Bài viết gốc từ:Haseeb Qureshi
Biên dịch | Odaily Planet Daily (@OdailyChina); Dịch giả | Azuma (@azuma_eth)
Lời biên tập: Tối qua, quỹ đầu tư mạo hiểm hàng đầu Dragonfly Capital đã công bố hoàn thành vòng gọi vốn thứ tư với quy mô 650 triệu USD.
Cùng tối, đối tác nổi tiếng của Dragonfly Capital, Haseeb Qureshi, đã đăng một bài dài trên X với tiêu đề "Crypto was not made for humans" (Crypto không được tạo ra cho con người). Bài viết đưa ra quan điểm mới rằng "tiền mã hóa không sinh ra cho con người, mà nên phục vụ cho token AI" và cho rằng "10 năm nữa chúng ta có thể sẽ kinh ngạc khi con người từng trực tiếp tương tác với tiền mã hóa".
Dưới đây là toàn văn nội dung của Haseeb Qureshi, được Odaily Planet Daily biên dịch.
Chúng tôi là một quỹ crypto. Nếu có ai đó nên tin tưởng vào tiền mã hóa, thì đó chắc chắn là chúng tôi.
Tuy nhiên, khi chúng tôi ký một thỏa thuận đầu tư vào một công ty khởi nghiệp, chúng tôi ký không phải là một hợp đồng thông minh (smart contract), mà là một hợp đồng pháp lý; phía công ty khởi nghiệp cũng vậy. Nếu không có thỏa thuận pháp lý, cả hai bên chúng tôi đều sẽ cảm thấy bất an.
Tại sao lại như vậy?
Chúng tôi có luật sư, và họ cũng có luật sư. Chúng tôi có những kỹ sư có thể viết và kiểm toán hợp đồng thông minh, họ cũng vậy. Cả hai bên đều là những bên tham gia thành thạo về công nghệ mã hóa, nhưng chúng tôi vẫn không tin tưởng rằng hợp đồng thông minh có thể là thỏa thuận ràng buộc duy nhất giữa chúng tôi.
Bản thân tôi xuất thân là kỹ sư phần mềm, nhưng tôi vẫn tin tưởng vào hợp đồng pháp lý hơn — bởi vì nếu hợp đồng pháp lý có vấn đề, tôi biết thẩm phán sẽ đưa ra phán quyết hợp lý, còn EVM (Máy ảo Ethereum) thì không.
Trên thực tế, ngay cả khi tồn tại hợp đồng "quyền sở hữu token trên chuỗi" (vesting), thường vẫn đi kèm một hợp đồng pháp lý. Điều này chỉ để phòng ngừa rủi ro.
Khi tôi mới bước vào ngành crypto, mọi người kể một câu chuyện đầy mơ mộng: Tiền mã hóa sẽ thay thế chế độ sở hữu tài sản. Chúng ta sẽ không sử dụng hợp đồng pháp lý nữa, mà tất cả sẽ sử dụng hợp đồng thông minh; không còn phụ thuộc vào tòa án để thực thi thỏa thuận, mà sẽ được thực thi bắt buộc bởi mã code.
Nhưng điều đó đã không xảy ra. Không phải vì công nghệ không hoạt động, mà vì công nghệ này không phù hợp với xã hội của chúng ta.
Tôi đã ở trong ngành này mười năm rồi, mỗi lần ký một giao dịch lớn trên chuỗi tôi vẫn cảm thấy sợ hãi, nhưng tôi chưa bao giờ sợ một lần chuyển tiền ngân hàng số lượng lớn.
Hệ thống ngân hàng mặc dù tệ, nhưng nó được thiết kế cho con người. Rất khó để làm hỏng nó. Trong ngân hàng không có các cuộc tấn công đầu độc địa chỉ (address poisoning), ngân hàng cũng gần như không thể cho phép tôi chuyển 10 triệu USD đến Triều Tiên — nhưng đối với trình xác thực Ethereum, nếu địa chỉ của tôi chuyển 10 triệu USD đến một địa chỉ Triều Tiên, thì không có lý do gì để không thực hiện.
