Tác giả: Long Nhạc
Nguồn: Phố Wall Kiến Văn
Khi một nhóm người phi tập trung có thể dự đoán chiến tranh, chính sách và xu hướng thị trường chính xác hơn các cơ quan liên bang Mỹ, các nhà quản lý Mỹ không thể ngồi yên được nữa.
Thị trường dự đoán đang trải qua một giai đoạn mở rộng nhanh chóng. Viện Mises (Mises Institute) gần đây đăng một bài viết dài do Angelo Monaco chấp bút, phân tích logic vận hành, xu hướng tăng trưởng bùng nổ của thị trường dự đoán, và lý do tại sao chính phủ Mỹ đang vội vàng siết chặt kiểm soát đối với nó.
Bài viết nhận định, việc các nhà quản lý Mỹ đàn áp thị trường dự đoán, bề ngoài là để "bảo vệ công chúng", thực chất là để "bảo vệ chính họ". Điều mà các cơ quan quản lý thực sự sợ hãi, không phải là những thị trường này sẽ gặp vấn đề, mà là chúng hoạt động quá tốt — tốt đến mức có thể công khai vả vào mặt khả năng dự đoán của chính các cơ quan quản lý.
Logic của thị trường dự đoán không phức tạp. Các nền tảng như Polymarket, Kalshi, về bản chất là một sàn giao dịch tài chính: người dùng mua bán các hợp đồng dựa trên kết quả của sự kiện thực tế, giá hợp đồng dao động từ 1 xu đến 99 xu, phản ánh trực tiếp đánh giá tập thể của thị trường về xác suất xảy ra một sự kiện nào đó. Sự kiện xảy ra, hợp đồng được thanh toán với giá 1 USD; người dự đoán chính xác sẽ có lợi nhuận, người dự đoán sai sẽ bị lỗ. Cơ chế này buộc mỗi người tham gia phải dùng tiền thật để chứng thực cho phán đoán của mình.
Hiện tại, khối lượng giao dịch hàng tháng của thị trường dự đoán đã vượt 240 tỷ USD. Các nhà phân tích dự đoán, quy mô tổng thị trường sẽ vượt 2400 tỷ USD, và có khả năng đạt khối lượng giao dịch hàng năm vượt 1 nghìn tỷ USD trước năm 2030. Tốc độ tăng trưởng này thuộc cấp độ hiếm có trong ngành tài chính.
Chiến tranh Iran: Thị trường dự đoán sớm hơn vài giờ so với cuộc họp báo của Lầu Năm Góc
Bài viết sử dụng xung đột Iran đầu năm 2026 làm trường hợp nghiên cứu cốt lõi, cho thấy giá trị thực tế của thị trường dự đoán.
Cuối năm 2025 đến tháng 1/2026, khi bất ổn cục bộ ở Iran vừa bắt đầu, các tổ chức phân tích và truyền thông chủ lưu phổ biến dự đoán thị trường năng lượng sẽ ổn định, khoảng dự báo giá dầu Brent trung bình cả năm là từ 55 đến 60 USD/thùng. Tuy nhiên, trong cùng thời kỳ đó, trên thị trường quyền chọn dầu thô và các hợp đồng sự kiện địa chính trị phi tập trung, đã xuất hiện những tín hiệu phân kỳ rõ ràng — trong khi các nhà phân tích trên TV nói với công chúng "đừng hoảng sợ", thì những nhà giao dịch đặt cược bằng tiền thật, đã và đang đẩy mạnh xác suất xảy ra "kịch bản xấu nhất".
Thị trường đã bắt đầu định giá cho tính dễ tổn thương cấu trúc của eo biển Hormuz từ vài tuần trước khi lực lượng liên quân do Mỹ dẫn đầu phát động cuộc tấn công vào tháng 2.
Tháng 3, Iran phong tỏa eo biển Hormuz, làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Lúc này, các thị trường dự đoán trên Polymarket và IMF PortWatch, vài giờ trước khi Lầu Năm Góc tổ chức họp báo, thông qua việc tích hợp dữ liệu theo dõi vệ tinh, tín hiệu phí bảo hiểm tăng vọt và dữ liệu từ các công ty vận tải biển khu vực, đã đưa ra những phán đoán rõ ràng.
Bài viết chỉ ra rằng, nếu bạn chỉ dựa vào dự báo năng lượng truyền thống vào tháng 1, bạn sẽ được báo rằng việc giá dầu tăng mạnh là "sự kiện có xác suất thấp".
Tòa án đã nói: Lo ngại của CFTC Mỹ "thiếu bằng chứng cụ thể"
Liệu logic của các nhà quản lý có đứng vững? Bài viết cho rằng câu trả lời là không.
