Tác giả: donn (@tzedonn)
Biên dịch: Deep Tide TechFlow
Dẫn nhập Deep Tide: Khi các dự án có doanh thu hằng năm trên 50 triệu USD chỉ còn 12, khi DeFi bị tấn công bởi AI trở thành hố lửa, khi những người đào vàng trên chain vẫn còn kẹt lại ở chiến trường đã kết thúc — mỗi người làm trong ngành crypto nên tự hỏi mình cùng một câu hỏi: Tôi còn có thể làm gì ở đây?
Rất nhiều bạn bè của tôi đã rời đi hoặc đang cân nhắc rời khỏi ngành công nghiệp crypto, vì vậy tôi muốn chia sẻ một số suy nghĩ rộng hơn về thị trường, nói về việc crypto còn lại gì để làm?
Cốt lõi của vấn đề nằm ở chỗ, cryptocurrency đang gặp khó khăn ở ba khía cạnh then chốt: (i) thiếu sự đổi mới, 2-3 năm qua không có gì mới xuất hiện; (ii) sự tiến bộ của công nghệ lượng tử đe dọa sự tồn tại của Bitcoin vào năm 2029; (iii) các mô hình ngôn ngữ lớn như Claude Mythos làm gia tăng số vụ tấn công, khiến rủi ro/lợi nhuận của DeFi trở nên kém hấp dẫn.
Điều này dẫn đến câu hỏi: Cryptocurrency còn lại gì để làm?
Nhà đầu tư VC và nhà đầu tư token thanh khoản
Do sự cạn kiệt đổi mới này, ngành VC khá trầm lắng, đặc biệt là trong các giao dịch token. Mọi VC crypto sẽ nói với bạn điều này nhàm chán thế nào, trừ khi họ đang làm các vòng gọi vốn Series B+ lớn hơn hoặc tài trợ cho các startup thanh toán bằng stablecoin.
Một số ít VC giỏi mà tôi tiếp xúc đang đầu tư vào các lĩnh vực ngách ngược dòng, chẳng hạn như startup lượng tử (ví dụ: Project Eleven, Oratomic) hoặc các ý tưởng mới lạ (ví dụ: Shift Foundation, PostFiat, Ambient).
Tôi nghĩ điều này là bình thường, vì về cơ bản chúng ta đã tìm ra cái gì hiệu quả và cần cơ sở hạ tầng gì, nên ngày càng ít đi những thứ mới mẻ thú vị. Bây giờ chúng ta đang ở giai đoạn áp dụng cho thanh toán và chuyển tiền. Giai đoạn kết thúc và tổ chức đã đến.
Tương tự, đối với những người làm việc trong lĩnh vực crypto, chỉ có ý nghĩa khi làm việc tại các công ty fintech stablecoin (như Circle, OpenFX, Tempo, Arc, Plasma), các nền tảng giao dịch (như Polymarket, Kalshi, Hyperliquid) hoặc các startup ngược dòng mới lạ (như đã nói ở trên). Làm việc tại các quỹ L1 là một công việc ngõ cụt được trả lương tốt, nhưng về lâu dài không mang lại lợi ích gì cho bạn.
Việc thiếu "thứ mới mẻ hay ho" ở phía VC đồng nghĩa với việc ít token chất lượng sẽ được đưa ra thị trường, và ít vốn VC hơn sẽ chảy vào thị trường thanh khoản.
Do đó, các nhà đầu tư token thanh khoản dài hạn, những người đánh giá token dựa trên tăng trưởng, cơ bản và tích lũy giá trị, giờ đây có lẽ chỉ có chưa đến 10 mã token chất lượng, và con số này trong ngắn hạn dường như khó có thể tăng lên.
Chỉ có 12 dự án token có doanh thu hàng năm trên 50 triệu USD. Trong số đó, chỉ có ba mã có điểm tích lũy giá trị >=7 (HYPE, PUMP, JUP). Ngay cả khi bạn đánh giá dựa trên "tăng trưởng" và đội ngũ cải thiện việc tích lũy giá trị token, bạn có thể thêm 5-10 token nữa vào danh sách dưới đây (ví dụ: MORPHO, SYRUP).
Vốn hóa thị trường của OTHERS cũng giảm từ khoảng 4500 tỷ USD xuống còn khoảng 1800 tỷ USD, trong khi thị trường chứng khoán đang trải qua cơn sốt đầu cơ trong các lĩnh vực như bộ nhớ băng thông cao, photon học, lượng tử, peptide,...
Nhà giao dịch chủ quan và hệ thống
Bạn có thể nói cryptocurrency chủ yếu là giao dịch theo narrative và momentum, vì vậy nó phù hợp cho các nhà giao dịch chủ quan (subjective traders) — những người trade long/short, giao dịch các narrative hoặc catalyst/tin tức. Đây là lĩnh vực của tôi và là thứ tôi quen thuộc nhất.
Ở đáy thị trường gấu, giao dịch catalyst luôn có lợi nhuận cao hơn, mặc dù nhiều cái đòi hỏi bạn phải tỉnh táo và phản ứng nhanh. Ở đây tồn tại nhiều lợi thế và cơ hội giao dịch tốt.
