Tác giả: Brian Merchant
Biên dịch và tổng hợp: BitpushNews
Phong trào phản đối trung tâm dữ liệu đã lan rộng khắp nước Mỹ. Từ Vermont đến Oklahoma, từ Indiana đến California, các cộng đồng đang đoàn kết để ngăn chặn bước tiến điên cuồng mở rộng trung tâm dữ liệu của ngành công nghệ ngay trước cửa nhà họ. Tuần này, cơ quan lập pháp bang New York đã thông qua lệnh tạm hoãn xây dựng trung tâm dữ liệu trong một năm và đã chuyển đến bàn làm việc của thống đốc để chờ ký. Thống đốc Chicago (Illinois) cũng đã tạm dừng các ưu đãi thuế cho trung tâm dữ liệu. Hầu như không có vấn đề nào khác có thể tạo ra sự xáo trộn chính trị hay sự đoàn kết lớn như vấn đề này; sự đồng thuận hiếm hoi giữa hai đảng ở Mỹ vào năm 2026 chính là sự khinh miệt đối với trung tâm dữ liệu và thái độ thù địch với trí tuệ nhân tạo (AI).
Bài viết này sẽ mang đến một báo cáo độc quyền từ một nhà khoa học dữ liệu, người thông qua khai thác sâu dữ liệu, đã phân tích chính xác ai là người đang cản trở việc xây dựng trung tâm dữ liệu, và các hoạt động phản đối này thực sự thành công đến mức nào.
Nếu bạn nghĩ tôi đang phóng đại, hãy xem một cuộc khảo sát vừa được Heatmap công bố. Cuộc khảo sát này đã thăm dò thái độ của hơn 4000 người Mỹ đối với trung tâm dữ liệu, và liệu họ có ủng hộ việc xây dựng các dự án loại này gần nơi ở của họ hay không.
Kết quả cho thấy, cảm xúc tiêu cực của công chúng đối với trung tâm dữ liệu đã hoàn toàn không thể cứu vãn. Thăm dò ý kiến cho thấy, 55% người Mỹ "mạnh mẽ" phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu trong khu vực của họ. Đây là một "mức thấp kỷ lục, tiết lộ sự chuyển biến đáng kinh ngạc trong dư luận công chúng đối với các cơ sở hỗ trợ sự thịnh vượng của AI."
Chân dung nhóm có tiếng nói phản đối
Đảng viên Dân chủ, cư dân nông thôn và giới trẻ có thái độ phản đối đặc biệt mạnh mẽ: Trong số người được hỏi từ 18 đến 35 tuổi, có tới 80% phản đối trung tâm dữ liệu. (Điều này hoàn toàn phù hợp với xu hướng dư luận tổng thể hiện tại; các thăm dò ý kiến khác và vô số giai thoại từ lâu đã xác nhận, Thế hệ Z có sự thù địch sâu sắc với AI. Hãy nhìn vào những tiếng la ó vang dội trong các bài phát biểu tốt nghiệp cổ vũ cho AI vào mùa hè năm nay.)
Tuy nhiên, như độc giả đã quen thuộc, luôn tồn tại tranh luận và nghi ngờ về động lực và bản chất của phong trào phản đối ngày càng mở rộng này.
Có người quả quyết tranh luận rằng, sự phản đối trung tâm dữ liệu chỉ đơn giản là chủ nghĩa "Not In My Backyard" (NIMBY - "Đừng xây ở sân sau nhà tôi") bảo thủ, và do những người theo chủ nghĩa môi trường mặc đồ Patagonia, sống trong điều kiện sung túc dẫn dắt. Mặc dù số liệu phản đối trung tâm dữ liệu trong cuộc khảo sát của Heatmap ngụ ý rằng thực tế không phải vậy, nhưng cuộc thăm dò này không có dữ liệu chuyên biệt kiểm tra các yếu tố giai tầng này.
Nếu bạn muốn bác bỏ quan điểm này – giống như tôi, Astra Taylor và Saul Levin đã làm, cho rằng phong trào phản đối trung tâm dữ liệu thực chất bắt nguồn từ chính trị tầng lớp lao động – thì việc có dữ liệu vững chắc làm nền tảng là vô cùng quan trọng, và đây chính là lúc nhà khoa học dữ liệu phát huy tác dụng. Sau khi tôi đăng bài báo về "cuộc nổi dậy chống trung tâm dữ liệu" (bài báo dựa trên các cuộc phỏng vấn trực tiếp của tôi và rà soát tin tức trên toàn quốc), nhà nghiên cứu Geoff Holtzman đã liên hệ với tôi, chia sẻ kết quả phân tích định lượng của anh ấy về phong trào này, trọng tâm là tìm hiểu xem ai thực sự tham gia biểu tình.
