Tác giả: Peter Diamandis
Biên dịch: Deep TechFlow
Dẫn nhập từ Deep TechFlow: Bài viết này được viết bởi nhà đầu tư kỳ cựu Peter Diamandis, tổng kết cuộc đối thoại sâu sắc của ông với người sáng lập ARK Invest, Cathie Wood (chị gỗ), về báo cáo "Ý tưởng Lớn 2026" (Big Ideas 2026). Trọng tâm bài viết chỉ ra rằng chúng ta đang ở một điểm ngoặt công nghệ 125 năm mới có một lần, nơi năm nền tảng - Trí tuệ Nhân tạo (AI), Robot, Lưu trữ Năng lượng, Blockchain và Giải trình tự Đa hệ (Multiomic Sequencing) - đang hội tụ với tốc độ hàm mũ chưa từng có.
Tác giả không chỉ nhắc lại dự đoán giá Bitcoin lên 1.5 triệu USD trong kịch bản tăng giá, mà còn thảo luận sâu về các xu hướng tiên phong như trung tâm dữ liệu lên không gian, sự phục hưng của năng lượng hạt nhân và cách lái xe tự động có thể xoay chuyển hoàn toàn ngành công nghiệp ô tô. Đối với các nhà đầu tư Web3 và doanh nhân công nghệ, đây là một hướng dẫn hành động về cách định vị vốn và hành động trong năm năm tới.
Toàn văn như sau:
Tôi vừa hoàn thành một tập podcast WTF tuyệt vời với người sáng lập kiêm Giám đốc điều hành ARK Invest, Cathie Wood, đi sâu thảo luận về báo cáo "Ý tưởng Lớn 2026" (Big Ideas 2026) của họ.
Đây mới là cuộc đối thoại thực sự đáng chú ý. Không phải là những lo lắng bồn chồn bạn nghe thấy ở Davos, cũng không phải là những cảm xúc bi quan tận thế tràn ngập trên các phương tiện truyền thông chính thống. Đây là những hướng mà những người phân bổ vốn thông minh nhất trên Trái đất đang đặt cược: bằng tiền thật, mô hình thực và niềm tin vững chắc.
Nếu bạn còn nhớ báo cáo huyền thoại "Xu hướng Internet" của Mary Meeker từng là "kinh thánh" cho một thế hệ nhà đầu tư công nghệ, thì slide "Ý tưởng Lớn" của Cathie đã đảm nhận vai trò đó. Nhưng có một khác biệt then chốt: Meeker nhìn lại những gì đã xảy ra, còn Cathie sử dụng Định luật Wright (Wright’s Law) để dự đoán năm năm tới.
Điều này cần sự dũng cảm. Và bà ấy luôn tỏ ra chính xác một cách đáng kinh ngạc.
Hãy để tôi phân tích tám góc nhìn quan trọng nhất từ cuộc trò chuyện của chúng tôi.
「Chú thích: Cathie từng là thành viên giảng dạy tại Hội nghị Thịnh vượng (Abundance Summit) mà tôi sáng lập. Những nhà lãnh đạo như bà sẽ chia sẻ những hiểu biết sâu sắc nhiều năm trước khi xã hội chính thống nhận ra. Chỗ ngồi trực tiếp cho Hội nghị Thịnh vượng 2026 diễn ra vào tháng tới đã gần như được bán hết. Nhấp để tìm hiểu thêm và đăng ký.」
1/ Điểm kỳ dị" tăng trưởng GDP toàn cầu 7%
Đây là một con số sẽ khiến bạn thao thức - tất nhiên, theo một cách tích cực.
ARK dự kiến tăng trưởng GDP thực tế toàn cầu sẽ đạt 7% vào năm 2030. Con số này hơn gấp đôi mức 3% vốn trì trệ trong 125 năm qua của chúng ta. Cathie cho rằng, ngay cả con số này cũng là bảo thủ.
