Tác giả: Prathik Desai
Biên dịch: Block unicorn
Mỗi khi thấy ai đó đặt cược vào tiền điện tử chỉ vì một dòng tweet trên X và khiến dòng tiền chảy vào, tôi đều thấy buồn cười. Tôi đã từng trải qua điều đó. Tôi nhớ năm năm trước, tôi đã đầu tư phần lớn số tiền tiết kiệm trong tháng vào Dogecoin chỉ vì, ừm, Elon Musk đã nhắc đến nó trên Twitter. Lúc đó tôi thậm chí còn không biết tiền điện tử thực sự là gì.
Nhưng một số dòng tiền chảy vào không gian tiền điện tử không chỉ nhờ một dòng tweet, một tập podcast hay một bài phát biểu chủ đề tại hội nghị. Nó cần nhiều hơn thế. Có lẽ là một bản ghi nhớ từ cơ quan quản lý liên bang, một bản đánh giá rủi ro và một nền tảng đáng tin cậy sẽ có ích.
Tuyên bố mới nhất của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Hoa Kỳ (CFTC) cho phép các sàn giao dịch đã đăng ký CFTC niêm yết các sản phẩm tiền điện tử giao ngay chính là nội dung đó.
Sự đồng ý ngầm của CFTC có thể thúc đẩy Sàn giao dịch Phái sinh chính thống nhất nước Mỹ - Sàn Giao dịch Hàng hóa Chicago (CME) - niêm yết tiền điện tử. Nếu điều đó xảy ra, nó sẽ mở ra cánh cửa cho thị trường tiền điện tử, thu hút một lượng lớn vốn từ thị trường truyền thống đổ vào lĩnh vực tiền điện tử.
Trong phân tích chuyên sâu hôm nay, tôi sẽ giải thích động thái này có thể giúp đưa tiền điện tử chảy vào cùng một tòa nhà nơi Mỹ lưu giữ các tài sản đáng tin cậy nhất như thế nào, và tại sao điều này lại quan trọng.
Hãy bắt đầu nào.
Từ rất lâu trước khi thị trường tài chính liền mạch ngày nay xuất hiện, mọi người không muốn giao dịch các sản phẩm tài chính. Vấn đề không phải là thiếu người mua và người bán; thị trường có đủ cả hai. Vấn đề là thiếu sự tin tưởng, mọi người đều lo lắng "nếu bên kia không thể thanh toán thì sao?"
Ngày nay, bạn không còn phải lo lắng về điều đó nữa. Điều này nhờ vào phát minh thường bị đánh giá thấp của sàn giao dịch chứng khoán hiện đại. Nó xây dựng niềm tin thông qua việc chuẩn hóa hợp đồng, bắt buộc công bố thông tin và giám sát hành vi. Các thị trường trưởng thành này kết hợp tất cả vào cơ chế "clearing" (thanh toán bù trừ) và "margin" (ký quỹ), do đó tránh được rủi ro thanh toán hàng ngày làm nản lòng các nhà giao dịch.
Mặc dù mọi người đều nói về các hệ thống "không cần tin tưởng" (trustless), nhưng trong thị trường tiền điện tử, niềm tin lại khó thiết lập. Thông báo mới nhất của CFTC có thể giúp lấp đầy khoảng trống đó.
Chủ tịch CFTC tạm quyền Caroline Pham cho biết, "... việc niêm yết các sản phẩm tiền điện tử giao ngay lần đầu tiên sẽ bắt đầu giao dịch trên các sàn giao dịch tương lai đã đăng ký CFTC được quản lý liên bang của Hoa Kỳ." Bà Pham dự kiến động thái này sẽ cung cấp cho công chúng Mỹ "nhiều lựa chọn hơn và giúp họ dễ dàng tiếp cận thị trường Hoa Kỳ an toàn, được quản lý".
Bản cập nhật này vạch lại ranh giới nơi trọng tâm tiền điện tử có thể dịch chuyển, khi các cơ quan quản lý nỗ lực đưa tài sản kỹ thuật số hòa nhập vào thị trường chính của nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Chỉ cần nhìn vào dữ liệu từ CME, bạn có thể hiểu nó quan trọng như thế nào đối với thị trường giao ngay tiền điện tử.
