Tác giả: Emily Sands
Biên dịch: Peggy, BlockBeats
Bài viết này đến từ một định nghĩa lại của Stripe về "cơ sở hạ tầng kinh tế AI": trước đây, cơ sở hạ tầng thanh toán chủ yếu phục vụ người dùng con người và công ty phần mềm; giờ đây, nó phải đồng thời phục vụ các chủ thể máy. Agent cần có khả năng đọc hiểu giá cả, hoàn tất thanh toán, gọi ví, triển khai dịch vụ; các công ty AI cũng cần xây dựng cơ chế định giá, kiểm soát rủi ro và thanh toán mới xoay quanh việc tiêu thụ token.
Machine Payments Protocol, Link, Stripe Projects, Metronome, Tempo và streaming payments được đề cập trong bài viết, về bản chất đều hướng đến một xu hướng: AI Agent đang từ "công cụ" trở thành những người tham gia kinh tế mới trên Internet. Chúng vừa là người mua, cũng là người xây dựng; vừa tạo ra phần mềm, cũng tiêu thụ tài nguyên. Do đó, mô hình kinh doanh thời SaaS truyền thống với việc tính phí theo chỗ ngồi, xuất hóa đơn sau và thanh toán thủ công, đang bị thay thế bởi mô hình mới với đo lường thời gian thực, thanh toán thời gian thực và máy có thể đọc được.
Đây không chỉ là câu chuyện sản phẩm của Stripe, mà còn là một đánh giá ngành lớn hơn: nếu trong tương lai phần lớn tiêu dùng phần mềm được khởi xướng bởi Agent, thì thanh toán, hóa đơn, ví, kiểm soát rủi ro và quy trình triển khai đều cần được thiết kế lại. AI thay đổi không chỉ hiệu suất sản xuất, mà còn cả cách tổ chức của bản thân thương mại.
Dưới đây là nội dung gốc:
Các tác nhân thông minh (agent) đang trở thành người mua và người xây dựng. Điều này sẽ thay đổi triệt để cách thức hoạt động của thương mại.
Trong vài năm qua, Stripe đã không ngừng xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế cho AI. Điều này bao gồm nhiều cấp độ: chúng tôi giúp các công ty AI phát triển nhanh nhất toàn cầu tăng tốc thông qua cơ sở hạ tầng thanh toán, hóa đơn, thanh toán, phòng chống gian lận và thuế; chúng tôi triển khai AI vào mọi khâu của quy trình thanh toán, giúp doanh nghiệp tăng lợi nhuận; đồng thời, chúng tôi cũng giúp Stripe có thể được tích hợp một cách tự nhiên vào các công cụ AI mà nhà phát triển sử dụng.
Nhưng trong sáu tháng qua, ý nghĩa của khái niệm "cơ sở hạ tầng kinh tế của AI" đã thay đổi. Các tác nhân thông minh đang trở thành một loại chủ thể hành động mới trên Internet. Điều này cũng mang đến cho chúng tôi hai nhiệm vụ mới: một là giúp các tác nhân thông minh đại diện cho cá nhân và doanh nghiệp thực hiện mua và xây dựng; hai là giúp doanh nghiệp thích ứng với mô hình kinh tế mới do việc tiêu thụ token mang lại. Nói cách khác, Stripe đang trao quyền cho các tác nhân thông minh để chúng trở thành những tác nhân độc lập; đồng thời, cũng giúp doanh nghiệp kiếm tiền từ những sản phẩm do các tác nhân thông minh tạo ra và tiêu thụ, vốn phụ thuộc nhiều vào token.
Tác nhân thông minh với vai trò người mua
Thương mại điện tử ban đầu được thiết kế cho con người. Con người sẽ duyệt website, nhấp vào trang giá, nhập thông tin thẻ ngân hàng và hoàn tất quy trình thanh toán. Nhưng các tác nhân thông minh không làm như vậy. Chúng cần một cách thức theo chương trình, có thể hiểu một dịch vụ nào đó cần trả phí, phí là bao nhiêu và cách hoàn tất thanh toán mà không cần con người nhấp vào giao diện thanh toán.
