Ngày 1 tháng 6, Sam Altman, Giám đốc điều hành của OpenAI, đã chính thức tuyên bố tiến vào lĩnh vực robot vật lý thông qua một bài đăng tuyển dụng trên nền tảng mạng xã hội. Altman cho biết, công ty đang thành lập một nhóm mới mang tên "OpenAI Robotics", đồng thời công khai tuyển dụng các kỹ sư full-stack phần cứng, vận hành, hệ thống và máy học, với mục tiêu "cùng lập trình và chế tạo robot thực sự hữu ích cho xã hội".
Theo giải thích của Altman, chiến lược robot của OpenAI được chia thành hai mục tiêu ngắn hạn và dài hạn. Trong ngắn hạn, OpenAI tập trung vào việc nghiên cứu và phát triển robot có khả năng hỗ trợ công nhân kỹ thuật xây dựng cơ sở hạ tầng tương lai; về lâu dài, công ty hình dung rằng trong tương lai, mỗi người đều có thể sở hữu một robot cá nhân có thể đáp ứng mọi nhu cầu.
Altman tiết lộ, việc tiến vào lĩnh vực robot dựa trên sự phát triển nhanh chóng của một dự án nghiên cứu nội bộ có tên "Worldsim" tại OpenAI. Dự án này trong năm qua đã phát triển thành OpenAI Robotics và được dẫn dắt bởi Phó Chủ tịch nghiên cứu của công ty, Aditya Ramesh, người cũng là nhà phát triển chính của mô hình tạo hình ảnh từ văn bản DALL·E và mô hình tạo video Sora. Nền tảng của dự án này nằm ở sự tích hợp sâu sắc và thiết kế phối hợp giữa nghiên cứu phần cứng robot và nghiên cứu máy học.
Việc OpenAI lần này quay trở lại lĩnh vực robot thực chất là một sự "quay về". Ngay từ những ngày đầu thành lập, công nghệ robot đã là hướng đi quan trọng trong việc khám phá Trí tuệ nhân tạo phổ quát (AGI) của công ty. Trong giai đoạn từ 2016 đến 2019, OpenAI đã lần lượt ra mắt môi trường chuẩn học tăng cường OpenAI Gym, nền tảng mô phỏng robot mã nguồn mở Roboschool, và thành công phát triển một bàn tay cơ khí khéo léo có tên là Dactyl.
Năm 2019, thông qua kỹ thuật học tăng cường và "Tự động hóa ngẫu nhiên miền" (ADR), OpenAI đã huấn luyện một hệ thống AI để một bàn tay cơ khí dạng người có thể giải thành công khối Rubik. Nghiên cứu này đã chứng minh tính khả thi của con đường kỹ thuật thông qua huấn luyện trong môi trường mô phỏng, sau đó chuyển giao năng lực sang robot thực tế. Tuy nhiên, do dữ liệu huấn luyện robot lúc đó khan hiếm, tốc độ lặp lại chậm, trong khi dữ liệu văn bản và hình ảnh trên internet lại khổng lồ và dễ thu thập, OpenAI đã đưa ra một quyết định chiến lược vào khoảng năm 2020: giải tán nhóm robot và tập trung nguồn lực vào việc phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn đại diện là dòng GPT. Quyết định này cuối cùng đã tạo ra ChatGPT.
Trong vài năm sau đó, OpenAI đã tạo ra cơn sốt mô hình lớn toàn cầu nhờ dòng sản phẩm ChatGPT, trở thành kỳ lân AI có định giá cao nhất thế giới. Theo nhiều nguồn tin báo chí, OpenAI đã bí mật nộp bản dự thảo hồ sơ IPO vào ngày 22 tháng 5, dự kiến niêm yết sớm nhất vào tháng 9 năm 2026. Trong vòng gọi vốn mới nhất hoàn thành vào tháng 3 năm nay, định giá của OpenAI đã đạt 8520 tỷ USD. Các tổ chức như Deutsche Bank dự đoán, định giá khi lên sàn của công ty có thể vượt quá 10000 tỷ USD, quy mô huy động vốn có thể lên tới 60 tỷ USD, có khả năng trở thành một trong những đợt IPO công nghệ lớn nhất trong lịch sử thị trường công khai Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, OpenAI cũng phải đối mặt với áp lực thua lỗ khổng lồ. Công ty dự kiến sẽ thua lỗ khoảng 14 tỷ USD trong năm 2026, mức tiêu hao tiền mặt sẽ mở rộng hơn nữa, và có thể phải đến năm 2030 mới có hy vọng chuyển dòng tiền mặt thành dương. Tỷ suất lợi nhuận gộp của công ty chỉ khoảng 33%, chi phí suy luận của các mô hình AI cao là nguyên nhân chính làm xói mòn lợi nhuận.
