Thần Dịch Cục là đội biên dịch thuộc 36Kr, quan tâm đến lĩnh vực công nghệ, kinh doanh, nơi làm việc, cuộc sống, tập trung giới thiệu những công nghệ, quan điểm, xu hướng mới từ nước ngoài.
Biên tập viên chú thích: Thay vì than thở trên mạng xã hội rằng công việc bị AI thay thế, chi bằng trở thành một "cá thể siêu hạng" không thể bị thuê, dùng nội dung để lật bàn cờ bên ngoài thế cờ của người khác. Bài viết được dịch.
Rất không may, tất cả công việc có lẽ sẽ biến mất trong vòng 5 giây tới.
Ít nhất, cảm giác sẽ là như vậy nếu bạn quá coi trọng những lời la hét của những người trên mạng xã hội.
Bạn thậm chí có thể lấy tư tưởng "chống trí tuệ nhân tạo" làm nhãn mác mới của mình, hô to "AI cái quái gì", để khiến bản thân cảm thấy đang thay đổi thế giới. Trong khi thực tế, bạn không thay đổi bất kỳ hành vi nào, không mở rộng bộ kỹ năng của mình, cũng không thích nghi với thế giới mới này — xét cho cùng, khi có thể bám lấy lối mòn, than vãn mình là nạn nhân đáng thương như thế, ai còn chịu khó thay đổi?
Trí tuệ nhân tạo không phải là mối đe dọa như bạn tưởng.
Mối đe dọa thực sự vẫn như xưa:
Để sinh tồn và hạnh phúc, bạn phụ thuộc vào tất cả mọi người trừ chính mình. Người thuê bạn và chính phủ cũng có vấn đề sinh tồn của riêng họ cần cân nhắc, khi có điều gì đó đe dọa đến điều này, góc độ suy nghĩ của họ sẽ hạ cấp, và nhanh chóng cố gắng hóa giải mối đe dọa. Đó là bản tính con người. Bạn có thể tranh luận rằng họ "nên" quan tâm đến hạnh phúc của bạn, nhưng nếu bạn mù quáng tin rằng họ sẽ chịu trách nhiệm đến cùng, bạn chắc chắn sẽ cảm thấy rất, rất thất vọng.
Đà phát triển của trí tuệ nhân tạo quá mạnh, không thể kiểm soát chỉ bằng cách than vãn.
Đăng bài trên mạng xã hội để trút giận bạn ghét trí tuệ nhân tạo đến mức nào, không thể ngăn chặn công việc bị thay thế, càng không thể ngăn cản những kỹ năng cần thiết để tiến tới thành công không ngừng tiến hóa.
Mục đích của bài viết này là hy vọng cung cấp cho bạn một góc nhìn, cũng như một giải pháp tiềm năng (một giải pháp đã tồn tại từ xưa).
Tôi có 4 quan điểm muốn chia sẻ với bạn, liên quan đến nô lệ lương bổng, trở thành người có tính tự chủ cao, và lý do tại sao tất cả những quan điểm này sẽ trở nên vô nghĩa nếu bạn không thay đổi căn bản chính mình.
Ở cuối bài, tôi cũng chuẩn bị một bài tập ngắn gồm 6 câu hỏi, điều này có thể mở ra cho bạn một lối sống hoàn toàn mới — dù trông có vẻ đơn giản.
Một. Làm thế nào để thoát khỏi cảnh nô lệ lương bổng
Nô lệ lương bổng, là vì sinh tồn, buộc phải làm cho người khác những công việc khổ sai nhàm chán vô nghĩa mà bạn không tự nguyện lựa chọn.
Tôi không phản đối việc có một công việc.
Tôi cho rằng công việc là bàn đạp quý giá để có được kinh nghiệm thực tế và nắm vững kỹ năng.
Nhưng mỗi khi tôi nói về công việc một cách hơi "tiêu cực", luôn có một số người nhảy ra nói: "Đồ ngốc! Tôi thực sự thích công việc của mình!"
Thật tốt. Nhưng tôi không nói với bạn (và ở một mức độ nào đó, tôi nghĩ bạn đang nói dối, chỉ để tránh đối mặt với tiềm năng của chính mình, đồng thời bạn thậm chí không nhận ra điều đó).
Tôi đang nói với những người hiểu tâm lý học của niềm vui thực sự, và không thể chịu đựng cảnh tượng sau: trong hơn 40 năm, một phần ba cuộc đời làm công việc không tự nguyện lựa chọn, một phần ba kiệt sức tinh thần, không còn sức làm bất cứ điều gì có giá trị, một phần ba còn lại dành để ngủ...
Bạn thấy đấy, niềm vui, ý nghĩa và cảm giác thành tựu đến từ việc thử thách giới hạn năng lực của bạn. Nghiên cứu về điều này đã rất rõ ràng. Không, tôi sẽ không trích dẫn tài liệu. Niềm vui đến từ việc theo đuổi một thách thức vừa đủ cao hơn một chút so với trình độ kỹ năng hiện tại của bạn. Nó không được khó đến mức khiến bạn lo lắng, cũng không được dễ đến mức khiến bạn buồn chán. Trò chơi điện tử đã lợi dụng điều này. Nhiệm vụ bạn nhận thường có độ khó vừa phải, bởi nếu bạn là nhân vật cấp 1 đi thách thức nhiệm vụ cấp 100, bạn sẽ chết ngay lập tức và ghét trò chơi này. Đây là yếu tố thúc đẩy lớn nhất để vào trạng thái dòng chảy, nếu bạn có thể xây dựng một cấu trúc cuộc sống tăng khả năng kích hoạt trạng thái này, thì niềm vui sẽ liên tục tuôn trào.