Đây chính là lý do chúng tôi hợp tác với Tempo để tạo ra Machine Payments Protocol (Giao thức Thanh toán Máy). Nó cho phép doanh nghiệp theo cách thức lập trình, trực tiếp nhận thanh toán từ các tác nhân thông minh mà không cần sự can thiệp của con người. Ở đây không có đăng ký tài khoản, không có trang thanh toán, cũng không có người thao tác trong quy trình; chỉ có một phương thức thanh toán mà máy có thể đọc, cho phép tác nhân thông minh mua dịch vụ từ doanh nghiệp.
Khi một doanh nghiệp có thể nhận thanh toán từ các tác nhân thông minh, câu hỏi quan trọng tiếp theo là: người tiêu dùng làm thế nào để ủy quyền an toàn cho tác nhân thông minh thay mặt mình chi tiêu? Đây chính là nơi ví người tiêu dùng Link của chúng tôi phát huy tác dụng.
Hiện tại, đã có hơn 250 triệu người sử dụng Link. Chúng tôi đang làm cho Link cũng có thể phục vụ các tác nhân thông minh, cho phép người dùng ủy quyền cho tác nhân thông minh thay mặt mình thực hiện thanh toán một cách an toàn. Con người vẫn nắm quyền kiểm soát, trong khi các tác nhân thông minh có được khả năng chi tiêu đại diện cho người dùng.
Giúp các tác nhân thông minh hoàn tất mua sắm trên Internet là một cách chúng tôi trao quyền cho chúng. Một cách khác, là giúp chúng thực hiện xây dựng.
Tác nhân thông minh với vai trò người xây dựng
Ngày nay, vibe-coding (lập trình theo cảm hứng) đã trở nên dễ dàng, nhưng vibe-deploying (triển khai theo cảm hứng) thì chưa. Các tác nhân thông minh có thể tạo ra một ứng dụng trong vài phút, nhưng để thực sự triển khai nó lên Internet vẫn cần rất nhiều khâu kết nối thủ công: tạo tài khoản, cấu hình dịch vụ, quản lý chứng chỉ, kết nối API và chuyển đổi qua lại giữa các bảng điều khiển khác nhau.
Stripe Projects cho phép nhà phát triển và tác nhân thông minh của họ trực tiếp thông qua dòng lệnh, đăng ký, quản lý và tích hợp các loại dịch vụ cần thiết để triển khai ứng dụng. Mục tiêu rất đơn giản: làm cho vibe-deployment trở nên dễ dàng như vibe-coding.
Kiếm tiền từ Token
Khi các tác nhân thông minh bắt đầu trở thành người mua và người xây dựng, doanh nghiệp cũng cần thích ứng với một thế giới mới: chi phí suy luận hoặc chi phí token của sản phẩm sẽ biến đổi động. Điều này sẽ thay đổi mô hình kinh tế của phần mềm.
Trong mô hình SaaS, việc phục vụ thêm một người dùng thường hầu như không mang lại chi phí bổ sung đáng kể. Nhưng trong sản phẩm AI, mỗi lần nhập gợi ý (prompt), mỗi lần gọi API, mỗi nhiệm vụ của tác nhân thông minh, đều có chi phí biên thực tế phía sau. Do đó, doanh nghiệp không thể chỉ tính phí theo chỗ ngồi nữa, mà cần đo lường mức sử dụng theo thời gian thực và tính phí dựa trên tài nguyên thực tế mà khách hàng tiêu thụ.
Đây cũng là lý do tại sao định giá dựa trên mức sử dụng đã trở thành cốt lõi của việc kiếm tiền từ AI. Doanh nghiệp có thể tính phí xoay quanh giá trị thực sự mà khách hàng công nhận: mức sử dụng, quy trình làm việc, kết quả, hoặc bất kỳ đơn vị tính phí nào phù hợp nhất với sản phẩm của họ.
Lovable là một ví dụ điển hình. Ban đầu, họ áp dụng mô hình đăng ký đơn giản trên Stripe để nhanh chóng thương mại hóa sau khi ra mắt. Khi công ty phát triển, mô hình định giá của họ cũng tiến hóa. Ngày nay, khi khách hàng vượt quá hạn mức sử dụng được bao gồm trong gói đăng ký, Lovable sẽ tính phí dựa trên AI token bị tiêu thụ. ElevenLabs cũng trải qua con đường tương tự: ban đầu họ áp dụng mô hình đăng ký trên Stripe, sau đó khi hình thái sản phẩm và mô hình sử dụng của khách hàng thay đổi, đã giới thiệu định giá trả tiền theo nhu cầu (pay-as-you-go).
