETH năm 2024, nắm giữ từ 1000 đến 10000 ETH, đã lần lượt giảm vị thế kể từ cuối năm ngoái.
Số dư của người nắm giữ Ethereum
Việc dòng tiền rút lui không thể hoàn toàn đổ lỗi cho nhu cầu bảo mật gia tăng, nhưng trong bối cảnh sức nóng của tài sản bảo mật tăng lên và các nhà đầu tư đang tìm kiếm điểm đột phá để thúc đẩy thị trường ETH, sự suy giảm nắm giữ càng làm gia tăng áp lực phát triển đối với Ethereum.
Bảo mật đã trở thành chủ đề chính mới của thị trường tiền mã hóa
Trong khi Ethereum tập trung vào tính năng bảo mật, toàn ngành cũng đã hình thành sự đồng thuận: Bảo mật tài chính sẽ thống trị chu kỳ thị trường lớn tiếp theo của tiền mã hóa.
Phân tích gần đây của Grayscale Research chỉ ra rằng, ngành tài sản kỹ thuật số sắp đón làn sóng thứ ba thu hút sự chú ý toàn cầu về bảo mật tài chính.
Lượng tìm kiếm về bảo mật tài chính trên Google, Nguồn: Grayscale
Xu hướng này được thúc đẩy bởi sự phổ biến của stablecoin, việc ứng dụng trên chuỗi đi vào thực tế cùng với sự phát triển vũ bão của công nghệ trí tuệ nhân tạo. Grayscale cảnh báo, các công cụ AI đã tạo ra các phương thức theo dõi tài chính tinh vi hơn, trong khi trên các blockchain công khai truyền thống, số dư tài sản, đối tác giao dịch và lịch sử giao dịch sẽ bị công khai vĩnh viễn.
Nhu cầu của thị trường về sự riêng tư không chỉ đến từ những nhóm người theo đuổi sự ẩn danh hoàn toàn, mà còn là đòi hỏi bình thường của công chúng và doanh nghiệp về việc bảo mật thông tin tài chính.
Người dùng phổ thông không muốn hồ sơ chi tiêu của mình bị công khai; doanh nghiệp cần bảo mật thông tin thanh toán cho nhà cung cấp, phát lương, dòng tiền của công ty; các tổ chức đa dạng càng không thể chấp nhận việc cấu trúc địa chỉ ví của họ bị phân tích truy xuất nguồn gốc theo thời gian thực.
Tuy nhiên, việc triển khai tính năng bảo mật cũng cần cân nhắc lợi hại thương mại. Kinh nghiệm lịch sử cho thấy, tính bảo mật mạnh mẽ thường làm giảm tính thanh khoản của tài sản, đồng thời tạo ra trở ngại trong việc niêm yết trên sàn giao dịch, tuân thủ quy định, thích ứng với ví.
Mặc dù thách thức chồng chất, Chủ tịch Grayscale Investments Barry Silbert vẫn tuyên bố, thời đại của sự riêng tư trong ngành tài sản kỹ thuật số đã chính thức bắt đầu.
Đồng bảo mật bắt đầu thống trị ngành công nghiệp tiền mã hóa
Sự thay đổi hướng gió của phân khúc được thể hiện rõ ràng trên thị trường: trong một năm qua, vốn hóa thị trường của ZEC đã tăng vọt hơn 900%, tổng vốn hóa tiệm cận 100 tỷ USD; Monero (XMR) thường xuyên bị tranh cãi về quy định, giá cũng đã tăng gấp đôi.
Đồng sáng lập Ethereum thúc đẩy nâng cấp bảo mật
Thời gian gần đây, đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin đã đưa việc xây dựng bảo mật lên hàng đầu trong chương trình nghị sự công nghệ một lần nữa. Sau nhiều năm nghiên cứu và thảo luận, ông kêu gọi các nhà phát triển đẩy nhanh việc hiện thực hóa tầm nhìn về quyền riêng tư mà các cypherpunk theo đuổi.