Vấn đề của công việc là, sau vài tháng, bạn đã nắm hết những kiến thức cần biết. Bạn chỉ cần điểm danh đi làm, hoàn thành nhiệm vụ, điểm danh tan ca. Bạn bắt đầu cảm thấy buồn chán. Điều này trái với bản năng của bạn. Bạn có thể cảm nhận được. Sự chú ý của bạn không còn đắm chìm trong nhiệm vụ, mà chuyển hướng sang: "Mình có thể làm gì khác cho vui nhỉ?" Đối với hầu hết mọi người, "việc khác" đó không bao gồm mục tiêu ý nghĩa gì. Nó chẳng qua là mở điện thoại, để bộ não bị phế. Rất ít công việc yêu cầu bạn không ngừng nâng cao kỹ năng, để đáp ứng thách thức lớn hơn.
Leo lên nấc thang sự nghiệp có thể có ích, nhưng tương tự, bạn không kiểm soát được cấp độ thách thức. Bạn không làm dự án của riêng mình. Tính tò mò, đam mê, cảm giác mục đích, quyền tự chủ và cảm giác thành thạo chắc chắn sẽ thiếu vắng — và đây chính là 5 động lực thúc đẩy chính để kích hoạt dòng chảy.
Điều này liên quan gì đến nô lệ lương bổng?
Có thể nói, nền văn minh nhân loại được xây dựng dựa trên việc bộ lạc này nô dịch bộ lạc khác. Quan hệ động lực này chưa bao giờ biến mất. Thay vào đó, nó đã phát triển thành quan hệ thuê mướn, luật pháp và văn hóa. Về bản chất, xã hội đã trở thành một trò lừa đảo đa cấp (trò chơi kim tự tháp). Số người ở dưới đáy luôn nhiều hơn đỉnh, xét về mặt toán học, không thể mọi người đều lên đỉnh. Một ông chủ, nhiều nhân viên, nhân viên để sinh tồn chỉ có thể phụ thuộc vào ông chủ.
Hầu hết chúng ta lớn lên dưới sự nhồi nhét tiêu chuẩn công nghiệp hóa.
Trở thành chuyên gia. Nỗ lực đào sâu một lĩnh vực. Tìm một công việc lương cao, để bạn bè tôi cảm thấy con trai/con gái tôi thành công. Chính vì bạn cũng làm vậy, bạn mù tịt với phần lớn cách thức vận hành của toàn bộ quá trình. Bạn chỉ nắm vững kỹ năng duy nhất để làm tốt công việc của mình, nhưng chưa bao giờ cố gắng hiểu hệ thống trả lương cho bạn. Bạn không đầu tư thời gian vào các lĩnh vực khác, do đó bạn không biết cách xây dựng sự nghiệp thuộc về mình. Những gì bạn biết, chỉ là cách trở thành một quân cờ trong bàn cờ của người khác.
Vô thức, khả năng tư duy của bạn bị bóp nghẹt, ngay cả khi bạn từng được coi là "người thông minh" trong kỹ năng mà bạn lựa chọn. Bạn có mức lương tử tế, nhưng không cảm thấy an toàn về tài chính, do đó rơi vào vòng luẩn quẩn căng thẳng. Căng thẳng làm thu hẹp tầm nhìn. Điều này khiến bạn càng khó tưởng tượng về một cuộc sống thực sự tạo dựng sự nghiệp thuộc về chính mình.
Bạn không có vốn để làm điều bạn muốn. Bạn không có thời gian phát triển bản thân. Và có lẽ bạn quá mệt mỏi (về tinh thần, chứ không phải thể chất), đến mức không còn sức tiếp thu giáo dục lại, bởi phần lớn cuộc đời lúc tỉnh táo của bạn đang đắp từng viên gạch cho tầm nhìn của người khác.
Nhân tiện, đây chính xác là cách bạn sống sót qua một cuộc đại thay máu quy mô lớn: dồn hết tâm sức vào sự nghiệp của chính mình.
Vấn đề là, nô lệ không biết mình là nô lệ.
Điều này vượt xa phạm vi nô lệ lương bổng. Ở một mức độ nào đó, tất cả chúng ta đều là nô lệ, thường bị mắc kẹt trong một hệ tư tưởng và hệ thống niềm tin.
Nô lệ thường liên quan đến ép buộc, khi nghe từ này, chúng ta nghĩ đến sự giam cầm về thể xác. Nhưng nô lệ lương bổng là sự giam cầm về tài chính. Nếu không đi làm sẽ dẫn đến thảm họa, và bạn không có bất kỳ kỹ năng nào để tạo ra thu nhập thay thế, thì dù cảm xúc của bạn "phủ nhận" thế nào, bạn hoàn toàn phù hợp với định nghĩa nô lệ.
Tệ hơn, nếu bạn đã hòa làm một bản sắc với công việc, bạn có thể coi những lời này như một cuộc tấn công trực tiếp vào mình. Bạn sẽ có cơ chế phòng thủ. Bạn sẽ muốn tranh luận với tôi, điều đó không sao, nhưng chính xác điều đó lại càng khẳng định quan điểm của tôi.