Đánh cắp Token
Nhưng việc định giá dựa trên mức sử dụng, điều kiện tiên quyết là doanh nghiệp thực sự có thể thu được tiền. Ngày nay, kẻ gian lận không chỉ ăn cắp tiền hoặc thông tin đăng nhập tài khoản; ngày càng nhiều khi, chúng đánh cắp token. Chỉ cần chúng có thể đăng ký tài khoản, nhanh chóng tiêu thụ một lượng lớn token, sau đó biến mất trước khi hóa đơn đến hạn, mô hình kinh tế của sản phẩm AI sẽ nhanh chóng sụp đổ.
Đánh cắp token là một trong những vấn đề ít được thảo luận nhất trong ngành AI hiện nay. Stripe Radar, sản phẩm phòng chống gian lận của chúng tôi, có thể đánh giá tài khoản mới theo thời gian thực, dự đoán những bản dùng thử miễn phí nào có thể có hành vi lạm dụng, và nhận diện rủi ro không thanh toán trong quá trình tích lũy mức sử dụng.
Thanh toán Dạng Luồng (Streaming Payments)
Khi bản thân khách hàng là một tác nhân thông minh, vấn đề lạm dụng trở nên phức tạp hơn. Các tác nhân thông minh có thể tiêu thụ token với tốc độ máy, điều này có thể khiến các phương thức định giá truyền thống trở nên quá rủi ro, thậm chí khó có thể chịu đựng được.
Doanh nghiệp có thể yêu cầu người dùng trả tiền trước và dừng dịch vụ khi đạt đến giới hạn trên. Làm như vậy có thể bảo vệ doanh nghiệp, nhưng mang lại trải nghiệm khách hàng kém hơn, đồng thời ngăn cản khách hàng chất lượng tiếp tục tăng tiêu dùng. Doanh nghiệp cũng có thể cho phép mức sử dụng tiếp tục tích lũy, sau đó xuất hóa đơn thống nhất sau. Điều này mang lại trải nghiệm tốt hơn cho khách hàng, nhưng hóa đơn cuối cùng có thể không bao giờ thu hồi được, và đến lúc đó, token đã bị tiêu thụ từ lâu.
Câu trả lời tốt hơn thực ra rất rõ ràng, nhưng để tự triển khai về mặt kỹ thuật rất phức tạp: theo dõi mức sử dụng theo thời gian thực và thu tiền theo thời gian thực. Đây chính xác là khả năng có thể đạt được khi Metronome và Tempo kết hợp với nhau.
Metronome là một công ty được Stripe mua lại, chủ yếu phục vụ các mô hình định giá dựa trên mức sử dụng phức tạp nhất, nó có thể theo dõi mức sử dụng theo thời gian thực trong khi token đang bị tiêu thụ. Tempo hỗ trợ thanh toán bằng stablecoin tần suất cao, chi phí thấp và có thể thực hiện thanh toán tức thì. Kết hợp cả hai, các công ty AI có thể tính phí ngay trong khi token đang bị tiêu thụ, mà không phải lựa chọn giữa "giới hạn cứng" và "hóa đơn sau thu không lại".
Chúng tôi gọi đây là thanh toán dạng luồng: một mô hình kinh doanh mới hướng đến kinh doanh bản địa AI, phù hợp với tốc độ tiêu dùng phần mềm của máy.
Tất cả những điều trên, chính là nội dung mà "cơ sở hạ tầng kinh tế AI" ngày nay cần phải đảm đương.
Nó không còn chỉ là cung cấp dịch vụ thanh toán cho các công ty AI, mà là cung cấp hệ thống thương mại cho các tác nhân thông minh, cung cấp ví cho các tác nhân thông minh, cho phép các tác nhân thông minh triển khai phần mềm, hỗ trợ định giá xoay quanh token, ngăn chặn gian lận và lạm dụng trong sử dụng token, và cung cấp khả năng thanh toán dạng luồng cho các tác nhân thông minh.
AI đang thay đổi thương mại, cũng đang thay đổi cách doanh nghiệp được xây dựng. Do đó, cơ sở hạ tầng cũng phải thay đổi theo.
Stripe đang xây dựng tất cả những điều này.