Holtzman tự mô tả mình là "một nhà triết học kiêm nhà khoa học dữ liệu viết về tu từ học tuyên truyền định lượng và chủ nghĩa khoa học", anh thường xuyên đăng bài trong bản tin Science & Power của mình. Các công trình đã qua bình duyệt của anh đã được xuất bản trên các tạp chí uy tín như Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) và The American Journal of Bioethics. Anh cũng nghe thấy lời đồn phổ biến rằng phong trào phản đối trung tâm dữ liệu do các nhóm NIMBY giàu có dẫn dắt, và anh quyết định tìm hiểu sự thật. Anh đã sử dụng phương pháp phân tích đối chiếu (Ghi chú 1) giữa tập dữ liệu các dự án trung tâm dữ liệu hiện tại và dự kiến xây dựng với dữ liệu điều tra dân số Hoa Kỳ, và đồng ý chia sẻ độc quyền kết quả nghiên cứu của mình ở đây. Anh đã đưa ra ít nhất ba kết luận cực kỳ rõ ràng.
1. Tỷ lệ chống đối trung tâm dữ liệu ở các cộng đồng nghèo nhất cao gần gấp năm lần so với các cộng đồng có tài sản cao nhất (19.0% so với 3.8%).
(Chú thích biểu đồ: Các phần tư này chỉ được tính cho các khu vực điều tra dân số trong tập dữ liệu trung tâm dữ liệu, không phải là phần tư trên toàn nước Mỹ.)
"Sự chống đối thường xuyên nhất đến từ các cộng đồng có thu nhập trung bình hộ gia đình từ 8,000 USD đến 72,000 USD," Holtzman chỉ ra. "Trong khi đó, các cộng đồng có tỷ lệ chống đối thấp nhất có thu nhập hộ gia đình trung bình hàng năm từ 133,000 USD đến 250,000 USD."
Điều này trực tiếp bác bỏ huyền thoại chính trị cho rằng phe chống đối trung tâm dữ liệu do tầng lớp trung lưu trên giàu có, mặc đồ Patagonia lãnh đạo; tần suất phản đối ở các cộng đồng nghèo hoặc tầng lớp lao động cao hơn rất nhiều so với tầng lớp giàu có.
Như Holtzman nói: "Bỏ qua tất cả các vấn đề đạo đức hay công lý, chỉ xét về mặt thận trọng, các công ty công nghệ sẽ dễ dàng hơn nhiều khi xây dựng trung tâm điện toán ở các khu vực có thu nhập cao hơn."
Ông bổ sung: "Trong số các cộng đồng có thu nhập thấp, trình độ học vấn thấp đối mặt với đề xuất dự án, chính những cộng đồng có thu nhập thấp nhất, trình độ học vấn thấp nhất lại phản kháng dữ dội nhất." Đồng thời:
Các cộng đồng có trình độ học vấn cao, thu nhập cao biểu hiện sự phản đối ít đến mức bất thường. Về vai trò có thể có của tỷ lệ sở hữu nhà ở, chúng ta không nói về những người giàu lâu đời kháng cự nhà ở giá rẻ – chúng ta đang nói chính xác về những người có thể đang sống trong nhà ở giá rẻ.
Ngoài ra, dữ liệu của Holtzman xác nhận, phong trào phản kháng trung tâm dữ liệu đang phát huy tác dụng. Chúng ta đã thấy nhiều tiêu đề về việc các dự án phát triển bị hủy bỏ hoặc thu hẹp quy mô – ngay tuần này, dưới áp lực lớn từ công chúng, dự án khổng lồ của Ken O'Leary ở Utah đã bị thống đốc bang này cắt giảm một nửa. Các dự án khác thì bị hủy bỏ hoàn toàn.
Theo phân tích của Holtzman:
2. Các trung tâm dữ liệu dự kiến xây dựng gần đây gặp phải sự chống đối có xác suất bị hủy bỏ hoặc tạm hoãn cao hơn năm lần so với những trung tâm không gặp phản đối (28.2% so với 5.2%).