Trong những năm giải tán nhóm robot tự nghiên cứu, OpenAI không hoàn toàn từ bỏ lĩnh vực robot, mà thông qua quỹ đầu tư mạo hiểm của mình, đã thực hiện chiến lược đầu tư "đặt cược vào nhiều điểm", lần lượt đầu tư vào nhiều công ty khởi nghiệp robot như công ty robot hình người Na Uy 1X Technologies, công ty robot hình người nổi tiếng của Mỹ Figure AI, Physical Intelligence, v.v.
Trong đó, sự hợp tác với Figure AI vào tháng 2 năm 2024 được chú ý nhất. Khi đó, OpenAI không chỉ tham gia vào vòng gọi vốn Series B trị giá 6,75 tỷ USD của Figure AI, mà còn tuyên bố sẽ phát triển mô hình AI đa phương thức chuyên dụng cho robot hình người của Figure. Chỉ 13 ngày sau khi hợp tác, robot hình người Figure 01 được trang bị mô hình của OpenAI đã thể hiện khả năng tương tác ngôn ngữ tự nhiên trôi chảy, nhận dạng vật thể và thao tác tự chủ.
Nhưng sự hợp tác này chỉ duy trì chưa đầy một năm. Vào tháng 2 năm 2025, Brett Adcock, người sáng lập Figure AI, chính thức tuyên bố chấm dứt hợp tác với OpenAI, chuyển sang tự nghiên cứu và phát triển mô hình AI robot end-to-end. Nguyên nhân chính dẫn đến sự đổ vỡ hợp tác là sự khác biệt về con đường kỹ thuật. Figure cho rằng mô hình lớn tổng quát không thể đáp ứng nhu cầu phần cứng của robot, mà phải xây dựng mô hình tích hợp dọc end-to-end; điều này cũng thúc đẩy OpenAI sau sáu năm, lựa chọn "hồi sinh" nhóm robot, tự mình xuống sân, nâng cấp robot từ "đầu tư" thành "hoạt động kinh doanh chiến lược nội bộ".
Đồng thời, đây cũng là cách OpenAI vẽ ra đường cong tăng trưởng mới cho thị trường vốn trước khi IPO. Nó cho các nhà đầu tư thấy tầm nhìn vĩ đại của công ty từ phần mềm thuần túy sang kết hợp phần cứng-phần mềm, từ thế giới ảo sang mở rộng ra thế giới vật lý, hy vọng dùng câu chuyện "trí tuệ thể hiện" để phòng ngừa rủi ro trước những lo ngại của thị trường về tính bền vững của mô hình kinh doanh và mức thua lỗ khổng lồ của công ty.
Lợi thế của OpenAI khi tiến vào lĩnh vực robot nằm ở khả năng mô hình AI lớn hàng đầu thế giới của họ, đặc biệt là "mô hình thế giới" để hiểu và mô phỏng thế giới vật lý. Con đường kỹ thuật của họ có thể khác biệt với nhiều công ty bắt đầu từ phần cứng cơ bản, mà tuân theo logic "tạo bộ não trước, rồi mới phát triển cơ thể", tức là trước tiên thông qua mô hình thế giới mạnh mẽ để AI hiểu các quy luật vật lý, sau đó truyền năng lực đó vào robot vật lý. Tư duy này là dùng phần mềm và thuật toán để định nghĩa phần cứng, nếu thành công, có thể định hình lại mô hình nghiên cứu và phát triển của ngành công nghiệp robot.
Bài viết này từ "Giao Diện Tin Tức", tác giả: Lý Kha Phong