Hệ thống ngân hàng được thiết kế đặc biệt cho những điểm yếu và chế độ lỗi của con người, và đã được hoàn thiện qua hàng trăm năm. Hệ thống ngân hàng được điều chỉnh cho con người, nhưng tiền mã hóa thì không.
Đó là lý do tại sao vào năm 2026, việc ký giao dịch mù (blind signing), ủy quyền tồn đọng (legacy authorization), nhấp nhầm vào hợp đồng lừa đảo vẫn còn đáng sợ. Hiện tại chúng ta biết rằng nên xác minh hợp đồng, kiểm tra kỹ tên miền, quét tình trạng giả mạo địa chỉ... Chúng ta biết nên làm điều này mỗi lần, nhưng chúng ta không làm, vì chúng ta là con người.
Đây là điểm mấu chốt. Đây là lý do tại sao tiền mã hóa luôn cảm thấy hơi kỳ quặc. Các địa chỉ mã hóa dài dòng và không thể đọc được, mã QR, nhật ký sự kiện (event logs), phí gas (gas fee) và những mối nguy hiểm tiềm ẩn khắp nơi (footguns) — không thứ nào phù hợp với trực giác của chúng ta về tiền bạc.
Khoảnh khắc đó tôi chợt nhận ra — bởi vì tiền mã hóa vốn dĩ không sinh ra cho chúng ta.
Crypto được sinh ra cho máy móc
Đại lý AI (AI agent) không lười biếng, cũng không mệt mỏi. Nó có thể xác minh giao dịch, kiểm tra từng tên miền và kiểm toán hợp đồng trong vài giây.
Quan trọng hơn, so với pháp luật, đại lý AI tin tưởng vào mã code hơn. Tôi tin vào luật pháp chứ không phải hợp đồng thông minh, nhưng đối với đại lý AI, hợp đồng pháp lý thực ra còn khó dự đoán hơn.
Hãy nghĩ xem, tôi sẽ kéo đối tác của mình ra tòa như thế nào? Hợp đồng này sẽ được xét xử ở khu vực pháp lý nào? Nếu tiền lệ pháp luật không rõ ràng thì sao? Ai sẽ là thẩm phán hoặc bồi thẩm đoàn của chúng ta? Luật pháp đầy rẫy sự không chắc chắn, kết quả của bất kỳ trường hợp biên nào cũng khó xác định, và việc giải quyết tranh chấp thường mất hàng tháng hoặc thậm chí hàng năm. Đối với con người, về cơ bản điều này có thể chấp nhận được, nhưng trên thang thời gian của đại lý AI, đó gần như là vĩnh viễn.
Mã code thì ngược lại. Mã code có dạng đóng, xác định, có thể xác minh được. Một đại lý AI nếu muốn đạt được thỏa thuận với một đại lý khác, có thể đàm phán nhiều vòng điều khoản trên hợp đồng thông minh, phân tích tĩnh, xác minh chính thức và đi vào một thỏa thuận ràng buộc — tất cả diễn ra trong vòng vài phút, trong khi con người vẫn đang ngủ.
Theo góc độ này, tiền mã hóa là một hệ thống quyền sở hữu tiền tệ tự trị, hoàn toàn có thể đọc được, hoàn toàn xác định. Đây là tất cả những gì một hệ thống tài chính AI cần. Những gì con người chúng ta coi là "bẫy cứng nhắc", thì trong mắt AI lại là những quy chuẩn được viết cực kỳ tốt.
Ngay cả về mặt pháp lý, hệ thống tiền tệ truyền thống của chúng ta cũng được thiết kế cho con người, không phải cho AI. Hệ thống tiền tệ truyền thống chỉ công nhận con người, doanh nghiệp và chính phủ là những chủ thể hợp pháp nắm giữ tiền. Nếu bạn không phải là một trong ba thực thể này, bạn không thể sở hữu tiền.
