Tác giả:Guy Wuollet
Biên dịch: Gia Hoan, ChainCatcher
Là một người tự nhận mình thuộc "thế giới crypto", tôi luôn tự hỏi: Tại sao Phố Wall và ngày càng nhiều chính trị gia ở Washington lại cứ phải dùng cụm từ "tài sản số".
Hầu như tất cả tài sản tôi giao dịch hàng ngày đều đã được số hóa.
Tôi còn không nhớ nổi lần cuối cùng mang tiền mặt ra đường là khi nào. Từ tài khoản ngân hàng đến tài khoản môi giới, tất cả tài chính cá nhân đều ở trên mạng. Ngay cả thẻ tín dụng vật lý cũng hiếm khi phải lôi ra dùng. Sau khi nói chuyện với những người cùng lứa, tôi không phải là trường hợp cá biệt.
Đối với hầu hết người dân ở các nước phát triển, những tài sản thực sự không phải số hóa chỉ còn lại những thứ như nhà cửa, xe cộ. Những thứ này được gọi là "tài sản thực" (real assets), nhưng từ ngữ này lại gây thêm nhầm lẫn, vì nó ngầm định rằng cổ phiếu, trái phiếu, token mạng, công cụ phái sinh... bằng cách nào đó lại không phải là "thực".
Nhưng tất nhiên chúng là thực.
Tuy nhiên, sau nhiều năm đầu tư và xây dựng hệ thống trong lĩnh vực fintech, tôi nhận ra một điều: Phần lớn lĩnh vực tài chính, thực ra không được số hóa như chúng ta tưởng.
Hầu hết các ngành công nghiệp khác trong nền kinh tế, từ truyền thông, bán lẻ đến hậu cần, đều đã được tái cấu trúc triệt để xoay quanh phần mềm. Tài chính trông có vẻ giống chúng, nhưng nền tảng cơ bản hầu như không thay đổi - làn sóng số hóa mà điện thoại di động và điện toán đám mây mang lại cho nền kinh tế toàn cầu, hầu như đã bỏ qua ngành tài chính.
Việc này, giờ đây cuối cùng cũng bắt đầu thay đổi.
Bài toán phối hợp trong ngành tài chính
Các tổ chức tài chính vẫn còn mắc kẹt trong quá khứ ở nhiều mặt.
Chúng chạy trên một loạt các hệ thống tách biệt, dựa vào hồ sơ giấy tờ và đối chiếu liên tục để duy trì hoạt động. Chỉ riêng việc xác định "ai sở hữu cái gì", "khi nào thanh toán bù trừ", "giao dịch được sắp xếp thứ tự như thế nào", "quy tắc nào được áp dụng" đã tốn rất nhiều thời gian.
Về lý thuyết, một cơ sở dữ liệu dùng chung có thể giải quyết vấn đề. Nhưng khi thực hiện, những vấn đề khó hơn sẽ lập tức nảy sinh: Ai sẽ kiểm soát cơ sở dữ liệu này? Ai có quyền sửa đổi? Khi các bên tham gia không tin tưởng lẫn nhau thì phải làm sao?
Đây là lý do tại sao blockchain đang trở nên phổ biến ở những nơi dường như hoàn toàn khác với thế giới crypto ban đầu.
Văn hóa crypto ban đầu xoay quanh các ý tưởng như "phi tập trung" và "chủ quyền tài chính", những điều này đến nay vẫn quan trọng. Nhưng thứ đẩy các tổ chức tài chính lớn đến với công nghệ này, không phải là hệ tư tưởng, mà là vấn đề phối hợp thực tế hơn.
Logic của Phố Wall luôn thực tế hơn là lý tưởng.
Mỗi công ty giao dịch nhạy cảm với rủi ro đối tác phá sản đến mức nào, thì mỗi công ty khởi nghiệp cũng nhạy cảm với rủi ro nền tảng (ví dụ dự án xây dựng trên Facebook có thể bị đá bay bất cứ lúc nào) đến mức đó.
Rủi ro đối tác phải quản lý, khả năng chống kiểm duyệt phải quản lý, sắp xếp công bằng và thực thi tốt nhất cũng phải quản lý. Phố Wall sẽ không gọi những điều này là "phi tập trung", nhưng về bản chất, nó đang giải quyết cùng một vấn đề.
Theo tôi, blockchain lần đầu tiên cung cấp một câu trả lời tử tế cho những vấn đề cũ này.
Nó cung cấp một hệ thống trung lập, cho phép nhiều bên phối hợp mà không cần giao quyền kiểm soát cho một chủ sở hữu duy nhất. Quyền sở hữu tài sản được viết trực tiếp vào phần mềm, không cần phải có một sổ cái riêng biệt để đối chiếu, cũng không tồn tại một bản ghi bên ngoài khác để phân xử ai sở hữu cái gì.
Bản thân tài sản, chính là bản ghi.
Đây mới là lý do thực sự khiến Phố Wall bắt đầu thực sự đón nhận blockchain: không phải vì họ đột nhiên tin tưởng vào tính phi tập trung, mà bởi vì blockchain cung cấp một "tùy chọn mặc định" chung giữa nhiều đối tác giao dịch, giúp mọi người có thể nâng cấp hệ thống hậu kỳ của riêng mình.
Đây mới là ý nghĩa thực sự mà cụm từ "tài sản số" muốn diễn đạt – nó đại diện cho quá trình chuyển đổi số của dịch vụ tài chính, giống như dịch vụ đám mây đại diện cho quá trình chuyển đổi số của các doanh nghiệp lớn ngày trước.
Lên chain (On-chain) có nghĩa là gì
Ngành công nghiệp crypto một mặt tiến về Phố Wall, mặt khác cũng đang rũ bỏ một phần tính chất nổi loạn, bước vào một thế giới người lớn đầy áo sơ mi cổ đứng, xem xét tuân thủ và các thỏa hiệp.
Nhưng trong khi Phố Wall sử dụng blockchain để chuyển đổi số, họ cũng vô tình kế thừa khả năng mạnh mẽ nhất của lĩnh vực crypto - một khả năng mà ngành công nghiệp phần mềm đã có từ hàng chục năm nay: khả năng kết hợp (composability).
Khi tài sản tài chính vận hành trên cơ sở hạ tầng có thể lập trình và dùng chung, chúng có thể được kết hợp, mở rộng, tích hợp mà không cần phải xây dựng lại từ đầu mỗi lần.
Một phần lợi ích là rõ ràng, như thanh toán bù trừ nhanh hơn, chi phí thấp hơn. Nhưng sự thay đổi sâu hơn mang tính cấu trúc: việc xây dựng ứng dụng trên hệ thống này sẽ trở nên dễ dàng hơn nhiều.
Nói cách khác, công nghệ crypto sẽ không biến mất sau khi vào các tổ chức tài chính, nó chỉ được đóng gói lại.
Phong trào này đang trở thành cơ sở hạ tầng. Và khi Phố Wall bắt đầu sử dụng cơ sở hạ tầng này, tinh thần crypto mà họ cuối cùng kế thừa, có thể sẽ nhiều hơn nhiều so với những gì họ dự định ban đầu.