Vào ngày 21 tháng 11, khối lượng giao dịch hàng ngày cho các hợp đồng tương lai và quyền chọn tiền điện tử của CME đã đạt mức cao kỷ lục là 794.903 hợp đồng, vượt qua kỷ lục trước đó là 728.475 hợp đồng được thiết lập vào ngày 22 tháng 8 năm nay.
Thị trường này cũng công bố có bao nhiêu hoạt động giao dịch đã được chuyển sang khuôn khổ được quản lý của mình tính từ đầu năm. Khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày từ đầu năm đến nay (YTD) là 270.900 hợp đồng, với giá trị danh nghĩa khoảng 12 tỷ USD, tăng 132% so với cùng kỳ. Trong khi đó, khối lượng mở (open interest) trung bình từ đầu năm đến nay là 299.700 hợp đồng, với giá trị danh nghĩa là 26,6 tỷ USD, tăng 82% so với cùng kỳ.
Ngay cả trong kịch bản thận trọng, nếu CME chỉ chuyển đổi 5% giá trị danh nghĩa thành giao dịch giao ngay, thì con số đó cũng tương đương 600 triệu USD mỗi ngày. Nếu đạt 15%, con số này có thể gần 2 tỷ USD mỗi ngày.
Nhưng CME có lợi thế gì khi đặt tiền điện tử giao ngay và phái sinh dưới cùng một mái nhà?
Đầu tiên, nó rút ngắn khoảng cách giữa việc nắm giữ vị thế và phòng ngừa rủi ro (hedging) của nhà giao dịch. Hiện tại, nhiều nhà giao dịch đặt mức độ tiếp xúc với tiền điện tử ở một nơi và các vị thế phòng ngừa rủi ro ở nơi khác. Họ có thể giao dịch hợp đồng tương lai tiền điện tử trên CME vì CME được quản lý và có thanh toán bù trừ, nhưng mức độ tiếp xúc giao ngay của họ có thể đến từ ETF, nhà môi giới chính hoặc các sàn giao dịch tiền điện tử. Mỗi lần chuyển đổi giữa các địa điểm giao dịch khác nhau không nhất thiết làm tăng chi phí tiền tệ, nhưng sẽ tạo ra ma sát phi tiền tệ. Ví dụ, cần phải giao dịch với nhiều đối tác hơn, gánh chịu nhiều chi phí vận hành hơn và đối mặt với nhiều điểm rủi ro hơn.
Nếu một thị trường được quản lý đồng thời chứa cả thị trường giao ngay và thị trường phái sinh, việc phòng ngừa rủi ro sẽ thuận tiện hơn và việc gia hạn các vị thế nắm giữ cũng sẽ hiệu quả hơn. Cả hai phần mà nhà giao dịch đặt cược đều có thể được đưa vào cùng một hệ thống tuân thủ, nơi các khía cạnh như ký quỹ, báo cáo và giám sát đã được tích hợp sẵn.
Những nền tảng crypto native vận hành cả giao ngay và phái sinh — Coinbase (với Deribit), Kraken và Robinhood — đã được hưởng lợi từ dịch vụ "all-in-one" (tất cả trong một).
Lợi thế thứ hai là nó thay đổi định nghĩa về "giao ngay" đối với các nhà giao dịch lớn.
Là một nhà giao dịch bán lẻ, khi mua giao ngay trên một sàn giao dịch tiền điện tử, bạn quan tâm đến giá của tài sản. Còn khi một quỹ mua giao ngay, họ xem xét việc lưu ký, thanh toán, báo cáo và sự ổn định của thị trường khi chịu áp lực.
Một sàn giao dịch phái sinh như CME đã xây dựng các hệ thống có khả năng tăng cường sự tin tưởng của thị trường. Kho thanh toán bù trừ, hệ thống ký quỹ và các biện pháp giám sát mà CME cung cấp có thể cung cấp một bến cảng an toàn được quản lý cho các công ty quỹ lớn, nơi họ có thể an toàn đổ tiền vào thị trường tiền điện tử vốn có tính biến động tương đối cao trong thời kỳ không chắc chắn.
Hàng trăm tỷ USD có thể chảy vào từ các công ty quỹ lớn. Chỉ riêng các nhà phát hành ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ đã nắm giữ hơn 1120 tỷ USD tài sản. Kể từ khi thành lập vào tháng 1 năm 2024, các nhà phát hành này đã tích lũy được dòng tiền vào hơn 57 tỷ USD.
