Tác giả: Ben Wu, a16z
Biên dịch: Chopper, Foresight News
Sự xuất hiện của tiền mã hóa không chỉ để tái định hình tiền tệ hoặc di chuyển cơ sở dữ liệu lên chuỗi. Nó đại diện cho một sự thay đổi sâu sắc hơn: từ các hệ thống không minh bạch chuyển sang các cơ chế có thể kiểm tra, xác minh và suy luận trực tiếp. Mã nguồn công khai minh bạch, giao dịch được quyết toán có thể dự đoán được, các quy tắc được thực thi một cách khách quan bởi phần mềm.
Thế nhưng, khi nói đến việc tuyển dụng, nhiều người xây dựng các hệ thống này lại âm thầm quên mất những nguyên tắc đó. Tuyển dụng trong ngành công nghiệp mã hóa thường diễn ra một cách đáng ngạc nhiên là truyền thống: trình độ học vấn, kinh nghiệm làm việc tại các tập đoàn lớn, sự xác nhận từ các tổ chức nổi tiếng vẫn chi phối việc sàng lọc ban đầu.
Mặc dù những tín hiệu này tiện lợi, nhưng về bản chất chúng dựa trên sự tin tưởng. Chúng khiến các nhà ra quyết định suy đoán về năng lực thay vì xác minh năng lực. Bài viết này sẽ trình bày cách chúng ta có thể thực hiện tuyển dụng theo một cách phù hợp hơn với tinh thần mã hóa và cũng có nhiều khả năng mang lại kết quả tốt hơn.
Cái phễu của bằng cấp và thâm niên
Tuyển dụng truyền thống dựa vào các quy tắc kinh nghiệm: bằng cấp, nhà tuyển dụng cũ, chức danh chính thức, những thông tin này được nén thành các nhãn sàng lọc, cho phép các nhóm đưa ra quyết định nhanh chóng khi thời gian và năng lực có hạn. Nếu được sử dụng một cách thận trọng, những lối tắt này không phải là phi lý.
Nhưng theo thời gian, cách tuyển dụng chỉ dựa vào thâm niên sẽ mang lại sự thiên lệch: ví dụ như bỏ qua những người học thông qua thực hành thay vì cách thức tuân thủ quy tắc; quá coi trọng nền tảng tổ chức mà xem nhẹ kỹ năng thực tế; hoặc trì hoãn việc chứng minh năng lực thực sự đến giai đoạn sau của quy trình tuyển dụng (hoặc thậm chí bỏ qua hoàn toàn).
Crypto đã sẵn có những tín hiệu có thể xác minh
Một trong những đặc điểm cốt lõi của ngành công nghiệp mã hóa là kết quả công việc mặc định được công khai kiểm chứng. Những người xây dựng không cần sự cho phép của người gác cổng tập trung, cũng không cần chứng chỉ của bên thứ ba để chứng minh năng lực, họ chỉ cần tạo ra sản phẩm.
Do đó, nhân tài trong ngành mã hóa sẽ để lại một hồ sơ đầu ra liên tục, có thể kiểm tra được, bao gồm:
- Kho mã nguồn công khai, lịch sử commit, pull request và đánh giá mã
- Các hợp đồng thông minh được triển khai lên testnet và mainnet, có mã nguồn xác minh được
- Các hoạt động trên chuỗi có thể xem được thông qua trình khám phá khối (block explorer) và giao diện giao thức
- Đóng góp cho hackathon, DAO, cộng đồng mã nguồn mở
Xét cho cùng, sơ yếu lý lịch chỉ là tuyên bố, còn công việc kỹ thuật để lại bằng chứng. Chúng có thể được kiểm tra trực tiếp, không cần dựa vào sự xác nhận, giới thiệu hoặc uy tín của trường học.
Trong thế giới mã hóa, công việc của một người không cần sự hỗ trợ của tổ chức để được công nhận. Dù bạn tốt nghiệp ở đâu, từng làm việc cho ai, đầu ra đều có thể được kiểm tra trực tiếp.
Đặc biệt đối với các vị trí kỹ thuật, việc trưng bày tác phẩm có sức thuyết phục hơn nhiều so với nền tảng. Và những đóng góp này sẽ không ngừng tích lũy: lịch sử commit có thể tra cứu vĩnh viễn, việc triển khai tiếp tục hoạt động, lịch sử đóng góp ngày càng sâu sắc. Nhiều nhà xây dựng trong lĩnh vực mã hóa đã chứng minh năng lực của mình trước khi sơ yếu lý lịch kịp thể hiện.
Những người đóng góp tỏa sáng tại hackathon trước khi nhận được vị trí chính thức trong quỹ; những người xây dựng gây dựng danh tiếng trong DAO mà chưa từng có bất kỳ chức danh nào.