Tuy nhiên, 3 tháng qua vẫn có khá nhiều giao dịch sự kiện, như... Short TAO khi Templar subnet rời đi, từ $330 xuống $260 trong 5 giờ (9/4)... Long TAO khi Chamath và Jason Cal shilling (mức độ thành công khác nhau)
Không có trade ở đây, nhưng thú vị là WLD thậm chí không tăng khi có thông báo hợp tác với Tinder và Zoom (giảm 8% trong hai ngày)
Short AAVE khi vụ hack KelpDAO xảy ra, vụ tấn công diễn ra khoảng 1730 UTC, nhưng mãi một giờ sau khoảng 1830 UTC mới được đưa tin lần đầu trên Twitter (19/4)
Short AAVE khi Marc Zeller's ACI rời đi (3/3)
Short đợt pullback của TRUMP sau thông báo bữa tối với Trump (12/3)
Short ACX xuống "mức giá chuyển đổi" sau đợt pump thông báo chuyển đổi token sang cổ phiếu (11/3)
Short DRIFT khi bị khai thác lỗ hổng, giảm 40% trong 1 giờ (1/4)
Short RESOLV khi bị khai thác lỗ hổng, giảm khoảng 10% (22/3)
Long ALGO khi Google có đột phá lượng tử (31/3)
Long LDO khi có thông báo mua lại, tăng khoảng 17% trong ~5 ngày (27/3)
Long/Short các trò lừa đảo pump and dump như RAVE, SIREN, STO, PIPPIN, POWER (thứ tôi thích không tham gia hơn)
Tuy vậy, kể từ ngày 10/10, open interest (OI) đã giảm khoảng 60%, và phản ứng với tin tức thường rất nhỏ. Bạn cần có chọn lọc xem trade tin nào và liệu người khác có quan tâm đến nó không, vì sự quan tâm giao dịch từ retail rất ít (thường là những người phản ứng chậm nhất với headline), nên bạn chủ yếu là PVP (Player vs Player) với các trader tin tức khác.
Tôi ngày càng thấy các trader chủ quan dành nhiều thời gian hơn cho thị trường dự đoán và giao dịch cổ phiếu/hàng hóa, Hyperliquid giúp việc chuyển đổi này dễ dàng hơn nhiều.
Đối với các trader hệ thống và trader basis. Khi volume và funding rate giảm, các chiến lược truyền thống ngày càng ít lời hơn. Để giữ cho bản thân hứng thú, họ sẽ trade thị trường HIP-3, arbitrage thị trường dự đoán, trade Pendle PT/Boros, hoặc arbitrage các sàn giao dịch phái sinh perpetual mới (có tính thanh khoản hạn chế).
Nông dân yield (Yield Farmers)
Ngày càng nhiều vụ hack trong DeFi cũng khiến các yield farmer (hoặc TVL trade ở phía tổ chức) năm nay rơi vào trạng thái ngủ đông hoặc hoàn toàn rút lui, vì vài trade tốt cuối cùng là Plasma và USDai. FlyingTulip có thể hiệu quả trong chu kỳ bull, nhưng khi ra mắt đã không nhận được nhiều sự chú ý.
Thông thường, "yield trade" có ý nghĩa vì bạn có thể bán governance token mà bạn được thưởng (như tôi đã nêu ở đây), nhưng điều này giả định rằng có người mua nó từ bạn, nếu nhà đầu tư thanh khoản/trader chủ quan không ở đó để thêm nhiên liệu, thì sẽ khó để khiến rủi ro/lợi nhuận trở nên đáng giá.
Điều này đúng trong quá khứ (OHM), hiện tại (XPL, ENA) và có thể là tương lai (CHIP của USDai). Ngưỡng yield của DeFi on-chain trước đây là 15-25% APY để tính đến lãi suất trái phiếu khoảng 0% và xác suất bị hack khoảng 10-15%.
Lý do OHM đáng giá thời đó không phải vì rủi ro thấp hơn, mà vì lợi nhuận cao hơn nhiều.
Bây giờ ngưỡng đó có thể gần 50-60% APY, vì số vụ hack ngày càng tăng (DeFi bị hack 795 triệu USD trong 4 tháng đầu năm 2026) cộng với Claude Mythos có thể dẫn đến nhiều vụ hack hơn và rủi ro lượng tử gia tăng. Vì không có ai mua token được unlock, rất khó để đạt được tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận hợp lý.
Hầu hết các farmer hợp lý gần như chuyển hoàn toàn sang off-chain, vì ngay cả lợi suất trái phiếu truyền thống STRC 11.5% cũng có thể mang lại lợi nhuận điều chỉnh rủi ro tốt hơn (15-20%).
Xem thêm: Rami poker, CBB, Sisyphus, delucinator, misaka
Người đào vàng trên chain (Chain Prospectors)
Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng... những người đào vàng trên chain khét tiếng: những người mua ở vốn hóa 1 triệu USD và bán ở vốn hóa 100 triệu USD. Tôi nghĩ những người này vẫn sẽ tồn tại, vì chiến hào vẫn là nơi duy nhất có thể kéo được 100x.