Bạn hiểu ý tôi là được.
Điều này thật tồi tệ. Chỉ nghĩ đến thôi tôi đã thấy phản cảm.
Vậy bây giờ chúng ta hãy nói về những khả năng hiện có, và bạn có thể làm gì cho việc này.
Hai. Năm yếu tố của thành công
Nếu bạn không tự thiết lập thói quen cho mình, người khác sẽ giao cho bạn một bộ.
Hầu hết mọi người trong phần lớn cuộc đời được đào tạo để học những thứ họ không muốn học, để tìm một công việc họ không quan tâm, làm việc cho những người mà trong cuộc sống hàng ngày họ tuyệt đối không muốn dính líu.
Mặc dù tôi cho rằng trí tuệ nhân tạo, công nghệ và mạng xã hội đã đẩy nhanh nhận thức của chúng ta, giúp ta hiểu rằng đi học và đi làm không phải là con đường duy nhất, nhưng tôi cũng cho rằng, mọi người chỉ đang chán ngấy sự trống rỗng và vô nghĩa triệt để của thế giới xung quanh.
Đối với những người chán ngán con đường mòn khuôn sáo, có năm yếu tố có thể đặt bạn vào thế bất bại, cho phép bạn vẫn làm công việc ý nghĩa ngay cả khi tất cả công việc đều bị thay thế:
Tính tự chủ (Agency) — Khả năng "hành động trực tiếp" mà không cần xin phép. Nhạy bén nắm bắt cơ hội và hành động quyết đoán khi không ai yêu cầu bạn.
Khiếu thẩm mỹ/Gu (Taste) — Nhờ kinh nghiệm, biết thứ gì đáng để trình bày cho thế giới này.
Sức thuyết phục (Persuasion) — Kỹ năng khiến mọi người chú ý và công nhận những gì bạn làm, khác với "thao túng, điều khiển".
Sự kiên trì (Persistence) — Có khả năng nhận thức sâu sắc rằng mắc lỗi không đồng nghĩa với diệt vong, và sai lầm là con đường tất yếu.
Sự lặp lại cải tiến (Iteration) — Quá trình liên tục sửa chữa sai lầm, tiến về phía mục tiêu dựa trên phản hồi (nếu một phương pháp không hiệu quả, hãy rút kinh nghiệm và chuyển hướng, cho đến khi thành công).
Hiện tại mọi người đang mê muốn trở thành một người có "tính tự chủ cao".
Tôi hiểu. Điều này quan trọng. Bạn cần có khả năng chủ động khởi xướng hành động hướng tới một mục tiêu nào đó. Đây là một trong những điểm khác biệt cốt lõi giữa doanh nhân và nhân viên bình thường. Doanh nhân là những người mang đến thế giới này những thứ chưa ai từng yêu cầu.
Nhưng đây chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh kinh doanh.
5 yếu tố trên thực chất có thể quy về hai năng lực cốt lõi: khả năng giải quyết vấn đề, và kinh nghiệm biết nên làm gì.
Cho đến nay, trí tuệ nhân tạo rất giỏi "sáng tạo tài sản" (tạo tài nguyên), nhưng tạo ra "hit" không đồng nghĩa với sáng tạo tài sản thông thường. Sáng tạo tài sản là điều kiện cần nhưng không đủ để tạo hit.
Tuần trước bất cứ ai cũng có thể làm ra một trò chơi điện tử, giống như 5 năm trước bất cứ ai cũng có thể làm được vậy. Công nghệ đã có sẵn, đã được hàng hóa hóa, phổ biến hóa. Bạn biết một năm có bao nhiêu trò chơi di động ra đời không? Hàng nghìn. Bạn biết một năm tạo ra bao nhiêu hit không? 0 đến 5 cái.
— Strauss Zelnick
Hiện tại bất cứ ai cũng có thể xây dựng bất cứ thứ gì, điều này có nghĩa là ngưỡng gia nhập kinh doanh (liều thuốc giải cho nô lệ lương bổng) đang tiếp tục giảm, nhưng điều đó thực ra không quan trọng lắm:
Bạn, ngay bây giờ, lập tức có thể đi phát triển một ứng dụng.
Không cần làm một Notion tiếp theo, mà là một ứng dụng hoặc công cụ có quy mô kiểm soát được, tập trung vào thứ mà mọi người thực sự có thể hưởng lợi từ nó. Một thứ gì đó không cần trở thành siêu hit cũng cực kỳ có giá trị.
Tôi thực sự rất khuyên làm như vậy. Tôi cho rằng phần mềm sẽ trở thành "sản phẩm thông tin" tiếp theo. Ý tôi là, phát triển phần mềm sẽ trở thành lựa chọn mặc định của người sáng tạo, cá thể siêu hạng (original creator) và các công ty một người (One-person business) khác. Sản phẩm thông tin có thể thịnh hành lâu như vậy, là vì bất cứ ai cũng có thể làm, tất nhiên, điều này không có nghĩa là ai cũng thành công.
Vấn đề nằm ở bức tranh phía trên (hiện trạng).
