Tác giả: Diệp Huệ Vân
Tiêu đề gốc: "Chiếc bánh vẽ" mới của Musk: Căn cứ Mặt Trăng
Elon Musk đang xây dựng một câu chuyện hoành tráng kết hợp giữa khám phá không gian và trí tuệ nhân tạo cho đế chế thương mại mới hợp nhất của mình, cố gắng thay thế kế hoạch thuộc địa hóa Sao Hỏa lâu nay nhưng khó hiện thực hóa bằng tầm nhìn "Moon base Alpha", như một sức hút mới để thu hút nhân tài và vốn đầu tư.
Theo TechCrunch đưa tin, trong quá trình hợp nhất SpaceX và xAI cùng cơ cấu lại tiếp theo, Musk đã trình bày trước nhân viên viễn cảnh mới này: xây dựng thành phố trên Mặt Trăng, sử dụng bộ phóng khối lượng trên Mặt Trăng để phóng vệ tinh AI vào không gian sâu. Ý tưởng này được đưa ra sau làn sóng giám đốc điều hành rời bỏ xAI, Musk cố gắng sử dụng nó như một chiến lược tuyển dụng mới và thúc đẩy kỳ vọng thị trường cho đợt IPO tiềm năng của công ty hợp nhất. Ông tuyên bố, để đạt được mục tiêu vượt quá một terawatt năng lượng tính toán mỗi năm, nhất định phải lên Mặt Trăng và tận dụng năng lượng mặt trời.
Bước chuyển chiến lược này diễn ra đúng thời điểm SpaceX công khai từ bỏ mục tiêu thuộc địa hóa Sao Hỏa lâu nay. So với kế hoạch Sao Hỏa khó nhận được tài trợ thương mại, giờ đây Musk có xu hướng ủng hộ một phép ẩn dụ khoa học viễn tưởng dựa trên "Chỉ số Kardashev", tức là xây dựng cơ sở hạ tầng ngoài Trái Đất để thu năng lượng mặt trời nhằm vận hành các mô hình AI quy mô lớn. Musk tuyên bố, công ty này có triển vọng sử dụng "vài phần trăm năng lượng mặt trời" để đào tạo và vận hành AI, tầm nhìn này nhằm cung cấp một đề xuất giá trị độc đáo cho thực thể hợp nhất, phân biệt với các phòng thí nghiệm AI khác.
Đối với các nhà đầu tư, mặc dù tầm nhìn này có tính đầu cơ cao, nhưng về mặt logic nó cố gắng kết hợp khả năng phóng của SpaceX với nhu cầu năng lượng tính toán của xAI. Mặc dù việc sản xuất siêu máy tính quy mô lớn trên Mặt Trăng phải đối mặt với rào cản kỹ thuật và chi phí khổng lồ, nhưng câu chuyện này có thể kích thích nhiệt tình của các nhà đầu tư nhỏ lẻ, cố gắng biến cổ phiếu của SpaceX thành Tesla tiếp theo, đồng thời cũng cung cấp thử thách kỹ thuật mới cho những kỹ sư đã chán ngán với việc phát triển mô hình ngôn ngữ lớn truyền thống.
Chuyển dịch trọng tâm chiến lược: Từ Sao Hỏa đến Trung tâm AI Mặt Trăng
Tầm nhìn mới này của Musk được tiết lộ ở phần cuối bài thuyết trình tại cuộc họp toàn thể nhân viên xAI, đây thường là phần ông trình chiếu các hình ảnh kết xuất đổ bộ Sao Hỏa và nói về tương lai đa hành tinh của nhân loại. Tuy nhiên, lần này nhân vật chính lại là căn cứ Mặt Trăng. Sau khi phác thảo kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo Trái Đất, Musk tiếp tục đề xuất rằng để đột phá điểm nghẽn năng lượng tính toán, phải tiến vào không gian sâu. Ông hình dung việc sử dụng tàu từ tính lớn (tức bộ phóng khối lượng) để phóng máy tính không gian được chế tạo trên Mặt Trăng vào hệ mặt trời.