Vụ án pháp lý tiêu biểu nhất là vụ Kalshi kiện CFTC. Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) từng cố gắng phong tỏa các hợp đồng liên quan đến bầu cử Quốc hội tại tòa án liên bang, nhưng Tòa phúc thẩm Vòng Columbia đã thẳng thừng bác đơn xin tạm đình chỉ của chính phủ. Lời lẽ của tòa án rất trực tiếp: Những lo ngại của CFTC về thao túng thị trường và mối đe dọa đến tính toàn vẹn của bầu cử, thuộc loại "suy đoán, thiếu bằng chứng cụ thể để chứng minh".
Tòa án xác định thêm, CFTC đã vượt quá thẩm quyền pháp định, không chứng minh được rằng giao dịch kết quả chính trị sẽ gây thiệt hại tức thì cho lợi ích công cộng. Phán quyết này đã trực tiếp dọn đường cho việc hợp pháp hóa các hợp đồng sự kiện bầu cử thương mại tại Mỹ.
Trường hợp "mối đe dọa an ninh quốc gia" lớn nhất mà CFTC viện dẫn, là vụ một binh sĩ Lục quân Mỹ vào tháng 4/2026 đã lợi dụng thông tin mật về hoạt động tại Venezuela, kiếm lợi nhuận hơn 404.000 USD trên thị trường dự đoán. Vụ án này được chính phủ liên bang quảng bá rộng rãi. Nhưng bài viết chỉ ra, đây đến nay vẫn là vụ án lớn duy nhất liên quan đến an ninh quốc gia. Dùng một trường hợp cá biệt để lập luận về tác hại mang tính hệ thống, về mặt logic là không đứng vững.
Động cơ thực sự của các bang Mỹ: Không phải bảo vệ công chúng, mà là giữ thuế
Nếu như động cơ đàn áp ở cấp liên bang chủ yếu là "kiểm soát diễn ngôn", thì động cơ của các bang còn trực tiếp hơn — tiền.
Bài viết dẫn dữ liệu theo dõi doanh thu cờ bạc thương mại từ Hiệp hội Cờ bạc Mỹ (American Gaming Association): Kể từ đầu năm 2025 đến nay, các nền tảng thị trường dự đoán đã khiến chính quyền các bang thất thu khoảng 950 triệu USD tiền thuế cờ bạc tiềm năng.
Nguyên nhân nằm ở một lỗ hổng lách luật kiểm soát: Các cơ sở cá cược thể thao truyền thống phải nộp thuế tổng doanh thu cờ bạc (thuế GGR) cao cho Ủy ban Cờ bạc bang, trong khi các nền tảng thị trường dự đoán định vị bản thân là "công cụ tài chính", do đó chỉ phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp tiêu chuẩn, hoàn toàn vượt qua hệ thống thuế cờ bạc cấp bang.
Lấy bang Minnesota làm ví dụ, khi bang này thông qua lệnh cấm thị trường dự đoán, luận điểm cốt lõi trong tranh luận lập pháp không phải là "tác hại xã hội", mà là thất thoát thị phần và thuế. Nhận định của bài viết là: "Tác hại" mà các bang chỉ ra, thường là tổn thất thuế dự kiến và mối đe dọa với độc quyền cờ bạc truyền thống, chứ không phải các vấn đề xã hội có căn cứ rõ ràng.
Hayek đã nói về điều này từ lâu
Bài viết khi lập luận về giá trị thông tin của thị trường dự đoán, đã viện dẫn luận điểm kinh điển của nhà kinh tế học Friedrich Hayek.
Hayek từng chỉ ra, cơ chế giá cả phân tán là công cụ duy nhất để phối hợp "tri thức địa phương" trên toàn cầu. Không có bất kỳ chuyên gia đơn lẻ, cơ quan liên bang hay thuật toán nào, có thể nắm bắt được những thông tin mảnh vụn nằm rải rác khắp nơi trên thế giới. Thị trường dự đoán về bản chất đang làm một việc: kêu gọi đóng góp trí tuệ toàn cầu (crowdsourcing global wisdom).
Ngược lại, thăm dò ý kiến và báo cáo của cơ quan quản lý chỉ là một bức ảnh chụp nhanh tĩnh — khi được công bố thường đã lỗi thời. Thị trường dự đoán là động và liên tục. Khi một sự kiện địa chính trị xảy ra hoặc dữ liệu kinh tế bị rò rỉ, sự biến động tức thời của giá hợp đồng, sẽ cho bạn biết thông tin này quan trọng đến mức nào, nhanh hơn bất kỳ biên tập viên chạy bài nào.
Bài viết còn đề cập một tình huống hàng ngày: Nếu một người dẫn chương trình truyền hình cáp đang hô to một đạo luật nào đó "chắc chắn sẽ thông qua", nhưng giá hợp đồng thị trường dự đoán tương ứng chỉ có 12 xu, bạn lập tức biết ngay khoảng cách giữa thực tế và lời lẽ hoa mỹ ở đâu. Đó là một "bài kiểm tra tỉnh táo" theo thời gian thực.