Nhìn lại lịch sử: Từ năm 1500 đến 1900, tốc độ tăng trưởng GDP toàn cầu là khoảng 0,6%. Sau đó, đường sắt, điện thoại, điện năng và động cơ đốt trong xuất hiện, làm tăng gấp năm lần tốc độ tăng trưởng trong một thế kỷ rưỡi tiếp theo, lên 3%.
Bây giờ, chúng ta có năm nền tảng hội tụ: Robot, Lưu trữ Năng lượng, AI, Blockchain và Giải trình tự Đa hệ. Bản thân mỗi nền tảng đều mang tính hàm mũ. Khi chúng kết hợp với nhau, chúng đang tạo ra các ngành công nghiệp hoàn toàn mới với tốc độ của máy móc.
Khi tôi gần đây hỏi quan điểm của Elon (Elon Musk) về điều này trong chương trình "Moonshots" của mình, quan điểm của ông ấy thậm chí còn cực đoan hơn: tăng trưởng GDP gấp 5 lần trong hai năm, tăng trưởng ba con số trong vòng mười năm.
Những người hoài nghi ở Davos - 80% những người không tin - vẫn neo mình vào trải nghiệm tuyến tính 125 năm. Quan điểm của họ về quá khứ không sai, nhưng đánh giá về tương lai sẽ là một sai lầm thảm khốc.
2/ Trung tâm dữ liệu đang di chuyển lên quỹ đạo
Sáu tháng trước, chưa ai nói về trung tâm dữ liệu không gian. Bây giờ, ai cũng đang nói về nó.
Đó là tầm quan trọng của nó: Kế hoạch của Elon hợp nhất SpaceX và xAI không chỉ dành cho tên lửa hoặc chatbot. Đây là về việc xây dựng cơ sở hạ tầng tính toán của thế kỷ 21 ở nơi phù hợp nhất - trên quỹ đạo. Nơi mà hiệu suất của tấm pin mặt trời cao hơn sáu lần so với trên Trái đất.
Đường cong chi phí của tên lửa tái sử dụng đang giảm mạnh. Định luật Wright đang phát huy tác dụng như thường lệ: cứ mỗi lần sản lượng tăng gấp đôi, chi phí lại giảm một tỷ lệ phần trăm cố định. Trong lĩnh vực robot công nghiệp, chi phí giảm 50% mỗi lần tăng gấp đôi.
Nhưng Dave chỉ ra một điểm mà hầu hết các nhà phân tích bỏ qua: ràng buộc cơ bản không còn là phóng tên lửa, mà là cát (dùng cho chip), nguồn cung điện và cấu trúc lợi nhuận trong chuỗi giá trị GPU. TSMC chiếm 50%, NVIDIA chiếm 80%. Elon đang lặng lẽ lên kế hoạch xây dựng nhà máy sản xuất wafer riêng để vượt qua tất cả.
Khi bạn kết hợp chi phí phóng giảm mạnh, sản xuất chip tích hợp dọc và năng lượng mặt trời vô hạn, bạn sẽ có được một lợi thế tính toán khó có thể hình dung.
Sự hội tụ này là rất lớn: Tên lửa + AI + Năng lượng + Sản xuất. Đây là điều xảy ra khi bạn ngừng suy nghĩ riêng lẻ và chuyển sang suy nghĩ hệ thống.
3/ Sự hàng hóa hóa nhận thức
Đây là biểu đồ quan trọng nhất trong toàn bộ báo cáo "Ý tưởng Lớn".
Một năm qua, chi phí suy luận (inference) đã giảm 99%. Chi phí phần mềm đã giảm 91%: từ 3,50 USD xuống còn 0,32 USD cho mỗi triệu Token.
Hãy suy nghĩ kỹ: Chi phí cho trí thông minh sụp đổ nhanh hơn bất kỳ công nghệ nào trong lịch sử loài người.
Độ tin cậy nhiệm vụ của tác nhân AI (AI Agent) đã tăng gấp 5 lần vào năm 2025, từ 6 phút vận hành tự trị đáng tin cậy lên 31 phút. Mặc dù chưa hoàn hảo... 80% tỷ lệ thành công có nghĩa là nếu là một nhân viên con người, bạn đã sa thải họ từ lâu. Nhưng chúng ta đang ở phần dốc nhất của đường cong.
