Tác giả: Cốc Vũ, ChainCatcher
Sau một loạt sự kiện tiêu cực như việc các thành viên cốt lõi liên tục rời đi, các nhà ủng hộ trước đây lần lượt chỉ trích, người sáng lập Ethereum Vitalik hôm nay buộc phải đăng một bài viết dài để phản hồi cộng đồng, nhằm xoa dịu dư luận và truyền thêm niềm tin.
Thực chất, tất cả những nghi ngờ tiêu cực đều bắt nguồn từ sự trì trệ về giá của ETH. So với hiệu suất mạnh mẽ của Hyperliquid, Ethereum đang tụt hậu toàn diện về mức độ phồn thịnh của hệ sinh thái, niềm tin cộng đồng và hiệu suất của chuỗi chính, vì vậy giá của nó đã giảm hơn 64% trong năm qua. Ngược lại, giá của HYPE liên tục lập kỷ lục mới, đỉnh cao vượt 64 USD.
Do đó, cộng đồng Ethereum đã chĩa mũi nhọn chỉ trích chính vào những người đóng góp cốt lõi của Ethereum: Ethereum Foundation. Nhiều quan điểm cho rằng, chiến lược của Ethereum Foundation mơ hồ, không rõ ràng, ban lãnh đạo thay đổi nhiều lần, không những không tích lũy thêm ETH mà còn liên tục bán ra, đã không còn đại diện cho lợi ích của những người nắm giữ ETH.
Đồng sáng lập Bankless, Ryan Sean Adams, vào ngày 20/5 đã đăng bài nói rằng tương lai của Ethereum không thể tiếp tục phụ thuộc vào Ethereum Foundation (EF) nữa. "EF dĩ nhiên quan trọng, nhưng Ethereum cần sự tham gia của các tổ chức mới để lấp đầy khoảng trống. Chúng ta cần một tổ chức thực sự muốn tài sản Ethereum (ETH) chiến thắng - tăng trưởng về số lượng - và dám lên tiếng, hành động thiết thực. EF không phải như vậy, và sẽ không bao giờ là."
Nhà nghiên cứu tại Tempo, nguyên là nhà nghiên cứu của Ethereum Foundation, Dankrad Feist, cũng có quan điểm tương tự. Vài ngày trước, ông đăng bài cho rằng Ethereum Foundation hiện nắm giữ chưa đến 0.1% tổng số ETH, không có dòng tiền từ việc stake ETH hay phí giao dịch chảy về nó. Cách cứu Ethereum nằm ở việc cộng đồng cần tạo ra một tổ chức có lợi ích kinh tế phù hợp với Ethereum và chịu trách nhiệm trước nó.
Nhà báo kỳ cựu về crypto Laura Shin chỉ ra thêm, tội lỗi nguyên thủy của Ethereum nằm ở chỗ, mỗi bước đi kể từ Dencun đều không tính đến tokenomics, tức là Ethereum Foundation quá chú trọng vào ý thức hệ mà bỏ qua thị trường vốn và biểu hiện giá cả.
Đối mặt với những chỉ trích này, Vlitak trong bài viết dài đăng hôm nay đã phản hồi những quan ngại của cộng đồng với thái độ thẳng thắn và kiên định, đồng thời trình bày có hệ thống những suy nghĩ sâu sắc về vai trò của Quỹ, định hướng chiến lược và định vị giá trị.
I. Đối mặt "cảm giác khủng hoảng": Ethereum không thể trở thành "Google thứ hai"
Vitalik mở đầu bằng việc thừa nhận một "cảm giác ám ảnh" - anh thường nghe thấy người ta nói: "Vitalik miệng nói Ethereum phải phi tập trung, phải bảo mật, phải trở thành công nghệ nơi trú ẩn, nói thì hay, nhưng tại sao hành động thực tế của EF lại không thể hiện điều đó?"
Anh thẳng thắn thừa nhận, có thể có một "sự khác biệt thực sự" giữa cảm giác khủng hoảng của bản thân và những người khác trong cộng đồng - trong việc "tôi coi trọng loại chỉ trích nào nhất, loại người chỉ trích nào có thể thông qua việc chỉ trích mà chạm đúng vào nỗi đau của tôi".