Đây là một con số rất đáng kinh ngạc. Khi các dự án trung tâm dữ liệu mới đề xuất bị cộng đồng phản đối, gần một phần ba số dự án cuối cùng sẽ bị hủy bỏ, tạm hoãn hoặc đóng cửa. Đây là một tỷ lệ thành công cực kỳ đáng kể, nó nên cung cấp thêm cảm hứng cho các nhà tổ chức phong trào chống đối trung tâm dữ liệu đang cân nhắc có nên bắt đầu một đợt đấu tranh mới hay không.
Cuối cùng, kết hợp những hiểu biết từ hai điểm đầu tiên, Holtzman phát hiện:
3. Tỷ lệ hủy dự án cao nhất ở các khu vực thu nhập thấp, thực tế này hoàn toàn có thể được giải thích bởi tỷ lệ chống đối cao hơn của họ.
"Xác suất một dự án bị hủy bỏ trong các cộng đồng đứng lên phản kháng cao gấp sáu lần so với các cộng đồng chọn cách thuận theo," Holtzman chỉ ra. Ông bổ sung: "Sự gia tăng tỷ lệ hủy bỏ ở các khu vực thu nhập thấp hoàn toàn là do tỷ lệ phản đối cao ở các cộng đồng này. Do đó, nếu tiếp tục thúc đẩy các đề xuất dự án ở những khu vực này, có thể sẽ kích động thêm sự phẫn nộ của dân chúng, gây ra sự phản kháng mạnh mẽ hơn, và đẩy tỷ lệ hủy dự án lên cao hơn nữa."
Tôi hy vọng những dữ liệu này giúp phá vỡ định kiến kiêu ngạo cho rằng phong trào chống đối trung tâm dữ liệu do tầng lớp NIMBY giàu có dẫn dắt. Thực tế, tuyệt đại đa số những người đứng lên phản kháng là cư dân và cộng đồng thuộc tầng lớp lao động. Tôi cũng hy vọng những kết luận này sẽ cung cấp vũ khí mạnh mẽ cho các thành phố, cư dân và nhà tổ chức đang đối mặt với sự phát triển trung tâm dữ liệu gây phiền toái.
Một lần nữa xin chân thành cảm ơn Holtzman vì đã cho phép tôi đăng những phát hiện nghiên cứu này trên blog. Đối với những ai quan tâm đến việc nghiên cứu hoặc kiểm tra thêm dữ liệu của anh ấy, anh đã lưu trữ toàn bộ kho mã nguồn lên GitHub.
Nước Mỹ nói chung trở thành quốc gia phản đối trung tâm dữ liệu mới nhiều nhất
Dữ liệu từ tổ chức nghiên cứu Public First (cảm ơn phóng viên Molly Taft của WIRED đã chia sẻ): Là trung tâm thịnh vượng của AI, nước Mỹ đã trở thành vật cản của chính nó như thế nào? Cuộc khảo sát của chúng tôi đưa ra một số lý giải.
– Sự phản đối có hiểu biết
Công chúng hiểu biết về AI là gì, làm gì, và trung tâm dữ liệu là gì, làm gì hơn trước đây. Khi chúng tôi thực hiện khảo sát về AI 5 năm trước, nó chỉ là một mối quan tâm ngoài lề. Giờ đây chúng tôi thấy nhận thức và hiểu biết của công chúng tăng lên rõ rệt, và việc sử dụng công cụ cũng thành thạo hơn, đặc biệt là trong nhóm tuổi 25-44. Phân tích của chúng tôi về việc ai hiểu AI cần chuyển từ "ai đã mở mô hình ngôn ngữ lớn" sang "ai sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn theo cách phức tạp, tích hợp".
Khảo sát của chúng tôi cho thấy, Mỹ ở mức trung bình về mức độ tự nhận thức hiểu biết về trung tâm dữ liệu, cao hơn các thị trường "phát triển" khác. Xét đến mức độ phổ biến của việc xây dựng trung tâm dữ liệu ở Mỹ, điều này không đáng ngạc nhiên.
Và sự "phản đối có hiểu biết" này khiến nước Mỹ trở nên chán ghét trung tâm dữ liệu hơn bất kỳ quốc gia nào khác được khảo sát, thật thú vị!
Ghi chú 1:
Theo Holtzman: Tôi đã sử dụng dữ liệu Khảo sát Cộng đồng Hoa Kỳ 5 năm cho các năm 2020-2024, do đó các con số thu nhập thường thấp hơn một chút so với bạn mong đợi. Tôi cần làm điều này để có được dữ liệu ở cấp độ khu vực điều tra dân số; do đó đối với trung vị toàn quốc, tôi sử dụng cùng một tập dữ liệu.
