Trong lịch sử phát triển của Ethereum, không có sự kiện nào mang tính biểu tượng hơn sự kiện "The DAO" năm 2016. Nó không chỉ là dự án gây quỹ cộng đồng (crowdfunding) lớn nhất trong lịch sử Ethereum, mà còn là nhân vật chính trong cuộc tấn công của hacker dẫn đến sự chia rẽ cộng đồng Ethereum và sự ra đời của "Ethereum Classic (ETC)".

Sau mười năm, cái tên từng suýt chút nữa đã phá hủy Ethereum – The DAO – đang trở lại theo một cách khác, sẽ khởi động "Quỹ An ninh TheDAO", biến số lượng Ethereum tồn đọng còn lại từ sự kiện năm đó, hơn 75.109 ETH (trị giá hơn 220 triệu USD), thành một quỹ dài hạn tập trung vào xây dựng an ninh cho Ethereum.

Nhìn Lại Lịch Sử: Một Huyền Thoại Gây Quỹ Cộng Đồng, Biến Thành Cuộc Khủng Hoảng Hệ Sinh thái

Quay ngược thời gian về năm 2016. Khi đó, TheDAO đã lập kỷ lục gây quỹ với số tiền 150 triệu USD, thu hút tới 14% tổng nguồn cung Ethereum.

Tầm nhìn của tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) này đã truyền cảm hứng cho toàn bộ hệ sinh thái crypto, nhưng nhanh chóng phải đối mặt với một cuộc tấn công thảm khốc. Hacker đã lợi dụng lỗ hổng gọi đệ quy (recursive call) trong hợp đồng thông minh để đánh cắp một lượng lớn tiền, điều này thúc đẩy cộng đồng Ethereum đưa ra quyết định gây tranh cãi kịch liệt – thực hiện hard fork để khôi phục tài sản bị đánh cắp. Biện pháp này cũng trực tiếp dẫn đến sự chia rẽ về quan điểm trong cộng đồng, và Ethereum Classic (ETC) ra đời từ đó.

Nhưng việc khôi phục tiền chưa bao giờ là đơn giản. Hard fork mặc dù đã giải quyết được vấn đề mua lại (redeem) token DAO tiêu chuẩn, nhưng không thể xử lý tất cả các trường hợp biên (edge cases). Do đó, một nhóm thành viên kỳ cựu của cộng đồng Ethereum đã tự nguyện thành lập "Ví đa chữ ký Người giám hộ TheDAO" (TheDAO Curator Multisig), đảm nhận trách nhiệm giải quyết những vấn đề tồn đọng phức tạp này.

Quỹ An ninh TheDAO Ra Đời

Griff Green, từng là quản lý cộng đồng TheDAO, hiện là đồng sáng lập Giveth, chính là một trong những thành viên cốt lõi của "Ví đa chữ ký Người giám hộ TheDAO" năm đó. Theo thông báo chính thức tiết lộ, ngay từ tháng 8/2016, các quản trị viên cốt lõi này đã nêu rõ một ý định quan trọng: Nếu sau ngày 31/1/2017, số tiền tồn đọng từ các trường hợp biên này vẫn không có người nhận, chúng sẽ được dùng để hỗ trợ xây dựng an ninh cho các hợp đồng thông minh Ethereum.

Sau đó, số tiền này đã "ngủ yên" như vậy trong gần mười năm. Griff Green chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với Unchained: "Vào thời điểm hiện tại năm 2026, chúng tôi chưa bao giờ động đến số tiền này, và việc giá Ethereum tăng đã giúp nó tăng giá trị đáng kể. Đây là một bước ngoặt đầy kịch tính – số tiền 'còn sót lại' năm đó, giờ đây giá trị đã vượt xa tổng số tiền gây quỹ ban đầu 150 triệu USD của TheDAO."

Mục Tiêu Của The DAO Fund: Bảo Vệ An Ninh Ethereum

Theo thông báo chính thức, nguồn vốn của Quỹ An ninh TheDAO chủ yếu được chia thành hai phần, tổng cộng hơn 75.109 ETH (trị giá 220 triệu USD):

· Khoảng 70.500 ETH trong hợp đồng ExtraBalance, số Ethereum này vẫn có thể được những người đủ điều kiện nhận lại.

· Khoảng 4.600 ETH và một số token DAO trong TheDAO Curator Multisig (Ví đa chữ ký Người giám hộ), trị giá khoảng 13.5 triệu USD, phần này không có người nhận rõ ràng.