Hệ sinh thái kết hợp giữa giao ngay và phái sinh có thể thúc đẩy một số nhà đầu tư chuyển từ "nắm giữ thông qua quỹ" sang "giao dịch trên thị trường". Đối với các công ty quỹ, điều này có thể mang lại lợi thế về chi phí và khả năng kiểm soát tốt hơn.
ETF tính phí và mục đích của chúng là nắm giữ tài sản cơ sở. Mặc dù chúng giao dịch giống như cổ phiếu, nhưng trong phiên giao dịch, chúng vẫn phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng của thị trường chứng khoán. Đối với các công ty quỹ cần quản lý rủi ro và tận dụng các cơ hội kém hiệu quả của thị trường, họ có xu hướng lựa chọn các nền tảng cung cấp khả năng phòng ngừa rủi ro 24/7, thực hiện chênh lệch giá (basis) chặt chẽ, tái cân bằng thường xuyên hoặc tạo lập thị trường.
Lợi thế thứ ba là về mặt vận hành.
CFTC giải thích động thái này là để đáp ứng "các sự kiện gần đây tại các sàn giao dịch nước ngoài" và lập luận rằng công chúng Mỹ xứng đáng được tiếp cận thị trường với sự bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và sự liêm chính của thị trường. Và chìa khóa ẩn sau điều này là giao dịch đòn bẩy. Bà Pham chỉ rõ, Quốc hội đã khởi xướng cải cách sau cuộc khủng hoảng tài chính và nói rằng Quốc hội mong muốn giao dịch hàng hóa đòn bẩy bán lẻ diễn ra trên các sàn giao dịch tương lai, nhưng trong nhiều năm đã không làm rõ các quy định.
Giao dịch đòn bẩy là mảnh đất màu mỡ cho những sự kiện tồi tệ nhất trong không gian tiền điện tử. Không cần nhìn lại quá xa, sự kiện thanh lý tồi tệ nhất trong lịch sử crypto vào ngày 10 tháng 10 đã xóa sổ 19 tỷ USD. Nếu giao dịch đòn bẩy có thể được chuyển sang các nền tảng lấy việc giám sát, kỷ luật ký quỹ và thanh toán bù trừ làm trung tâm, ít nhất thì tính minh bạch sẽ được nâng cao. Khi đó, bạn sẽ không còn phải đối mặt với việc thanh lý kiểu hộp đen từ nước ngoài, mà thay vào đó là các khoản ký quỹ minh bạch, đối tác giao dịch đã biết và các quy tắc không bị thay đổi tùy tiện.
Bản cập nhật này thậm chí còn thúc đẩy các nền tảng tiền điện tử cam kết đối xử công bằng giữa các nhà giao dịch bán lẻ và lớn.
Không lâu sau, sàn giao dịch phái sinh chịu sự quản lý của Mỹ Bitnomial tuyên bố sẽ cung cấp "sự đối xử bình đẳng và công bằng" cho lệnh bán lẻ và tổ chức, và sẽ không thực hiện định tuyến ưu tiên (priority routing).
Xem xét tất cả các yếu tố, động thái này của CFTC dường như rất hứa hẹn vì nó có thể làm cho giao dịch tiền điện tử giao ngay trở nên dễ dàng và đáng tin cậy, điều mà trước đây chỉ các giao dịch chuyển động vốn lớn mới có thể làm được.
Tuyên bố của CFTC sẽ không biến CME thành một sàn giao dịch tiền điện tử giao ngay đầy đủ vào ngày mai. Ngay cả khi thị trường phát triển theo hướng đó, phiên bản ban đầu cũng có thể được thiết kế một cách thận trọng, với ít loại tài sản giao dịch hơn, các điều khoản đòn bẩy được xác định chặt chẽ và kênh giao dịch sẽ thông qua các trung gian đã có trong hệ sinh thái CME.
Điều này là bởi việc xây dựng niềm tin vốn diễn ra chậm và từ từ. Ngay cả trong lịch sử, niềm tin cũng được xây dựng trước tiên thông qua việc thiết lập các biện pháp bảo vệ, chứ không phải thông qua một dòng tweet ngẫu nhiên trên X.
Phân tích chuyên sâu này xin được kết thúc tại đây. Hẹn gặp lại các bạn trong bài viết tiếp theo.