Bước chuyển này không phải không có dấu hiệu báo trước. TechCrunch chỉ ra rằng, trước đây SpaceX đã công khai lùi bước khỏi mục tiêu thuộc địa hóa Sao Hỏa. Ngay từ năm 2017, do thách thức kỹ thuật và chi phí quá cao, SpaceX đã từ bỏ kế hoạch cải tạo tàu Dragon thành tàu đổ bộ Sao Hỏa. Khả năng của phương tiện vận chuyển cốt lõi Starship cũng đã bị thu hẹp, chuyển trọng tâm sang hai nhiệm vụ ngắn hạn mang lại lợi nhuận cao hơn: phóng vệ tinh viễn thông Starlink và thực hiện hợp đồng trị giá 4 tỷ USD của NASA để đưa người lên Mặt Trăng.
Ngược lại, kế hoạch Sao Hỏa thiếu bên chi trả rõ ràng, trong khi căn cứ Mặt Trăng có thể phục vụ chặt chẽ hơn cho logic mở rộng năng lượng tính toán AI hiện tại.
Tuyển dụng và Định hình lại Công cụ Kể chuyện
Trong chín năm qua, thuộc địa hóa Sao Hỏa luôn là công cụ tuyển dụng và hào rào thương hiệu cực kỳ hiệu quả của SpaceX.
Khẩu hiệu "Chiếm đóng Sao Hỏa" không chỉ đoàn kết nội bộ nhân viên, mà còn giúp SpaceX nổi bật giữa vô số nhà thầu chỉ hài lòng với hợp đồng chính phủ. Ngày nay, khi xAI được sáp nhập vào bản đồ doanh nghiệp, Musk cần một câu chuyện mới để tích hợp hoạt động chế tạo tên lửa và kinh doanh trí tuệ nhân tạo. Một cựu giám đốc điều hành từng phàn nàn "tất cả các phòng thí nghiệm AI đều làm những việc giống hệt nhau, thật nhàm chán", và "sản xuất quy mô lớn siêu máy tính cấp hệ mặt trời trên Mặt Trăng" rõ ràng đã phá vỡ sự đồng nhất này.
Chỉ số "Kardashev" mà Musk trích dẫn - một lý thuyết đo lường mức độ sử dụng năng lượng của nền văn minh - đã cung cấp khung lý thuyết cho tầm nhìn này. Ông cho rằng, nền văn minh sơ khai sử dụng tài nguyên hành tinh, còn nền văn minh tiên tiến thì xây dựng cơ sở hạ tầng không gian để thu năng lượng của ngôi sao. Câu chuyện khoa học viễn tưởng hoành tráng này nhằm mục đích khơi dậy lại nhiệt huyết của các kỹ sư và mang lại cho xAI sứ mệnh vượt xa các công ty phần mềm truyền thống.
Logic Thương mại và Phản ứng Thị trường
Mặc dù ý tưởng xây dựng căn cứ Mặt Trăng có vẻ xa vời, nhưng đằng sau nó tồn tại một logic thương mại nhất định. Các chuyên gia chỉ ra rằng, với nhu cầu ngày càng tăng và chi phí leo thang của các trung tâm dữ liệu trên Trái Đất, việc sử dụng quỹ đạo Trái Đất để xây dựng trung tâm dữ liệu vào những năm 2030 có thể khả thi. Việc SpaceX mua lại xAI và sử dụng tài sản không gian để xây dựng trung tâm dữ liệu có thể là đặt cược vào sự không gian hóa của cơ sở hạ tầng năng lượng tính toán trong tương lai.
Tuy nhiên, việc xây dựng "thành phố tự cung tự cấp" trên Mặt Trăng để sản xuất hàng tấn máy tính tiên tiến, với điều kiện tiên quyết là chi phí vào không gian phải giảm mạnh và vấn đề vận chuyển nguyên liệu thô được giải quyết. Hiện tại, tầm nhìn này được xem nhiều hơn như một "mục tiêu mở rộng".
Đối với thị trường, nếu câu chuyện này được các nhà đầu tư nhỏ lẻ chấp nhận, có thể đẩy cao định giá của công ty hợp nhất. Như TechCrunch phân tích, đây là một nỗ lực biến cổ phiếu SpaceX thành điểm nóng thị trường tiếp theo, đồng thời cũng cung cấp một nhãn hiệu khác biệt độc đáo cho một công ty AI vốn có thể chỉ nổi tiếng với mô hình ngôn ngữ lớn.