Nghịch lý Jevons (Jevons’ Paradox) đang phát huy tác dụng ở đây: khi giá của một thứ giảm xuống, nhu cầu về nó sẽ bùng nổ. Chúng ta không hướng tới một tương lai sử dụng AI ít hơn, mà là hướng tới một kỷ nguyên trí thông minh "rẻ đến mức không cần đo lường".
Mọi người đều hỏi: Khi giá tiến tới 0, liệu OpenAI, Anthropic và các phòng thí nghiệm hàng đầu có thể duy trì doanh thu không?
Nhà phân tích người tiêu dùng của Cathie đã nhìn thấy các vết nứt. OpenAI đang lên kế hoạch cho quảng cáo 60 USD CPM (chi phí cho mỗi nghìn lần hiển thị) - cao gấp ba lần mức phí của Facebook - trong khi Gemini có đủ khả năng chi trả thông qua dòng tiền của Google để trợ cấp cho việc xây dựng, do đó giữ nguyên vị trí và chiếm lĩnh thị trường.
Cuộc đua đã bắt đầu, và nó mới chỉ bắt đầu.
4/ Chiến tranh Lạnh AI giữa Mỹ và Trung Quốc
Trung Quốc đã giành được lợi thế đi đầu trong lĩnh vực AI mã nguồn mở. Và chính chúng ta đã "ép" họ làm điều đó.
Tình hình là thế này: Do các vấn đề sở hữu trí tuệ, các công ty Mỹ ngừng bán phần mềm cho Trung Quốc. Do đó, Trung Quốc xây dựng hệ thống của riêng mình và mở nguồn tất cả. DeepSeek, Thông Nghĩa Thiên Vấn (Qwen)... những mô hình này đã có thể cạnh tranh với các phòng thí nghiệm độc quyền hàng đầu của Mỹ.
Khoảnh khắc DeepSeek là một hồi chuông cảnh tỉnh. Sam Altman và Jensen Huang đều thừa nhận thuật toán của nó thông minh - điều này tạo cơ hội cho các phòng thí nghiệm Mỹ chắt lọc những hiểu biết này vào mô hình của chính họ.
Nhưng có một động thái sâu hơn ở đây: trong Anthropic và OpenAI, số lượng người thực sự nghiên cứu thuật toán cốt lõi là rất ít. Khi bạn nhốt tất cả nghiên cứu sau cánh cửa đóng kín, bạn đang bóp nghẹt dòng chảy ý tưởng. 1,4 tỷ người Trung Quốc không ngừng thử nghiệm trong lĩnh vực mã nguồn mở, tốc độ đổi mới sẽ nhanh hơn, ngay cả khi một số đổi mới đó có tính rủi ro.
Trong khi đó, Trung Quốc đang đầu tư 40% GDP vào thứ Chủ tịch Tập gọi là "Lực lượng sản xuất mới chất lượng". Họ đang xây dựng đồng thời 28 lò phản ứng hạt nhân lớn, trong khi Mỹ không xây dựng cái nào. Các thử nghiệm lâm sàng công nghệ sinh học của họ cũng đang vượt qua phương Tây.
Đây không phải là về nỗi sợ hãi, mà là về cạnh tranh. Cạnh tranh làm cho cả hai bên trở nên tốt hơn.
Tin tốt? Mã nguồn mở là dòng chảy hai chiều. Những gì Trung Quốc xây dựng, chúng ta có thể sử dụng; những gì chúng ta xây dựng, họ cũng có thể sử dụng. Thắng thua sẽ được quyết định ở lớp ứng dụng, và ở mọi lĩnh vực ngoại trừ TikTok, Thung lũng Silicon vẫn thống trị lớp ứng dụng.
5/ Làn sóng tăng giá lớn tiếp theo của Bitcoin
Dự đoán tăng giá của Cathie: Đến năm 2030, mỗi Bitcoin sẽ đạt 1,5 triệu USD.