Bạn có thể xây dựng bất cứ thứ gì, nhưng điều này không có nghĩa là: (1) Nó đáng để xây dựng; (2) Mọi người sẽ quan tâm; (3) Bạn có khả năng lặp lại cải tiến dựa trên phản hồi và kiên trì, để biến nó thành một thứ thực sự đáng xây dựng, và mọi người sẽ quan tâm.
Nếu bạn thực sự thấu hiểu câu nói này, bạn sẽ sống rất thoải mái.
Vấn đề thứ hai là, tính tự chủ, khiếu thẩm mỹ, sức thuyết phục, sự kiên trì và lặp lại cải tiến không phải là những "kỹ năng giá trị cao" điển hình mà bạn có thể học được một cách tùy tiện bằng cách xem video trên YouTube.
Lý thuyết suông và những lời lẽ vụn vặt trên Twitter về cách trở thành nhân tài tự chủ cao sẽ không khiến bạn trở nên tự chủ hơn.
Cách duy nhất để thực hành chúng, là bắt đầu làm thứ của riêng bạn.
Ba. Thuốc giải cho mối quan hệ thuê mướn, là khiến bản thân trở nên "không thể thuê được"
Đến giờ tôi vẫn nhớ ngày nhận được khách hàng thiết kế web đầu tiên.
Tôi nhớ họ đã trả cho tôi 300 đô la, để mua một trang web tĩnh xấu xí do chính tay tôi gõ ra. Đó là một công ty nệm địa phương, họ chỉ muốn một trang web để mọi người có thể xem nệm của họ.
Chỉ vậy thôi.
300 đô la.
Chính khoảnh khắc đó, tôi chợt ngộ ra. Tôi biết rằng, nếu tôi có thể sao chép, cải thiện và liên tục lặp lại hành động mà tôi vừa dùng để kiếm số tiền đó, tôi sẽ có thể bằng cách nào đó nắm giữ nhiều quyền kiểm soát hơn đối với cách sống và số phận tương lai của chính mình. Điều này khiến tôi trở nên "không thể thuê được". Nó gieo vào tâm trí tôi niềm tin sâu sắc: tôi không bao giờ có thể chấp nhận đi làm nữa, tôi sẽ chiến đấu cho sự sinh tồn của chính mình!
Nhưng chỉ con số "300 đô la" không thể giải thích tất cả nguyên nhân dẫn đến khoảnh khắc đó — tức là sự chuyển đổi bản sắc, và việc tự mặc định tin rằng điều này khả thi ngay từ đầu. Nó cũng không thể chứa đựng tất cả những gì tôi học được trong 7 năm sau đó.
Tôi muốn cung cấp cho bạn hai thứ: một cơ hội khởi đầu chuyển đổi bản sắc, để bạn trở thành người thực sự không muốn và không thể thuê được, chứ không chỉ là người chỉ "mơ tưởng đến ý tưởng này"; và một kế hoạch hành động mà mọi người đều có thể thực hiện theo cách độc đáo của riêng mình.
1) Ném mình thật mạnh vào một môi trường buộc bạn phải trưởng thành
Cách nhanh nhất để thay đổi cuộc sống, là tự tách mình ra khỏi môi trường hiện có (vật lý và kỹ thuật số). Thay đổi mọi thứ chỉ trong một đêm. Nơi bạn đến, tài khoản bạn theo dõi, thông tin bạn tiếp thu, v.v. Điều này khó, nhưng tuyệt đối hiệu quả.
Thay đổi hành vi = Thay đổi bản sắc.
Bạn có thể thử ăn kiêng để giảm 30 pound, nhưng nếu bạn không phải là người thực sự coi trọng sức khỏe, và tận hưởng lối sống lành mạnh, bạn sẽ luôn cảm thấy mình đang chèo chống ngược dòng. Trừ khi bạn thay đổi căn bản đặc tính của mình, không thì sớm muộn bạn cũng sẽ như hầu hết mọi người, lấy lại toàn bộ số cân đã giảm.
Bạn nên làm thế nào?
Trước hết, hiểu bạn đã trở thành chính mình ngày hôm nay như thế nào sẽ có ích.
Bạn sinh ra trong một gia đình và bối cảnh văn hóa có những giá trị cụ thể.
Bạn bị nhồi nhét những giá trị này, ngay cả khi cha mẹ bạn không áp đặt.
Bạn học một ngôi trường với những giá trị cụ thể, được dạy bởi những giáo viên mang những giá trị cụ thể.
Bạn tiếp xúc với một lượng lớn thông tin bắn phá, những thông tin này có thể đẩy giá trị của bạn theo hướng nổi loạn, lười biếng và tâm lý nạn nhân.
Bạn có điện thoại, và nhờ sự thúc đẩy của mạng xọ hội cùng bộ não khỉ nguyên thủy không thể tự kiểm soát của chúng ta, quá trình thuần hóa ngấm ngầm này bắt đầu được khuếch đại theo cấp số nhân.
Tất nhiên, quá trình này còn nhiều chi tiết hơn, nhưng bạn hiểu ý chính của tôi là được.
Thực ra điều này không nhất thiết là xấu, ở một mức độ nào đó vẫn là cần thiết.
Tôi đã nghe nhiều anh chàng tự nhận "chân thật" nói họ cực kỳ ghét "bắt chước" hoặc sao chép, nhưng họ vẫn đi bằng hai chân, nói tiếng Anh — vì không còn cách nào khác, con người lớn lên là như vậy. Bạn phải bắt chước, đó gọi là học tập.
