Gần đây, người sáng lập Ethereum Vitalik Buterin khá tích cực trên mạng xã hội, đầu tiên là xem xét lại lộ trình định hướng Layer2 trước đó, sau đó đã có kế hoạch mới cho lộ trình tương lai của Ethereum.
Điều này khiến mọi người càng thêm trông đợi vào bản nâng cấp Glamsterdam của Ethereum vào nửa đầu năm nay. Glamsterdam, bản cập nhật quan trọng nhất của Ethereum trong nửa đầu năm nay có những nội dung gì?
Từ "người tiền nhiệm" nhìn "người kế nhiệm"
Trước khi hiểu Glamsterdam, chúng ta cần hiểu "người tiền nhiệm" của nó - bản nâng cấp Fusaka.
Fusaka là một bản nâng cấp lớp dữ liệu của Ethereum. Nó giới thiệu hai tính năng quan trọng là PeerDAS và EOF:
PeerDAS: Không cần tải xuống toàn bộ dữ liệu, chỉ cần tải xuống một phần nhỏ. Giống như điều tra chọn mẫu, không cần hỏi tất cả mọi người, chỉ cần hỏi một nhóm nhỏ là có thể suy ra tình hình của toàn bộ nhóm. Kết hợp với bằng chứng ZK, ngay cả khi chỉ tải xuống 1/16 dữ liệu toàn bộ, vẫn có thể xác nhận tính toàn vẹn của dữ liệu, điều này làm tăng đáng kể thông lượng mạng của Ethereum.
EOF: Có thể hiểu là một cuộc cải cách nội bộ đối với EVM. Nó làm cho cấu trúc mã của EVM rõ ràng hơn, mô-đun hóa hơn, dễ tối ưu hóa hơn. EOF giống như một lần "trang trí" lại cho EVM, làm cho cấu trúc nội bộ của nó hợp lý hơn.
Nếu Fusaka là "nâng cấp lớp dữ liệu", thì Glamsterdam là "nâng cấp lớp thực thi". Fusaka chủ yếu giải quyết "làm thế nào để truyền dữ liệu", còn Glamsterdam giải quyết "ai sẽ tạo ra khối".
Trọng tâm của Glamsterdam - ePBS và BAL
ePBS là tách quá trình đóng gói và xác minh khối - người xây dựng khối chịu trách nhiệm đóng gói giao dịch, người đề xuất chịu trách nhiệm đề xuất khối, trình xác thực chịu trách nhiệm xác minh khối. Mỗi vai trò thực hiện chức năng của mình, đều làm tốt phần việc của mình, thì người xây dựng khối có thể tích cực hơn trong việc đóng gói nhiều giao dịch hơn, bởi vì người đề xuất và trình xác thực sẽ kiểm tra giúp họ, không phải lo lắng về vấn đề bảo mật.
Ethereum hiện tại không làm được sao? Làm được, nhưng phụ thuộc vào relay (bộ chuyển tiếp) như Flashbots để tách "đề xuất" và "xây dựng". Trình xác thực chỉ chịu trách nhiệm "đề xuất khối", người xây dựng chịu trách nhiệm đóng gói giao dịch để kiếm MEV (giá trị có thể trích xuất tối đa).
Điều này tồn tại hộp đen, hậ quả của việc phải tin tưởng relay của bên thứ ba có thể dẫn đến sự cố, kiểm duyệt, bị tấn công hoặc tập trung hóa.
ePBS biến cơ chế phân tách quyền lực này thành được tích hợp sẵn trong giao thức (EIP-7732), biến nó thành "đấu giá trên chuỗi + thực thi bắt buộc bởi giao thức", vừa giải quyết vấn đề tin cậy, vừa nâng cao hiệu quả mạng.
Danh sách truy cập khối (BAL) cho phép người đóng gói khối thông báo trước cho trình xác thực: "Các giao dịch trong khối này sẽ truy cập vào các tài khoản và vị trí lưu trữ này". Với thông tin này, trình xác thực có thể chuẩn bị trước, tải những dữ liệu đó từ ổ cứng vào bộ nhớ. Sau đó, trình xác thực có thể kiểm tra song song nhiều giao dịch, thay vì kiểm tra từng cái một. Giống như dây chuyền sản xuất của nhà máy: trước đây một công nhân phụ trách toàn bộ sản phẩm, bây giờ nhiều công nhân cùng xử lý các phần khác nhau.