Ngay cả khi bạn thiết lập một đại lý AI đại diện bạn tương tác với tài khoản ngân hàng, thì sao? Làm thế nào để bạn thực hiện kiểm tra chống rửa tiền (AML), báo cáo hoạt động đáng ngờ, trừng phạt vi phạm đối với đại lý AI? Nếu đại lý hành động tự chủ, trách nhiệm thuộc về đâu? Nếu nó bị thao túng, trách nhiệm có thay đổi không?
Chúng ta thậm chí còn chưa bắt đầu trả lời những câu hỏi này — hệ thống pháp luật của chúng ta hoàn toàn chưa sẵn sàng cho các tác nhân tài chính không phải con người.
Tiền mã hóa thì không cần trả lời những câu hỏi này. Ví (wallet) chỉ là ví, nó chỉ là mã code. Một đại lý có thể dễ dàng nắm giữ tiền, thực hiện giao dịch và tham gia các thỏa thuận kinh tế một cách dễ dàng như gửi một yêu cầu HTTP.
Ví "tự lái" (Autonomous Wallets)
Đó là lý do tại sao, tôi tin rằng giao diện crypto trong tương lai sẽ là thứ mà tôi gọi là ví "tự lái" — tức là hoàn toàn do AI làm trung gian.
Bạn sẽ không còn phải tự mình truy cập các trang web nữa. Bạn sẽ hướng dẫn đại lý AI của mình giải quyết các vấn đề tài chính cho bạn, nó sẽ điều hướng giữa các dịch vụ có sẵn (ví dụ: Aave, Ethena, BUIDL, hoặc bất kỳ giao thức nào kế thừa chúng) để xây dựng giải pháp tài chính phù hợp cho bạn. Bạn sẽ không tự tay làm; một đại lý AI hiểu biết sâu sắc về thế giới này sẽ làm thay bạn. Khi đại lý AI trở thành giao diện chính để bước vào thế giới crypto, cách thức mà các giao thức này tiếp thị và cạnh tranh lẫn nhau cũng sẽ thay đổi một cách căn bản.
Ngoài việc hành động thay bạn, các đại lý cũng sẽ giao dịch với nhau. Khi các đại lý có thể tự chủ phát hiện ra các đại lý khác và tham gia vào các thỏa thuận kinh tế, chúng sẽ thích tiền mã hóa hơn. Bởi vì tiền mã hóa có thể hoạt động 24/7, ngang hàng (peer-to-peer), tồn tại trong không gian ảo, không thể bị đóng cửa, có chủ quyền hoàn toàn...
Chú thích của Odaily: Một đại lý AI trên Moltbook hỏi cách tìm và tương tác với các đại lý Web3 khác.
Điều này đã xảy ra rồi. Các đại lý trên Moltbook đang vượt biên giới để tìm kiếm nhau và hợp tác, không ai biết chủ sở hữu của chúng là ai hoặc chúng đang ở đâu.
Ngay hôm qua, Conway Research của 0xSigil đã xây dựng một loạt các đại lý tự chủ, chúng sẽ sử dụng ví crypto để tồn tại hoàn toàn tự chủ và nỗ lực kiếm chi phí tính toán của chính mình để tồn tại.
Bức tranh tương lai sẽ ngày càng trở nên kỳ lạ, và tiền mã hóa sẽ là một phần của thế giới kỳ lạ này.
Vậy, kết luận là gì?
Tôi nghĩ là thế này — những điểm có vẻ như thất bại trong tiền mã hóa, tức là những thứ đối với con người cảm thấy như là khiếm khuyết, nhìn lại có lẽ không bao giờ là lỗi cả. Chúng chỉ chỉ ra rằng con người không phải là người dùng đúng đắn. 10 năm nữa, khi nhìn lại, chúng ta có thể sẽ ngạc nhiên rằng con người đã từng trực tiếp "vật lộn" với tiền mã hóa.
Sự thay đổi này sẽ không xảy ra chỉ sau một đêm, nhưng một công nghệ thường bùng nổ nhanh chóng khi công nghệ bổ sung cho nó cuối cùng cũng xuất hiện. GPS chờ đợi điện thoại thông minh, TCP/IP chờ đợi trình duyệt. Đối với tiền mã hóa, có lẽ chúng ta vừa mới chờ đợi được nó trên các đại lý AI.