Nhưng, khi hành vi của bạn bắt đầu cản trở cuộc sống mà bạn thực sự khao khát trong sâu thẳm, điều này trở nên xấu. Chính là tiếng nói bên trong luôn thì thầm bên tai bạn rằng "bạn không chỉ có vậy".
Để bắt đầu quá trình thuần hóa lại, tái tạo bản thân này, trước hết cần bắt đầu từ môi trường của bạn.
Bạn phải cực kỳ nhạy bén nhận thức với tất cả kích thích bên ngoài, bởi chúng đang âm thầm định hình con người hiện tại của bạn.
Bạn cần làm là:
Cắt công tắc cũ trong một đêm.
Ngày mai thức dậy, ít nhất trong ngày hôm đó, không làm bất cứ điều gì lặp lại như trước.
Đặt đồng hồ báo thức ở một thời điểm hoàn toàn khác. Lên kế hoạch chính xác từng bước sau khi bạn thức dậy. Ăn thức ăn khác. Nói chuyện với người khác. Duyệt nội dung khác. Thay đổi mọi thứ.
Khi chúng ta tiếp tục đi sâu, bạn sẽ dần hiểu nên xây dựng môi trường xung quanh mình theo hướng nào.
2) Chọn một phương tiện mà phản hồi có thể tiếp cận thực tế vô hạn
Lối sống nguy hiểm nhất, là hoàn toàn tách rời khỏi việc thử và sai liên tục.
Tách rời khỏi quá trình sửa chữa sai lầm, có nghĩa là bạn tách rời khỏi thử thách, khỏi khám phá, và khỏi những trí tuệ đổi bằng gian khó — mà chính những trí tuệ này mang lại sự trưởng thành, từ đó mang lại cảm giác thành tựu.
Điều này không chỉ áp dụng cho những công việc mà thách thức nhanh chóng trở nên tầm thường khi bạn thành thạo nhiệm vụ, mà cũng áp dụng cho kinh doanh và khởi nghiệp, thậm chí áp dụng cho những người mang "tư duy làm thuê" vào kinh doanh: luôn cần người khác nói cho họ biết phải làm gì, hoặc luôn cần một sổ tay nhân viên mới có thể bước đi tự tin.
Tôi muốn hỏi bạn một câu hỏi:
Trước khi Internet xuất hiện, mọi người đã tìm ra lối đi như thế nào? Trước khi những "hướng dẫn chi tiết từ A đến Z" và chỉ dẫn từng bước tràn lan, chiếc tên lửa đầu tiên được chế tạo ra sao?
Thử nghiệm. Đối mặt với thất bại. Nhưng họ không để thất bại thuyết phục mình tin rằng "điều này không thể", cũng không để thất bại làm rối loạn đến mức chìm đắm trong khoái lạc tức thì. Họ điều chỉnh lại hướng đi dựa trên thông tin mà thực tế phản hồi cho họ. Cuối cùng, họ tìm thấy cây kim trong đống rơm.
Họ tràn đầy trí tuệ.
Bởi dấu hiệu của một hệ thống trí tuệ, là nó có thể liên tục sửa chữa hành trình dựa trên phản hồi. Trong lòng họ có một ngọn hải đăng, khi bị bão thổi lạc hướng, họ tuyệt đối không từ bỏ.
Mỗi khi tôi nói về khởi nghiệp, đây mới là điều tôi thực sự muốn nói đến.
Tôi muốn nói đến việc để bản thân trở về trạng thái tự nhiên nhất. Đắm mình vào sáng tạo. Theo đuổi những mục tiêu chưa biết chỉ có thể đạt được qua thất bại.
Đây là đặc điểm chung duy nhất của hầu hết những người thành công.
Đối với họ, thất bại tuyệt đối không phải là một khái niệm tiêu cực, mà là trạng thái bình thường thiết yếu của một cuộc sống tươi đẹp.
Tất cả nghe có vẻ tuyệt vời, nhưng trong thế giới ngày nay, làm thế nào để thực sự đưa bộ quy tắc này vào thực tế?
3) Nếu bạn muốn phất lên trong tương lai, hãy học một trong hai kỹ năng này
Mã và truyền thông là đòn bẩy không cần xin phép. Chúng là đòn bẩy siêu cấp đằng sau những người giàu mới nổi. Bạn có thể phát triển phần mềm, tạo ra phương tiện truyền thông, để chúng kiếm tiền cho bạn ngay cả khi bạn ngủ.
— Naval
Bạn, với tư cách là một người mới, một cá nhân độc lập, hoàn toàn không nhận ra mình nắm giữ bao nhiêu đòn bẩy, đặc biệt là khi được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo.
Tôi không nói về ứng dụng trí tuệ nhân tạo ở mức độ thấp, như những kẻ tán gẫu thỉnh thoảng hỏi ChatGPT, hay những nghệ sĩ nổi giận vì trí tuệ nhân tạo "ăn cắp" tác phẩm của họ.