Vì vậy, anh đưa ra một phép loại suy ý nghĩa: Google. Vitalik cho rằng, Google là một câu chuyện thành công, "nhưng cũng có thể có một quan điểm khác: họ có một khởi đầu đẹp đẽ và đầy lý tưởng, nhưng tại một thời điểm nào đó, sự tha hóa trong thái độ của các doanh nghiệp chủ đạo đã thấm vào, và họ từng chút một đã hoàn toàn từ bỏ khẩu hiệu 'đừng trở nên xấu xa'."
Anh nói: "Nếu bạn đưa tôi trở lại khoảng năm 2008, cho tôi một nút bấm, nhấn nó sẽ làm cho Google tăng lên một hoặc hai độ lệch chuẩn về 'giáo điều', ví dụ như trao cho Richard Stallman quyền phủ quyết vĩnh viễn đối với một số chính sách then chốt, tôi sẽ không chần chừ mà nhấn nó."
Lý do là toàn bộ ngành công nghệ đang lệch khỏi nền tảng lý tưởng chủ nghĩa ban đầu "đừng trở nên xấu xa", "thay vào đó là đuổi theo lợi ích tài chính, ôm lấy câu chuyện lớn lao về siêu trí tuệ tăng tốc nuốt chửng mọi thứ, bị thâm nhập bởi những kẻ vô lương, và hèn nhát khuất phục trước áp lực của chính phủ về kiểm soát ý thức hệ, giám sát và chiến tranh". Chính vì vậy, "việc để một công ty làm điều gì đó khác biệt, tự định vị mình như điều mà George Bernard Shaw gọi là 'người không hợp lý', chống lại xu thế thời đại, sẽ có lợi cho tự do, cân bằng quyền lực và sự ổn định của toàn xã hội hơn là tất cả các công ty lớn đều khuất phục trước xu hướng chủ đạo."
Bài luận này, thực chất đã định sẵn tông điệu cho tương lai của Ethereum Foundation: nó sẽ không trở thành Google thứ hai - sẽ không trượt dần về sự tầm thường và tha hóa sau màn mở đầu đầy lý tưởng.
II. EF không phải là trung tâm, mà là một "nút có mục tiêu rõ ràng"
Đối với những chỉ trích về định vị của Quỹ, Vitalik đưa ra một khuôn khổ rõ ràng: EF không phải là "trung tâm của Ethereum", mà là "một nút có trách nhiệm rõ ràng, đứng song song với các nút khác". Anh nói, trong hệ sinh thái Ethereum, "thậm chí có nhiều người trong nội bộ EF mong muốn chúng tôi trở thành cái trước. Giờ đây, chúng tôi đang hành động để đảm bảo chúng tôi trở thành cái sau."
Sự cần thiết của sự chuyển đổi này nằm ở một thực tế tài chính khắc nghiệt: EF chỉ nắm giữ khoảng 0.16% tổng số ETH, "ít hơn nhiều cá nhân nắm giữ ETH", trong khi ở các blockchain khác, việc "Quỹ trung ương" nắm giữ 10% đến 50% là chuyện thường tình. Vitalik chỉ ra thêm, EF ban đầu được thiết kế chỉ để hoàn thành phạm vi công việc hạn chế được định nghĩa trong tài liệu bán token, những công việc này đã hoàn thành toàn diện vào năm 2022, "nó chưa bao giờ được thiết kế để trở thành một nhà quản lý vĩnh cửu."
Vì vậy, Vitalik cho biết EF tiếp theo sẽ chọn sử dụng nguồn lực còn lại để theo đuổi dài hạn, thay vì trải rộng mù quáng. EF sẽ tập trung rõ ràng vào những hoạt động quan trọng cho sự thành công của Ethereum với tư cách là một hệ thống chống kiểm duyệt, chống chiếm đoạt, mở, riêng tư, an toàn, và sẽ không xảy ra nếu không có sự thúc đẩy của họ. Anh đặc biệt nhấn mạnh, EF sẽ không tiếp tục bán ra lượng lớn ETH.
III. Ethereum phải "tuyệt vời"
Vitalik trong bài viết dài đã đưa ra một quan điểm rõ ràng: Ethereum phải "tuyệt vời".
"Chúng ta đang sống trong một thời đại AI cực kỳ thông minh và các công nghệ khác phát triển nhanh chóng. 'Duy trì hiện trạng EVM, một năm hard fork một hoặc hai lần để đáp ứng nhu cầu ngắn hạn của người dùng', con đường này hoàn toàn thiếu trí tưởng tượng."