Lập luận như sau: Một năm qua, vàng đã thể hiện cực kỳ tốt, tăng gấp đôi trong 24 tháng. Lịch sử chứng minh, vàng thường dẫn trước Bitcoin. Khi quá trình chuyển giao tài sản giữa các thế hệ tăng tốc, thế hệ trẻ sẽ chọn phân bổ "vàng kỹ thuật số" thay vì vàng vật chất.
Đợt sụp đổ nhanh (flash crash) vào ngày 10 tháng 10 do sự cố phần mềm của Binance đã xóa sổ các vị thế đòn bẩy trị giá 28 tỷ USD. Việc giảm bớt đòn bẩy này về cơ bản đã hoàn thành, đường băng đã được dọn sạch.
Nhưng góc nhìn sâu sắc hơn là việc phòng ngừa giảm phát. Hầu hết mọi người hiểu Bitcoin là công cụ phòng ngừa lạm phát: được thiết lập về mặt toán học với giới hạn 21 triệu coin, tỷ lệ tăng trưởng hàng năm chỉ 0,8%. Nhưng còn phòng ngừa giảm phát thì sao?
Hãy nghĩ về năm 2008-2009. Giảm phát thảm khốc, giá tài sản sụp đổ, rủi ro đối tác ở khắp nơi. Trong một viễn cảnh như vậy, giá trị đề xuất của Bitcoin không phải là ngăn chặn in quá nhiều tiền, mà là ngăn chặn sự sụp đổ tài chính có hệ thống. Không có rủi ro đối tác, không thể bị tịch thu, không thể bị kiểm duyệt.
Khi sự giàu có của các thị trường mới nổi tăng lên, mọi người chuyển từ kiếm sống qua ngày sang tiết kiệm, họ sẽ ngày càng chuyển sang Bitcoin. El Salvador chỉ là khởi đầu, chứ không phải là kết thúc.
6/ Sự phục hưng của năng lượng hạt nhân đã tới
Nếu chúng ta tuân theo Định luật Wright đối với năng lượng hạt nhân từ những năm 1970 đến nay, chi phí điện ở Mỹ sẽ thấp hơn 40% so với hiện tại.
Hãy suy nghĩ kỹ: 40%.
Chuyện gì đã xảy ra? Sau sự cố Three Mile Island, Mỹ và Nhật Bản bắt đầu siết chặt quy định đối với năng lượng hạt nhân. Chi phí xây dựng vốn đang giảm trên đường cong học hỏi đột nhiên đảo ngược và bắt đầu leo thang. Chúng ta đã bóp nghẹt ngành năng lượng hạt nhân ngay khi nó bắt đầu đi đúng hướng.
Bây giờ, tính toán đã thay đổi. Các trung tâm dữ liệu AI cần điện nền tải (Baseload power), rất nhiều điện. Đến năm 2030, đầu tư tích lũy vào cơ sở hạ tầng điện toàn cầu cần đạt 10 nghìn tỷ USD.
Trung Quốc đang xây dựng đồng thời 28 lò phản ứng hạt nhân lớn. Mỹ đang tái khởi động các nhà máy đã đóng cửa và đầu tư vào các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR). Lịch khấu hao trong luật thuế mới thật đáng kinh ngạc - nếu bạn khởi công trước năm 2028, bạn có thể khấu hao hoàn toàn cấu trúc chế tạo trong năm đầu tiên đưa vào sử dụng.
Hoạt động kinh tế là sự chuyển hóa năng lượng. Bất kỳ ai nói với bạn rằng năng lượng có hại, thực chất đang nói với bạn rằng họ muốn quay lại thời kỳ đen tối. Vấn đề không phải là chúng ta có sử dụng nhiều năng lượng hơn không, mà là năng lượng đến từ đâu.
Năng lượng hạt nhân, năng lượng mặt trời, năng lượng mặt trời trên quỹ đạo, nhiệt hạch. Chúng ta cần tất cả những thứ này.