Tôi đang nói đến nhận thức cấp độ cao hơn — hiểu rằng bạn gần như có thể xây dựng bất cứ thứ gì, bởi trí tuệ nhân tạo đưa bạn vào dòng chảy của thử và sai liên tục, phản hồi nhanh chóng. Tất nhiên, phần lớn sản phẩm tạo ra ban đầu có thể không như ý, nhưng nếu bạn có tính tự chủ, nếu bạn hiểu lặp lại cải tiến, nếu bạn đủ kiên trì, nếu bạn dần tích lũy được khiếu thẩm mỹ, thì bạn gần như có thể xây dựng bất cứ thứ gì, và theo thời gian, điều này chỉ trở nên ngày càng đơn giản. Sau đó, nếu bạn có thể thuyết phục người khác, thứ bạn xây dựng có thể mang lại cho bạn thu nhập liên tục ngay cả khi bạn ngủ.
Tất nhiên, trước khi trí tuệ nhân tạo xuất hiện, tất cả điều này cũng khả thi. Vấn đề cốt lõi là, hầu hết mọi người không hiểu rằng, chỉ cần cho một khoảng thời gian đủ dài, cộng với việc bạn có 5 yếu tố thành công này, mọi thứ đều có thể. Trí tuệ nhân tạo chỉ giúp bạn làm được nhiều hơn, nhanh hơn, và trao cho bạn khả năng mà trước đây bạn không thể chạm tới — chẳng hạn như khả năng phát triển phần mềm, và một phương tiện học tập, nghiên cứu như được hack.
Nói vậy, nhưng tôi cho rằng Truyền thông (Media) quan trọng hơn Mã (Code).
Và khi chúng ta nói về truyền thông, thực chất chúng ta đang nói về Nội dung (Content).
Những bài đăng, video, podcast hoặc bài viết mà bạn chỉ cần đăng một lần, đã có thể được hàng nghìn, thậm chí hàng triệu người nhìn thấy. Theo tôi, đây mới là kỹ năng cốt lõi đáng sở hữu nhất, đặc biệt trong thời đại ngày càng nhiều người cố gắng hoàn toàn dựa vào trí tuệ nhân tạo để hoàn thành mọi sáng tác.
Bởi làm nội dung, bạn phải có khả năng nhìn ra thứ gì mới thực sự là thứ "tốt".
Bạn vẫn cần khả năng thẩm mỹ và phán đoán mà trí tuệ nhân tạo không thể trực tiếp trao cho bạn, bởi bạn chưa tự mình bước vào hành trình thử và sai. Bạn thậm chí còn không biết nên hỏi những gì.
Giá trị của nội dung là chủ quan. Mỗi người đọc bất kỳ câu nào trong đó, sẽ có cách diễn giải khác nhau. Nói cách khác, con đường đúng đắn để đạt được kết quả tuyệt đối không chỉ có một.
Ngược lại, giá trị của mã là tương đối khách quan. Chỉ cần nó chạy ra kết quả bạn muốn, cách bạn viết cụ thể thế nào không quan trọng lắm. Như chúng ta đã thấy trước đó, số lượng ứng dụng game di động hiện tại đạt đỉnh lịch sử, nhưng lượt tải xuống và tỷ lệ sử dụng thực tế của chúng lại giảm.
Tại sao?
Bởi họ không có kênh phân phối (Distribution). Họ hoàn toàn không hiểu về truyền thông và nội dung. Họ không có cách thu hút mọi người sử dụng, càng không có cách khiến mọi người coi trọng những thứ này đến mức sẵn sàng rút hầu bao.
Nhân tiện, tôi không nói về loại nội dung khoác lác trên Instagram, kiểu "Tôi giao quyền truyền thông xã hội của mình cho Claude, nó khiến tài khoản của tôi tăng 100k người theo dõi chỉ trong một đêm". Loại nội dung này gần như vô giá trị, trừ khi bạn thực sự có thể xây dựng niềm tin và lòng trung thành thông qua cốt truyện (Narrative) và uy quyền chuyên môn (Authority).
Như JK Molina nói: Số lượt thích không thể chuyển thành tiền mặt.
Người sáng tạo nội dung thực sự thông minh, tầm nhìn của họ lớn hơn nhiều so với việc đăng bài câu view, cố tình khiêu khích chỉ để có lượt thích và theo dõi.
Ngoài ra, tôi đoán bạn đã nhận ra, để hoàn thành quá trình chuyển đổi bản sắc, bạn phơi mình trong môi trường được tạo thành từ những người, địa điểm và thói quen kích hoạt phù hợp cao với cuộc sống bạn hướng tới. Đây cũng là một phần quan trọng trong đó.
Bốn. Làm thế nào để bắt đầu — Dành ra 15 phút để thay đổi quỹ đạo cuộc đời bạn
Bạn đã thay đổi môi trường của mình.
Bạn đã chọn xong phương tiện của mình.
Bạn biết truyền thông thắng mã, bởi giá trị của nội dung hoàn toàn phụ thuộc vào cảm nhận chủ quan của đối tượng, điều này khiến nội dung do AI tạo ra nhanh chóng trở nên đồng nhất và hàng hóa hóa, bởi chúng sớm trở nên có ở khắp mọi nơi, điều này ngược lại mở ra không gian phát triển hoang dã khổng lồ cho những tài năng sáng tạo thực sự — bất kể họ có sử dụng trí tuệ nhân tạo hay không, bởi tôi nói lại, bản thân trí tuệ nhân tạo chưa bao giờ là vấn đề.
Bây giờ, bạn cần trả lời câu hỏi thực sự quan trọng duy nhất:
Sự nghiệp cả đời của bạn là gì?