Nhưng với một số người, "tuyệt vời" có nghĩa là độ trễ 250 mili giây, 1 triệu TPS. Vitalik nói thẳng: "Tôi nghĩ Ethereum đi theo con đường này là một sai lầm. Chỉ đuổi theo tốc độ và khả năng mở rộng, mà chỉ tốt hơn một chút so với người khác về mặt phi tập trung, đây là con đường dẫn đến sự tầm thường, nếu chúng ta làm vậy, chắc chắn sẽ thất bại."
Anh cho rằng Ethereum nên cống hiến hết mình ở một chiều kích khác - đó là chiều kích CROPS:
Thứ nhất, Ethereum có thể chứng minh không có lỗi. Khoảng sáu tháng trước, "tất cả các nhà nghiên cứu an ninh mạng đều cho rằng đây là một mục tiêu phi lý và không thể. Nhưng bây giờ, nhờ vào xác minh hình thức hỗ trợ bởi AI, nó đang ở bờ vực trở thành hiện thực."
Thứ hai, sự đồng thuận chuỗi có tính sẵn sàng cao. Vitalik nhấn mạnh, Ethereum trong đồng thuận tinh gọn sẽ tiếp tục là chuỗi duy nhất đồng thời sở hữu thuộc tính bảo mật BFT truyền thống (chịu lỗi cao trong mạng không đồng bộ) và thuộc tính bảo mật PoW của Bitcoin (chống lại tấn công 49% trong mạng đồng bộ).
Thứ ba, tối thiểu hóa trung gian. "Thẳng thắn mà nói, ví thông minh hợp đồng, các giao thức như railgun phải gửi giao dịch thông qua trung gian mới có thể lên chuỗi, điều này thật đáng xấu hổ, và luôn là một điểm yếu." Anh thẳng thắn thừa nhận, "Chỉ đạt 50%, không thể làm cho Ethereum trở nên thực sự tuyệt vời ở chiều kích CROPS. Vì vậy chúng ta phải theo đuổi 100%."
Sự kiên định kỹ thuật "không hợp lý" này, thực chất là phản hồi cho lời chỉ trích của nhà báo kỳ cựu Laura Shin: Ethereum không phải bỏ qua tokenomics, mà là cố gắng thông qua việc thiết lập "tính xác định" tuyệt đối để giành được mức giá cao cấp nhất từ thị trường vốn.
IV: Làm thế nào để lấp đầy khoảng trống "đồng nhất lợi ích"?
Nhìn lại mười năm qua, Ethereum đã trải qua sự vỡ bong bóng ICO, mùa đông DeFi, tin tặc hoành hành và nhiều đợt suy thoái, nhưng cuối cùng đều hoàn thành sự tiến hóa của chính mình.
Việc Vitalik hôm nay suy ngẫm về Quỹ được quan tâm rộng rãi, không chỉ vì anh đã phản hồi những chỉ trích từ bên ngoài, mà quan trọng hơn là truyền đi một tín hiệu: Ethereum Foundation đang dần chuyển từ một tổ chức định hướng kỹ thuật trong quá khứ, sang một cơ quan chín chắn hơn, cân bằng giữa quản trị tổ chức, điều phối hệ sinh thái và chiến lược dài hạn.
Đối với một hệ sinh thái quản lý hoạt động kinh tế on-chain trị giá hàng nghìn tỷ USD, sự chuyển đổi này có lẽ không dễ dàng hơn bất kỳ lần nâng cấp hard fork nào.
Phó chủ tịch nghiên cứu Galaxy, Lucas Tcheyan, bày tỏ sự ủng hộ kiên định với ETH, "Thị trường đang lặp lại cùng một sai lầm với ETH, giống như nó đã làm với SOL vào năm 2022/2023. Những thay đổi nhân sự cấp cao tại EF đáng lo ngại. Nhưng lộ trình của Ethereum có vẻ mạch lạc hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ sau The Merge."
Tuy nhiên, sau khi Ethereum Foundation tiếp tục giảm bớt phạm vi trách nhiệm của mình, đối với quan điểm của nhiều người trong ngành cho rằng hệ sinh thái Ethereum cần tạo ra một "tổ chức có lợi ích kinh tế phù hợp với Ethereum và chịu trách nhiệm trước nó", Vitalik và Ethereum Foundation đã không phản hồi vấn đề này, và thị trường tạm thời cũng chưa thấy một giải pháp khả thi.
Khoảng trống "đồng nhất lợi ích" này, có lẽ sẽ là chìa khóa để ETH xoay chuyển tình thế trì trệ của mình.