7/ Xe taxi tự lái sẽ phá hủy ngành công nghiệp ô tô (theo cách chúng ta biết)
Khi tôi lái xe ở Santa Monica, tôi luôn đếm số lượng xe Waymo. Bây giờ có thể thấy 10 đến 12 chiếc mỗi ngày. Năm năm nữa thì sao? Tôi dự đoán 80% phương tiện trên đường sẽ là tự lái.
Đây là một phép tính khiến các hãng xe truyền thống khiếp sợ:
Ngày nay, Uber chỉ chiếm 1% tổng số dặm di chuyển trong thành phố. Để đáp ứng 1% đó, bạn chỉ cần 140.000 xe. Còn để đáp ứng 100% số dặm thành phố? Bạn cần 24 triệu xe.
Mỹ hiện có 400 triệu xe, bán ra 15 triệu xe mới mỗi năm. Việc tăng tỷ lệ sử dụng công suất do Robotaxis mang lại sẽ xóa sổ hoàn toàn quyền sở hữu xe cá nhân theo cách chúng ta biết.
Tesla sẽ thắng cuộc đua này... thậm chí không có đối thủ nào gần sát.
Tại sao? Tích hợp dọc. Waymo phụ thuộc vào các nhà cung cấp như Zeekr và Hyundai. Họ có chưa đến 3000 xe trên toàn nước Mỹ. Khi nhu cầu bùng nổ, chuỗi cung ứng của họ trở thành nút thắt cổ chai.
Tesla chế tạo "cỗ máy chế tạo cỗ máy". Mọi thành phần đều được sản xuất dưới cùng một mái nhà. Elon đã nghĩ thông điều này trong bản Kế hoạch Tổng thể (Master Plan) đầu tiên - có lẽ là thứ hai - của mình, và ngành công nghiệp ô tô truyền thống vẫn chưa theo kịp.
Chênh lệch chi phí lớn đến mức nào? Ở quy mô vận hành lớn, mức giá của Tesla sẽ là 20 cent mỗi dặm. Trong khi giá trung bình của Uber vào giờ cao điểm là 2,80 USD mỗi dặm. Không gian giá này sẽ mang lại dòng tiền bùng nổ cho các nhà khai thác xe tự lái.
Ở đây còn có một sự hội tụ mà không ai nói đến: hàng triệu xe Cyber-taxis đồng thời cũng là công cụ suy luận và thiết bị lưu trữ năng lượng phân tán di chuyển giữa các thành phố. Chúng không chỉ là xe, chúng là trung tâm dữ liệu di động và bộ ổn định lưới điện.
8/ Giao hàng tự động đã đến
Chúng ta quá tập trung vào xe taxi tự lái, đến nỗi bỏ lỡ cuộc cách mạng giao hàng đang diễn ra.
Zipline đang thể hiện sức mạnh: hoàn thành 4 triệu lần giao hàng bằng máy bay không người lái tự động mỗi năm. Họ bắt đầu bằng việc giao vật tư y tế từ Rwanda, giảm tỷ lệ tử vong ở bà mẹ do xuất huyết nội hơn 50%. Bây giờ họ đang mở rộng toàn cầu.
Trên mặt đất, tôi thấy hàng chục robot Coco mỗi ngày ở Santa Monica. Meituan, Starlink cũng vậy. Các con đường đang trở nên đông đúc.
Mặt đất thì đông đúc, nhưng không phận thì rộng mở và là ba chiều. Tiếng ồn sẽ là vấn đề chính, ai phát minh ra máy bay không người lái yên tĩnh hơn, người đó sẽ giành được thị trường khổng lồ.
Vận tải đường bộ tự động (Autonomous trucking) là tiếp theo. Các tuyến đường dài rất phù hợp để tự động hóa: có thể dự đoán, chủ yếu là đường cao tốc, khối lượng vận chuyển lớn. Thiếu hụt tài xế không phải là một lỗi, mà là tín hiệu từ thị trường - tự động hóa là không thể tránh khỏi.