Đầu ra đi trước, sự công nhận theo sau.
Khi tín hiệu bắt đầu méo mó
Khi công việc có thể xác minh ngày càng trở nên rõ rệt, việc bắt chước cũng trở nên dễ dàng hơn. Đóng góp mã nguồn mở từ lâu đã là tín hiệu mạnh về năng lực kỹ thuật, nhưng với sự phổ biến của công cụ AI và động lực khuyến khích đóng góp công khai ngày càng tăng, tín hiệu này bắt đầu trở nên ồn ào.
Một số người đóng góp theo đuổi số lượng hơn chất lượng: thực hiện nhiều thay đổi nhỏ trong nhiều kho lưu trữ, thiếu sự theo dõi sau đó và ít khi tiến tới những vấn đề khó hơn. Những thay đổi này có thể đúng, đôi khi được chấp nhận, nhưng không thể hiện được sự hiểu biết sâu sắc và trách nhiệm liên tục.
Ngay cả khi đối mặt với những vấn đề này, việc xác minh vẫn hiệu quả, nhưng với điều kiện là thực sự đánh giá chính tác phẩm. Chất lượng mã, lựa chọn vấn đề, lịch sử đóng góp lâu dài, quan trọng hơn là những thành quả đơn lẻ.
Những người xây dựng có giá trị cao sẽ thể hiện chiều sâu và tính liên tục, tác phẩm tích lũy liên tục. Một khi bạn biết cách phân biệt, những người xây dựng có giá trị thấp rất dễ bị nhìn thấu.
Hướng tới mô hình tuyển dụng "ưu tiên xác minh"
Để khai thác nhân tài hiệu quả hơn, nhiều nhóm có thể áp dụng cách tuyển dụng ưu tiên xác minh:
- Sớm làm nổi bật các tín hiệu có thể xác minh: Ưu tiên xem xét chất lượng mã, hệ thống đã triển khai, lịch sử đóng góp, coi sơ yếu lý lịch như thông tin tham khảo nền tảng, chứ không phải rào cản.
- Đưa trực tiếp dữ liệu trên chuỗi và mã nguồn mở vào quy trình tuyển dụng: Coi những thành quả này là tài liệu quan trọng trong hệ thống tuyển dụng.
- Nhúng việc tuyển dụng vào các bối cảnh thực tế: Đi sâu vào hackathon, DAO, cộng đồng mã nguồn mở, nơi nhân tài vốn đã hiện diện.
"Ưu tiên xác minh" đòi hỏi các nhóm thay đổi cách thu hút nhân tài: Không còn ngồi chờ ứng viên nộp đơn, hoặc phụ thuộc vào các bộ lọc hẹp như công ty mục tiêu, trường danh tiếng; những người sáng lập và nhóm tuyển dụng có thể chủ động tìm ra những người xây dựng đã tạo ra tác phẩm chất lượng cao trong các không gian công khai: kho lưu trữ cốt lõi, hệ thống triển khai, thảo luận về quản trị hoặc thiết kế, và cơ sở hạ tầng mà các nhóm khác phụ thuộc vào.
Ví dụ, các kỹ sư Solidity xuất sắc thường xuất hiện ở:
- Các kho giao thức và công cụ cốt lõi trên GitHub
- Thảo luận và đệ trình công khai của các Đề xuất cải tiến Ethereum (EIP)
- Việc triển khai hợp đồng và hoạt động trên chuỗi có thể kiểm tra được thông qua các trình duyệt như Etherscan
Logic này áp dụng cho tất cả các hệ sinh thái, bao gồm các blockchain Move, kỹ sư Rust, hệ thống zero-knowledge, các giao thức ứng dụng đa dạng. Hackathon là bể nhân tài giá trị cao, các sự kiện như ETHGlobal, Solana Breakpoint tập hợp những người xây dựng có thể viết mã và giao hàng dưới áp lực.
Cuối cùng
Đây không phải là thay thế một bộ chứng chỉ này bằng một bộ chứng chỉ khác, mà là chuyển trọng tâm từ bằng chứng gián tiếp sang bằng chứng trực tiếp.
Học vấn và thâm niên vẫn quan trọng, nhưng chỉ hiệu quả nhất khi kết hợp với đầu ra có thể quan sát được. Trong một ngành công nghiệp lấy sự minh bạch và thực thi làm cốt lõi, việc tuyển dụng trong lĩnh vực mã hóa lẽ ra phải bắt đầu bằng xác minh. Hãy để "sự tin tưởng" trở thành nền tảng, chứ không phải tiền đề.
Đây chính là tín điều cốt lõi của ngành: Đừng tin tưởng, hãy xác minh (Don’t trust, verify). Giờ đây, hãy sử dụng nó để tìm kiếm những nhân tài xuất sắc nhất.