Những người đào vàng trên chain cũng có cảm giác như những người lính Thế chiến II bị kẹt trong hang, không biết rằng thời kỳ đào vàng về cơ bản đã kết thúc.
Không cần phải nói, meme coin đã đỉnh khi Tổng thống và Đệ nhất Phu nhân thân yêu của chúng ta phát hành coin của họ. Chúng ta đang tiến gần đến phần cuối của đoạn tàu lượn an tử, mọi thứ không còn tăng như trước nữa, có quá nhiều kẻ hút giá trị ("hội FNF", "hội LA vape", các xưởng rug pull liên tục và phí giao dịch có tính chất hút cạn) ở khắp mọi nơi.
Tuy nhiên tôi vẫn nghĩ phân khúc này sẽ không hoàn toàn biến mất, một tia hy vọng khiến mọi người ở lại chiến hào. Trong vài tháng qua, chúng ta đã thấy...
$GAS: GasTown tăng từ vốn hóa 100k USD lên 60 triệu USD trong 3 ngày, rồi về 100k USD trong 3 ngày, giờ giao dịch ở vốn hóa 50k USD. (15/1)
$RALPH: RalphWiggum tăng từ 500k USD lên 55 triệu USD trong 2 tuần, rồi giảm xuống 3 triệu USD (-93%) trong 12 giờ khi dev bỏ rơi nó, giờ giao dịch ở vốn hóa 50k USD. (21/1)
$PENGUIN: Nietzchean Penguin tăng lên 170 triệu USD trong ba ngày (24/1), nhưng giờ giao dịch ở 3 triệu USD.
$MOLT đạt 120 triệu USD trong một ngày (31/1), nhưng giờ giao dịch ở 1 triệu USD
$WHITEWHALE đạt 200 triệu USD (10/1), nhưng giờ giao dịch ở 7 triệu USD
$ASTEROID hôm qua (19/4) đạt 200 triệu USD sau khi Musk tweet rằng nó có thể trở thành linh vật của SpaceX. Vài ngày nữa nó có thể sẽ tiến về zero.
Mặc dù những điều này cho thấy thỉnh thoảng vẫn có pump, nhưng tỷ lệ bạn trúng được chúng có lẽ <10%, và tiềm năng tối đa tuyệt đối có thể là net 10x (10 triệu USD → 100 triệu USD), vì mọi thứ không còn pump vượt quá 100 triệu USD nữa. Giờ đây bạn chỉ có vài giờ để bán nó sau đỉnh, vì mọi thứ sẽ giảm >90% trong vài giờ.
Vậy thì... Tôi đang làm gì?
Tôi đang duy trì chiến lược arbitrage của mình trên Polymarket, tạo ra khoảng 15% APY, với công suất tối đa khoảng 250k USD. Triển khai đầy đủ chỉ kiếm được khoảng 3500 USD mỗi tháng. Cơ hội arbitrage cũng giảm kể từ khi Polymarket giới thiệu phí giao dịch, và với vụ đầu độc package npm gần đây, tôi ngày càng cảm thấy rủi ro/lợi nhuận không còn ở đó nữa (đặc biệt là sau airdrop). Kế hoạch hiện tại là dừng nó sau airdrop.
Tôi tiếp tục trade crypto, nhưng không tích cực như trước. Tôi có ý tưởng "thành lập quỹ phòng hộ AI", nhưng việc khám phá của tôi khiến tôi kết luận rằng AI vẫn chưa đủ sáng tạo để thực hiện giao dịch chủ quan (ví dụ: để tạo ý tưởng), nhưng nếu bạn giao cho nó một nhiệm vụ hoặc phương pháp luận bạn đã sử dụng trước đây và cần một chút suy luận logic, thì nó rất tuyệt vời.
Vì vậy, tôi đang dành thời gian để tự động hóa một số nhiệm vụ "nhà phân tích quỹ phòng hộ", chẳng hạn như tự động hóa việc trinh sát on-chain mà tôi đã từng làm trên Polymarket cho các ví nội bộ, đây là thứ khá dựa trên quy trình nhưng cần một chút tư duy logic. Đây là nhiệm vụ hoàn hảo cho Claude.
Tôi cũng ngày càng nghiên cứu nhiều hơn về khía cạnh fine-tuning các mô hình AI, đặc biệt là từ góc dữ liệu tài chính và crypto. Tôi đã đọc các nội dung ngoài crypto, và tôi thấy rất kích thích trí tuệ các chủ đề như AI stack (tác động xã hội và cổ phiếu của toàn bộ stack), vật lý AI (mô hình hành động thế giới, mô hình ngôn ngữ hình ảnh và vấn đề dữ liệu) và ý tưởng "consolidation bằng AI" (consolidation PE nhưng dùng AI), nhưng vẫn chưa tìm thấy một vấn đề đủ thú vị để cống hiến cả đời để giải quyết.
Nếu bạn có bất cứ điều gì thú vị muốn thảo luận, đừng ngần ngại liên hệ với tôi!