Đây chính là thứ chúng ta sẽ xây dựng. Một sự nghiệp đáng để cống hiến cả đời, chứ không phải một "thương hiệu cá nhân" lạnh lùng.
Peterson, Huberman, Watts — họ đều có cái gọi là "thương hiệu cá nhân", nhưng những thương hiệu này phù hợp sâu sắc với sứ mệnh cuộc đời họ. Họ biết rõ mình muốn gì, và coi mạng xã hội như công cụ để đạt được mục tiêu. Bởi trong môi trường hiện tại, đây là phương tiện kỹ thuật tốt nhất để bạn, với tư cách là một cá nhân, dùng trí tuệ nhân tạo để khuếch đại năng lượng của chính mình, nếu bạn bắt đầu từ số không, bạn khó có thể đạt được bước đột phá nào đáng kể trên TV, radio hoặc nhà xuất bản truyền thống.
(Tất nhiên, Alan Watts ngày xưa không cố tình xây dựng "thương hiệu cá nhân", nhưng thực tế ông đã hình thành một cái, vì vậy quan điểm này vẫn hoàn toàn đúng.)
Thương hiệu cá nhân của họ, chính là bản thân họ sống động.
Đây là nhãn mác bản sắc của họ.
Hầu hết mọi người rất hướng tới điều này, nhưng họ nhanh chóng bị kẹt. Họ quá khao khát kích thích dopamine tức thì, suốt ngày tìm kiếm trên mạng "lĩnh vực dọc nào sinh lời nhất để tạo doanh thu 6 con số bằng nội dung", thay vì đào sâu vào kho kinh nghiệm và câu chuyện vô cùng quý giá đã lắng đọng trong chính mình qua nhiều năm — bởi những trải nghiệm này quá bình thường đối với chính họ, họ thường lầm tưởng rằng chúng không có giá trị.
Nguyên liệu thô cần thiết cho sự nghiệp cả đời của bạn thực ra đã ẩn sâu trong cơ thể bạn từ lâu, chỉ bị chôn vùi qua nhiều năm bởi những lời răn khuôn sáo "phải trở thành chuyên gia", "phải thực tế một chút", "đừng hỏi nhiều tại sao". Quá trình khám phá này không phải là nhét vào bạn những ý tưởng mới lạ kỳ quặc. Ngược lại, nó là để tiết lộ cho bạn kho báu mà bạn đã sở hữu.
Hãy nhất định nghiêm túc đối xử với việc này.
Tắt tất cả tab trình duyệt. Mở một tài liệu trống. Đặt hẹn giờ 15 phút. Dùng chữ viết lần lượt trả lời các câu hỏi dưới đây. Nhất định đừng bỏ qua những câu hỏi khiến bạn cảm thấy không thoải mái.
Bước 1: Khai thác nguyên liệu thô của bạn
Phần lớn điểm thú vị trên người bạn, đã bị mài mòn trong quá trình trưởng thành và đào tạo trước đây. Sự tò mò của bạn từng bị coi là mất tập trung, không chuyên tâm. Sở thích rộng của bạn từng bị dán nhãn thiếu tập trung. Bởi hệ thống lỗi thời này chỉ cần một con ốc vặn vừa vặn.
Nội dung của bạn muốn lay động lòng người, bí quyết duy nhất của nó là nó phải xuất phát từ nguyên liệu thực sự thuộc về chính bạn.
Hãy trả lời các câu hỏi sau, nếu chưa có câu trả lời ngay, hãy bỏ qua trước, để câu hỏi này lên men trong tiềm thức của bạn:
Bạn hiểu biết quá thấu đáo về kiến thức nào, đến mức tuyệt đối không thể là ngẫu nhiên? Có chủ đề nào mà bạn vẫn miệt mài lật vô số tài liệu, nghiên cứu không ngừng trong nhiều năm, ngay cả khi không ai trả tiền cho bạn?
Bạn từng tự giải quyết khó khăn gì cho mình, mà trước đó bạn luôn mù quáng nghĩ rằng người khác đều đã giải quyết? Có việc gì đối với bạn là bản năng không tốn chút công sức, nhưng dường như khiến mọi người xung quanh vất vả đủ đường?
Bạn từng bị phê bình vì việc "vượt khuôn khổ" gì hồi nhỏ, mà thực ra đó chỉ là mầm mống khiếu thẩm mỹ độc đáo ban đầu của bạn? Trước khi người khác nhảy ra nói với bạn "điều này không thực tế", bạn từng đam mê cuồng nhiệt điều gì?
Bây giờ, hãy khoanh tròn một câu trả lời. Câu trả lời thực sự khiến lòng bạn xao động, gợn sóng. Đây chính là nguyên liệu thô cốt lõi của bạn.
Đừng lo lắng về các thuật ngữ vận hành như lĩnh vực dọc, trụ cột nội dung. Hãy tập trung vào hàm lượng vàng trong quan điểm cốt lõi của bạn, bởi cuối cùng, chiến thắng hoàn toàn dựa vào chiều sâu tư tưởng.
Bước 2: Thiết lập "trục suy nghĩ ngược" của bạn
Thế giới này không cần thêm một người chỉ đóng gói lại kiến thức thông thường, tái diễn theo kiểu đổ rác. Nội dung của bạn phải có một góc nhìn độc đáo chỉ bạn mới có thể nhìn thấu. Và góc nhìn này, xuất phát từ những điều bạn tin chắc, nhưng xã hội chủ lưu lại nhìn nhận sai phổ biến.