Hai điều này kết hợp, tạo thành một sự củng cố kép - nâng cao hiệu quả và chống kiểm duyệt.
Nhưng để ePBS phát huy hiệu quả hoàn toàn, nó cần một mảnh ghép khác - Danh sách bắt buộc chứa theo quy tắc phân nhánh (FOCIL). FOCIL cho phép trình xác thực công bố một danh sách giao dịch "phải chứa". Nếu người xây dựng không chứa các giao dịch này, trình xác thực có thể từ chối khối đó thông qua quy tắc lựa chọn phân nhánh. Điều này cho trình xác thực "tuyến phòng thủ cuối cùng", ngăn người xây dựng kiểm duyệt quá mức.
Tuy nhiên, việc ra mắt đồng thời ePBS và FOCIL sẽ rất phức tạp. Vì vậy, FOCIL sẽ phải chờ đến lần nâng cấp thứ hai trong năm nay là Hegotá.
Tác động tiềm năng của Glamsterdam
Ngoài ePBS và BAL, Định giá lại phí Gas + Gas đa chiều cũng sẽ được bao gồm trong bản nâng cấp Glamsterdam, điều này sẽ làm cho giao dịch của người dùng thông thường trở nên rẻ hơn, dung lượng tổng thể của mạng lại được nâng cao, nhưng đổi lại là chi phí của một số nhà phát triển (cần xây dựng trạng thái mới) sẽ tăng lên.
Đối với người đặt cọc, mô hình thu nhập rõ ràng hơn, quyền lựa chọn khối lớn hơn, lợi nhuận MEV ổn định hơn. Điều này cũng có nghĩa là hệ sinh thái MEV sẽ thay đổi, một số ứng dụng kiếm MEV dựa trên cách thức hiện tại có thể sẽ phải điều chỉnh.
Khi quyền lực của trình xác thực tăng lên, sẽ xuất hiện cơ hội ứng dụng mới. Ví dụ, có thể sẽ có ứng dụng "dịch vụ trình xác thực" mới, giúp trình xác thực lựa chọn khối tốt hơn.
Nhưng bản nâng cấp Glamsterdam chắc chắn không hoàn hảo. Như đã đề cập trước đó, mặc dù ePBS sẽ xuất hiện trong bản nâng cấp, nhưng vẫn chưa phải là phiên bản hoàn chỉnh với FOCIL. Độ phức tạp của bản cập nhật này khá cao, và nó cũng trao thêm quyền lực cho trình xác thực. Ngoài sự ổn định sau khi triển khai thực tế, việc phân quyền liệu có dẫn đến sự hình thành một kiểu tập trung hóa mới ở cấp độ trình xác thực hay không, cũng là điều đáng chú ý.
Vitalik cũng thừa nhận, "ePBS chỉ ngăn chặn sự lan rộng của tập trung hóa người xây dựng đến lớp đặt cọc, nhưng bản thân vấn đề tập trung hóa người xây dựng khối vẫn còn." MEV độc hại (tấn công sandwich, front-running) có thể chỉ là "đổi chỗ" để tiếp tục tồn tại.
Nhưng về lâu dài, ý nghĩa lớn nhất của bản nâng cấp Glamsterdam có thể là "phân quyền". Sự kiên định và chủ nghĩa lý tưởng của Vitalik đối với lý thuyết phi tập trung hóa có thể khiến tài chính truyền thống và thế giới tin tưởng hơn vào việc áp dụng Ethereum, thời gian có thể đưa ra câu trả lời thực sự cho sự kiên định đó trên giá của Ethereum.
Từ năm ngoái, các bản cập nhật lớn của Ethereum đã tăng lên 2 lần mỗi năm. Ethereum không còn nằm yên, bắt đầu "chạy đua với thời gian", có lẽ thực sự sẽ tái tạo lại vinh quang.