Lộ trình bảo mật ngắn hạn của Ethereum chủ yếu tập trung vào ba hướng: trừu tượng hóa tài khoản và FOCIL, số ngẫu nhiên khóa, và cải tạo lớp truy cập để tăng cường bảo mật. Toàn bộ giải pháp nhằm mục đích nâng cao khả năng chống kiểm duyệt của giao dịch trên chuỗi, cắt đứt liên kết địa chỉ và giảm sự phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng bên thứ ba đáng tin cậy.
FOCIL, tức Danh sách Bao gồm Phân nhánh Bắt buộc Thực thi, nhằm giải quyết vấn đề kiểm duyệt giao dịch.
Hiện tại, giao dịch trước khi được đóng gói lên chuỗi sẽ đi vào bể giao dịch công khai, người xây dựng khối và các khâu trung gian có thể xem các giao dịch đang chờ xác nhận, từ đó thực hiện chặn, giao dịch trước và giám sát dữ liệu. Cơ chế FOCIL cho phép ủy ban xác thực đề xuất danh sách giao dịch, người xây dựng khối buộc phải đưa các giao dịch trong danh sách vào, các khối vi phạm sẽ bị mạng từ chối, từ đó giảm rủi ro giao dịch bảo mật bị kiểm duyệt từ nguồn.
Trừu tượng hóa tài khoản giải quyết một thiết kế khác của Ethereum hiện tại, khi hầu hết người dùng vẫn phụ thuộc vào tài khoản bên ngoài được kiểm soát bởi một khóa riêng tư duy nhất. Trừu tượng hóa tài khoản làm cho hành vi của tài khoản giống hợp đồng thông minh có thể lập trình hơn, hỗ trợ các chức năng như khôi phục xã hội, ủy quyền đa chữ ký, thanh toán phí giao dịch thay mặt.
Ở khía cạnh bảo mật, chức năng này có thể tối ưu hóa mô hình hành vi của ví, tránh việc mọi thao tác đều bị lộ qua cùng một tài khoản, đồng thời thuận tiện cho việc bên thứ ba thanh toán phí thay.
Số ngẫu nhiên khóa nhằm giải quyết một vấn đề rò rỉ siêu dữ liệu phạm vi hẹp hơn nhưng vô cùng quan trọng. Ethereum dựa vào số ngẫu nhiên (nonce) để ngăn giao dịch được phát đi lặp lại, giá trị này tăng dần theo thứ tự, bên ngoài có thể dựa vào đó để liên kết các giao dịch tưởng chừng không liên quan, truy xuất cùng một tài khoản. Phương án mới sẽ chia bộ đếm tài khoản thành nhiều miền độc lập, các loại giao dịch khác nhau sử dụng số ngẫu nhiên khóa khác nhau, từ đó nâng cao đáng kể độ khó truy xuất nguồn gốc địa chỉ.
Ngoài ra, Ethereum Foundation còn giới thiệu bộ công cụ mã nguồn mở Kohaku, đây cũng là phần đầy tham vọng nhất trong đợt nâng cấp bảo mật lần này. Dự án này không chỉ thực hiện chuyển tiền riêng tư, mà còn tập trung giải quyết vấn đề rò rỉ dữ liệu ở lớp truy cập trước khi giao dịch được đưa lên chuỗi.
Ngay cả khi bản thân giao dịch đã được bảo mật hóa, khi người dùng truy vấn số dư trên chuỗi, gọi hợp đồng, khởi tạo giao dịch, ví vẫn có thể tiết lộ thông tin như địa chỉ IP, danh tính ví cho nút gọi từ xa (RPC). Kohaku cung cấp cho nhà phát triển ví các thành phần bảo mật và an toàn, có thể tích hợp trực tiếp vào sản phẩm hiện có, chức năng bao gồm chuyển tiền riêng tư, quản lý khóa bảo mật, truy vấn riêng tư trên chuỗi, và đi kèm ví tham khảo phát triển. Công cụ này còn có thể kết nối với giao thức bảo mật hiện có của Ethereum là Railgun và Privacy Pools đang trong quá trình phát triển. Mục tiêu của nó là cho phép người dùng trải nghiệm dịch vụ chuyển tiền riêng tư và DeFi riêng tư mà không cần thay đổi ví thường dùng hoặc sử dụng các công cụ nhỏ lẻ.