Điều này có ý nghĩa gì với bạn
Nếu bạn là một doanh nhân hoặc nhà đầu tư, đây là những điểm then chốt:
- Ngừng suy nghĩ riêng lẻ. Cơ hội lớn nhất nằm ở sự hội tụ - AI + Robot + Năng lượng + Không gian. Nếu phân tích của bạn chỉ giới hạn trong một ngành cụ thể, bạn đã tụt hậu.
- Định luật Wright vượt trội hơn Định luật Moore. Các dự đoán dựa trên thời gian đã lỗi thời. Dự đoán dựa trên sản lượng đơn vị mới là tất cả. Cứ mỗi lần sản lượng tăng gấp đôi, chi phí sẽ giảm một tỷ lệ cố định. Đó là công thức.
- Giảm phát sắp tới - mặt tích cực. Khi giá giảm, nhu cầu sẽ bùng nổ. Định vị bản thân để tăng trưởng kinh doanh, chứ không phải để giữ tỷ suất lợi nhuận.
- Chỉ số GDP đã thất bại. Tiến bộ thực sự ngày càng trở nên vô hình dưới các thước đo truyền thống. Tổng thu nhập quốc dân (GNI) có thể chính xác hơn. Năng suất đang bị đánh giá thấp một cách có hệ thống.
- Cạnh tranh với Trung Quốc là điều tốt. Ngừng sợ hãi, bắt đầu học hỏi. Mã nguồn mở là hai chiều, thắng bại phụ thuộc vào tốc độ thực thi ở lớp ứng dụng.
- Năng lượng là ràng buộc mới. Mọi công nghệ hàm mũ đều phụ thuộc vào điện. Đầu tư dựa trên đó: năng lượng hạt nhân, năng lượng mặt trời, lưu trữ năng lượng, cơ sở hạ tầng lưới điện.
- "Mọi thứ tự lái" đã đến. Không phải là "sắp tới", mà là "đã đến". Nếu mô hình kinh doanh của bạn giả định con người là người lái, giao hàng hoặc vận hành duy nhất, bạn chỉ còn 3-5 năm để thích nghi.
Tóm lại
Chúng ta không ở trong một chu kỳ kinh doanh bình thường. Chúng ta đang ở một điểm ngoặt chỉ xảy ra khoảng 125 năm một lần.
Lần cuối cùng công nghệ mang lại bước nhảy vọt về GDP là trong cuộc Cách mạng Công nghiệp. Đường sắt, điện, động cơ đốt trong, đã đưa chúng ta từ mức tăng trưởng 0,6% lên 3%.
Lần này, là năm nền tảng đồng thời hội tụ. Robot, Lưu trữ năng lượng, AI, Blockchain, Giải trình tự Đa hệ. Mỗi cái đều mang tính hàm mũ, và đều đang củng cố lẫn nhau.
Hầu hết các nhà đầu tư vẫn neo mình vào "thiên kiến gần đây" - tức là mức tăng trưởng 3% trong 125 năm. Hầu hết các nhà hoạch định chính sách đang đo lường bằng các chỉ số lỗi thời. Hầu hết các nhà phân tích vẫn mắc kẹt trong các ốc đảo ngành công nghiệp đang mờ dần và hòa trộn trong thời gian thực.
Cơ hội không nằm ở việc dự đoán tương lai, mà nằm ở việc xây dựng tương lai.
Cathie và đội ngũ ARK trong nhiều năm đã phải chịu đựng sự nghi ngờ - dự đoán những điều có vẻ điên rồ trước khi chúng xảy ra. Bitcoin 100.000 USD, Tesla 400 USD, tác nhân AI viết code thay thế.
Mục tiêu lợi nhuận hàng năm 35% cho đổi mới đột phá trong năm năm tới mà họ đưa ra nghe có vẻ kích động. Nhưng nếu một nửa những gì chúng ta thảo luận trở thành hiện thực, mục tiêu đó có thể còn tỏ ra bảo thủ.
Vấn đề không phải là tương lai này có đến hay không, mà là bạn đã ở trong đó... hay đang đứng ngoài quan sát.
Tôi chọn tham gia xây dựng.
Hướng tới một tương lai thịnh vượng.
