Tác giả: Zack Whittaker
Biên dịch: Deep Tide TechFlow
Tóm tắt Deep Tide: Chiều thứ Sáu tuần trước, một lá thư từ Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã buộc Anthropic phải ngừng hoạt động hai mô hình mạnh nhất là Fable 5 và Mythos 5. Lý do chính phủ đưa ra là an ninh quốc gia, trong khi dư luận cho rằng đó là do các rào cản mô hình bị vượt qua. Tuy nhiên, ngày càng nhiều chi tiết chỉ ra một lời giải thích khác: Điều này giống như sự trả thù sau khi mối quan hệ giữa chính quyền Trump và Anthropic bị đổ vỡ. Một công ty công nghệ bị đóng cửa sản phẩm chỉ bằng một mệnh lệnh hành chính mà không cần sự phê chuẩn của tòa án – đây là một tín hiệu cho toàn bộ ngành công nghệ Mỹ.
Lá thư thực thi pháp luật mà chính phủ Mỹ gửi cho Anthropic, vào đêm cuối tuần, đã buộc công ty phải ngừng hoạt động tất cả các mô hình AI mới nhất của mình. Bất kỳ công ty công nghệ Mỹ nào cũng nên coi đây là hồi chuông cảnh báo, không chỉ riêng các phòng thí nghiệm AI.
Trước tiên, hãy điểm qua chuỗi sự kiện vài ngày qua. Vào chiều thứ Sáu, Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã gửi một lá thư cho Anthropic, viện dẫn một điều khoản kiểm soát xuất khẩu khá ít người biết, cấm người không phải là công dân Mỹ (bao gồm cả nhân viên của Anthropic) truy cập vào Fable 5 và Mythos 5, với lý do là một số lo ngại về an ninh quốc gia không được nêu rõ. Anthropic cho biết họ đánh giá lá thư này liên quan đến việc rào cản mô hình bị vượt qua, nhưng không chắc chắn vì lá thư hoàn toàn không cung cấp chi tiết cụ thể. Lá thư này cho đến nay vẫn chưa được công khai.
Phản hồi của Anthropic là tạm ngừng hoạt động cả hai mô hình hàng đầu đối với tất cả khách hàng, để đảm bảo tuân thủ quy định. Kết quả là, chính phủ Mỹ đã sử dụng một động thái nhanh chóng, đơn phương và dường như không cần sự phê chuẩn của tòa án để buộc một công ty công nghệ phải ngừng hoạt động mô hình của mình.
Sự can thiệp này của chính quyền Trump cho thấy ngành công nghiệp AI không thể miễn nhiễm trước chính phủ. Đối với ngành công nghệ nói chung, đây cũng là một cảnh báo: hoặc tuân theo, hoặc chúng tôi có thể đóng cửa bạn cùng với sản phẩm của bạn.
Bài báo trên Axios dẫn lời các nguồn tin mô tả tình hình căng thẳng giữa hai bên lớn cuối tuần, cho rằng nguyên nhân thực sự dẫn đến lệnh xuất khẩu này là do 'xung đột tính cách' giữa Anthropic và chính quyền Trump, chứ không phải do vấn đề kỹ thuật nào của sản phẩm AI.
Những chi tiết mới nổi lên vào cuối tuần tiếp tục làm lung lay lý do vốn đã không vững chắc của chính phủ.
Katie Moussouris, chuyên gia an ninh mạng kỳ cựu, nhà nghiên cứu và là người sáng lập Luta Security, đã viết trong một bài blog rằng gần đây Anthropic đã cho cô xem riêng một bài báo nghiên cứu do một số nhà nghiên cứu an ninh viết, mô tả việc vượt qua rào cản được cho là trong Fable 5. (The Wall Street Journal đưa tin, tác giả bài báo là các nhà nghiên cứu an ninh của Amazon.) Moussouris nói rằng Anthropic đã tìm đến cô để nghe ý kiến đánh giá về bài báo này.
Moussouris mô tả trong blog cách các nhà nghiên cứu kích hoạt việc vượt rào này, nhưng cô nói rằng bản thân việc vượt rào đó 'hoàn toàn không đủ để kích hoạt kiểm soát xuất khẩu'. Sự khác biệt thực ra rất nhỏ: việc yêu cầu AI 'kiểm tra các vấn đề bảo mật trong mã' và yêu cầu nó 'sửa đoạn mã này', chỉ là cách hỏi hơi khác nhau, nhưng kết quả cuối cùng về cơ bản là giống nhau.
'Hành vi được mô tả trong bài báo này không thể thực sự được sửa chữa; bất kỳ nỗ lực nào chỉ làm suy yếu khả năng phòng thủ của mô hình,' Moussouris nói. Cô chỉ trích lệnh kiểm soát xuất khẩu này là hấp tấp, thô bạo và sai lầm trong đánh giá.
Sau đó, Moussouris cùng với hàng chục nhà nghiên cứu an ninh hàng đầu và chuyên gia khác đã kêu gọi chính quyền Trump hủy bỏ lệnh kiểm soát xuất khẩu này, cho rằng việc tước bỏ khả năng an ninh mạng tiên tiến khỏi tay những người bảo vệ mạng lưới Mỹ là 'nguy hiểm'.
Các chính quyền trước đây đã từng đưa ra những quyết định cứng nhắc dựa trên sự thiếu hiểu biết. Ví dụ, vào những năm 2010, khi chính phủ Mỹ sửa đổi luật xuất khẩu để kiểm soát các công cụ an ninh mạng vừa có thể dùng để phòng thủ vừa có thể dùng để tấn công, cách diễn đạt quá rộng đã vô tình suýt biến nghiên cứu bảo mật và lỗ hổng hợp pháp thành bất hợp pháp.
Nhưng lệnh của chính quyền Trump này có vẻ như là một sự trả thù.
Justin Hendrix, biên tập viên của Tech Policy Press, nói rằng động thái này của chính quyền Trump 'rất có thể sẽ khiến các chính phủ nước ngoài đánh động về độ tin cậy của AI Mỹ trong các tình huống quan trọng'. Thông điệp được truyền đi là: các công ty AI Mỹ không thể hoạt động mà không bị chính phủ Mỹ can thiệp.
Chính quyền Trump đã không xác nhận lý do tại sao họ sử dụng lệnh kiểm soát xuất khẩu này. Có phải các quan chức đọc sai báo cáo và hoảng sợ? Có phải CEO Amazon Andy Jassy, vì thận trọng hoặc mối thù cá nhân, đã nói điều gì đó với các quan chức cấp cao, dẫn đến phản ứng này? Là do dịch thuật sai lệch, hay đây thực chất là một biện pháp gây áp lực lên Anthropic – xét cho cùng mối quan hệ giữa hai bên vốn đã rất căng thẳng? Cũng có thể Nhà Trắng đơn giản là không nhận thức được yêu cầu trong lá thư này sẽ gây ra phản ứng dây chuyền lớn như vậy, và các quan chức hiện đang cuống cuồng dọn dẹp mớ hỗn độn do chính họ tạo ra.
Mượn lời Hendrix, 'Bầu không khí hiện tại là sự nghi ngờ lan rộng, các quan chức cấp cao dường như đang lựa chọn đối tượng ưa thích dựa trên các yếu tố cá nhân và chính trị.' Hậu quả là, chính phủ đã tạo ra một tiền lệ nguy hiểm về 'mức độ kiểm soát mà họ dự định nắm giữ đối với việc phát hành phần mềm sản xuất tại Mỹ'.
Lần này chính phủ nhắm vào Anthropic, ngày mai có thể là bất kỳ công ty nào khác.