Nhà nghiên cứu Ethereum soispoke.eth cho biết, nếu các đề xuất trên được triển khai đồng bộ, Ethereum có thể sớm nhất vào năm sau đã thực hiện được giao dịch bảo mật gốc, không cần tin tưởng bên thứ ba và chống kiểm duyệt.
Tại sao tính năng bảo mật lại quan trọng đối với Ethereum
Luật sư lĩnh vực tiền mã hóa Gabriel Shapiro cho rằng, việc nâng cấp bảo mật sẽ giúp Ethereum giành thị trường mã hóa tài sản thể chế. Các doanh nghiệp trong các kịch bản như mã hóa chứng khoán, quản lý vốn, tương tác DeFi đều có nhu cầu bảo mật mạnh mẽ.
Điều này cũng chạm đến logic đầu tư cốt lõi của Ethereum. Về lâu dài, lợi thế của Ethereum nằm ở hệ sinh thái hoàn chỉnh, bao phủ stablecoin, cho vay, sàn giao dịch phi tập trung, mã hóa tài sản, mạng lớp hai và các cơ sở hạ tầng phát triển đa dạng. Nhưng nếu tất cả tương tác tài chính vẫn mặc định hoàn toàn công khai, thì chỉ dựa vào phạm vi rộng của hệ sinh thái sẽ khó duy trì.
Đối với các tổ chức, việc thanh toán công khai không có bảo vệ quyền riêng tư tự bản thân đã tồn tại rủi ro: doanh nghiệp không muốn đối thủ cạnh tranh nắm rõ quan hệ cung ứng; tổ chức quản lý tài sản không muốn lộ lộ trình giao dịch; ngân hàng cũng không thể để hoạt động chứng khoán mã hóa của khách hàng bị lộ trên chuỗi công khai.
Ethereum có cơ sở hạ tầng cấp cơ sở để phục vụ khách hàng tổ chức, nhưng thị trường yêu cầu họ đưa ra sản phẩm triển khai, chứ không phải chỉ dừng lại ở mức nghiên cứu lý thuyết.
Điều này cũng chứng minh cho cảnh báo đếm ngược 12 tháng của Dunleavy. Zcash đã sớm thiết lập luận điểm bảo mật rõ ràng, Monero vẫn giữ vị trí hàng đầu trong các đồng bảo mật chính thống dưới áp lực quy định. Đồng thời, các đối thủ cạnh tranh như Solana, Tron, Hyperliquid tiếp tục giành lấy sự chú ý của thị trường, Bitcoin vẫn nắm chắc sự ưa chuộng vốn của các tổ chức.
Ở giai đoạn hiện tại, quy mô tài sản mã hóa trên chuỗi Ethereum vượt 3500 tỷ USD, hệ sinh thái ứng dụng vẫn là sâu nhất trong ngành, nhưng lợi thế dẫn đầu này không phải là vĩnh viễn vững chắc.
Nếu Ethereum có thể đưa ra sản phẩm bảo mật hoàn thiện, có thể sử dụng được trong vòng một năm, nó sẽ củng cố thêm vị thế cơ sở hạ tầng thanh toán cho cá nhân và tổ chức. Ngược lại, nếu việc nâng cấp bảo mật mãi chỉ dừng ở mức kế hoạch công nghệ, vốn thị trường sẽ tiếp tục chảy về những dự án ngay từ khi ra đời đã định vị bảo mật là cốt lõi.