Kế hoạch vận hành và sử dụng vốn của Quỹ An ninh TheDAO rất rõ ràng và minh bạch: 69.420 ETH được rút từ hợp đồng ExtraBalance sẽ được thực hiện staking, thông qua lợi nhuận từ staking để hình thành quỹ tài trợ vĩnh viễn (endowment fund), cung cấp hỗ trợ tài chính dài hạn cho việc xây dựng an ninh Ethereum; lợi nhuận từ staking sẽ được hợp nhất với 4.600 ETH trong TheDAO Curator Multisig, cùng nhau được sử dụng để tài trợ cho các dự án liên quan đến an ninh Ethereum khác nhau. Đồng thời, hợp đồng rút tiền ExtraBalance sẽ giữ lại một phần ETH, đảm bảo quyền lợi của người dùng đòi hợp pháp không bị ảnh hưởng.

Về phạm vi tài trợ, mục tiêu cốt lõi của Quỹ An ninh TheDAO rất rõ ràng – lấy an ninh toàn hệ sinh thái Ethereum làm nhiệm vụ hàng đầu, bao phủ tất cả các khía cạnh của việc xây dựng an ninh: từ tối ưu hóa trải nghiệm người dùng ví, kiểm tra an ninh hợp đồng thông minh, đến ứng phó sự cố an ninh, nâng cấp an ninh giao thức cốt lõi Ethereum, và cả bảo vệ an ninh cho hệ sinh thái mạng L2 (lớp 2) và cross-chain bridge, tất cả công việc góp phần nâng cao mức độ an ninh của Ethereum đều được đưa vào phạm vi tài trợ của quỹ.

Ngoài ra, quỹ này cũng sẽ dựa vào các hướng ưu tiên và cơ hội hiện tại trong lĩnh vực an ninh đã được Trillion Dollar Security của Ethereum Foundation tổng hợp, kết hợp với giao tiếp liên tục với các đối tác trong hệ sinh thái, để xác định phạm vi và trọng tâm cụ thể cho mỗi đợt tài trợ.

Về cơ chế phân bổ vốn, Quỹ An ninh TheDAO tuân thủ nguyên tắc quản trị mở và từ dưới lên, sẽ sử dụng nhiều phương thức đa dạng như quadratic funding (tài trợ bậc hai), retroactive funding (tài trợ hồi tố), sắp xếp bỏ phiếu dựa trên Request for Proposal (RFP - Yêu cầu Đề xuất) để triển khai công tác tài trợ theo từng đợt, cho phép những người tham gia hệ sinh thái cùng tham gia vào quyết định phân bổ vốn.

Hiện tại, quỹ đã thành lập một nhóm giám hộ chuyên nghiệp để cung cấp hướng dẫn và giám sát chuyên môn cho hoạt động của quỹ và quyết định tài trợ. Các thành viên trong nhóm đều là những người làm việc kỳ cựu trong hệ sinh thái crypto và các chuyên gia an ninh: bao gồm người sáng lập Ethereum Vitalik Buterin, kỹ sư an ninh MetaMask Taylor Monahan, Zisk, đồng sáng lập Giveth Jordi Baylina, chuyên gia an ninh pcaversaccio, đồng sáng lập ENS Alex Van de Sande và CEO Dappnode Pol Lanski.

Tóm Tắt

Quỹ An ninh TheDAO không phải là không có tranh cãi, những tranh cãi cốt lõi của nó vẫn xoay quanh hai vấn đề chính: một là "tính hợp lý về mục đích sử dụng" của số tiền tồn đọng này cho quỹ an ninh, và hai là "mức độ phi tập trung" của cơ chế quản trị quỹ.

Tài sản khổng lồ này rốt cuộc nên được coi là "tài sản riêng" thuộc về tất cả những người nắm giữ token gốc, hay đã được xác định là vật vô chủ và do đó được dùng cho "lợi ích công cộng"?

Những tranh cãi này, vừa tiếp nối sự chia rẽ quan điểm trong cộng đồng Ethereum do sự kiện The DAO năm 2016 gây ra, vừa phản ánh những mâu thuẫn sâu sắc ở cấp độ quản trị trong hệ sinh thái crypto hiện tại – sự cân bằng giữa triết lý phi tập trung với hiệu quả vận hành thực tế và tính tuân thủ trong xử lý tài sản vẫn là chủ đề mà toàn ngành cần tiếp tục khám phá.

Nhưng bỏ qua những tranh cãi, từ huyền thoại gây quỹ cộng đồng và khủng hoảng hệ sinh thái năm 2016, đến quỹ an ninh và sự bảo vệ hệ sinh thái năm 2026, vòng luân hồi mười năm của The DAO, tự thân nó là một bản thu nhỏ của sự phát triển hệ sinh thái Ethereum, chứng kiến Ethereum từ non trẻ đến trưởng thành, và cũng khẳng định khả năng phục hồi và sức mạnh cộng đồng của hệ sinh thái crypto.