Cái gọi là khiếu thẩm mỹ, không phải là biết cái gì là tốt. Nó là khả năng nhìn ra thứ gì có khuyết điểm, có vấn đề, và không thể ngồi yên.
Hãy trả lời các câu hỏi sau:
Có những lời khuyên về công việc hay cuộc sống nào được công chúng phổ biến coi là khuôn vàng thước ngọc, nhưng thực tế lại làm cuộc sống của bạn rối tung lên? Bạn phải "gỡ cài đặt" những quan niệm cũ ăn sâu nào, để bản thân lại lên đúng đường, tràn đầy sức sống?
Trong lĩnh vực chuyên môn của bạn, bạn kiên trì cho rằng những ý tưởng nào có thể bị các chuyên gia gọi là cười nhạo là ngây thơ, nhưng bạn dù thế nào cũng không thể lay chuyển?
Trong toàn ngành của bạn, bộ quần áo mới của hoàng đế mà mọi người đều ngầm hiểu, giả điếc làm ngơ không thấy là gì?
Hãy xem xét cùng lúc các câu trả lời bạn có từ Bước 1 và Bước 2. Nơi chúng giao nhau, chồng chéo lên nhau, chính là hướng bạn sẽ tiến về phía trước với tốc độ tối đa trong tương lai.
Câu trả lời của bạn cho những câu hỏi này, chính là tài liệu đăng bài đầu tiên hoàn hảo nhất của bạn.
Thương hiệu đỉnh cao nhất thế giới, thực ra là công khai toàn bộ thế giới tinh thần của con người sống động đó, cho công chúng tự do khám phá.
Bước 3: Ngày mai hãy đăng ý tưởng cốt lõi đầu tiên của bạn
Đây là một bài viết dài, nhưng không phải là một khóa học toàn diện.
Tôi cũng mong có thể liệt kê cho bạn 20 mô-đun giảng dạy chi tiết ở đây, nhưng tôi không thể. Bởi đó là việc của trại huấn luyện.
Yếu tố cuối cùng — dùng nó làm điểm khởi đầu cho bạn chính thức từ biệt sự phụ thuộc vào bố thí của người khác, bước vào kỷ nguyên mới độc lập tài chính — đó chính là thực sự bắt tay vào làm, và thực sự làm, bắt đầu từ việc đăng bài đầu tiên.
Nghĩa đen, bạn vừa viết ra tài liệu đăng bài tuyệt vời ở bước trên.
Hãy chọn ra một cái.
Suy nghĩ kỹ một chút, viết câu đầu tiên (hook) thế nào để có thể lập tức thu hút ánh nhìn.
Tỉ mỉ mài giũa cách diễn đạt phần thân bài, để nó có sức xuyên thấu và chấn động nhất.
Bình thản chấp nhận sự thật rằng sản phẩm đầu tiên của bạn có thể rất tệ — nhớ rằng, đối với thứ không tồn tại, bạn không thể tối ưu cải thiện.
Nếu bạn cần một chút hỗ trợ nhỏ, đây có một mẹo nhỏ/đầu mối, có thể giúp bạn động não, chuyển đổi các góc nhìn khác nhau để viết một vài bản nháp, để bạn có cảm nhận trực quan về cái gì mới là nội dung "xuất sắc". Tất cả đều dựa trên phương pháp luận đã được thị trường kiểm chứng hiệu quả.
Nhiệm vụ của bạn rất rõ ràng.
Chọn một câu trả lời từ Bước 1, và một câu trả lời từ Bước 2. Hòa quyện chúng một cách hữu cơ vào một câu nói đầy tính nhận diện chỉ bạn mới có thể viết ra. Sau đó ngày mai hãy đăng nó lên, như tác phẩm đầu tay của bạn. Một bài đăng, một đoạn video ngắn, hoặc một bài viết dài đều được. Ở giai đoạn hiện tại, hình thức phương tiện hoàn toàn không quan trọng.
Đến bước này, bạn thực sự nhận được phản hồi chân thực từ thế giới thực lớn.
Nếu không gợn chút sóng gió, thật tốt, điều đó có nghĩa bạn phải bổ sung kiến thức. Bạn phải suy ngẫm nghiên cứu, tìm kiếm một chiến lược thuyết phục có thể thử trong bài đăng tiếp theo hoặc thậm chí bài sau nữa, cho đến khi bạn thấu suốt kỹ năng này — bởi cái gọi là nắm vững kỹ năng, về bản chất là quá trình bạn liên tục đối mặt với vấn đề mới, tích lũy dần từng động tác chiến thuật giải quyết vấn đề.
Nếu bạn là kiểu người hiện đang thầm thì trong lòng "Tôi hy vọng điều này có thể được nói thực tế, mang tính vận hành hơn một chút", thì bạn thực sự bị mỡ lợn che mắt. Bởi tôi vừa trao cho bạn công thức tối thượng cuối cùng có thể suy diễn và làm thành bất cứ việc gì mà không giữ lại chút nào.
Và lời phàn nàn vừa lóe lên trong đầu bạn, thực ra chính là một lối tư duy sai lầm mà bạn đã không kịp thời nắm bắt và sửa chữa.
Được rồi, hôm nay đến đây thôi, lần sau chúng ta lại nói chuyện.
Người dịch: boxi.
