Tác giả: Jordi Visser
Biên dịch: Luffy, Foresight News
Làn sóng tăng giá lớn tiếp theo của Bitcoin có thể bắt đầu từ một lĩnh vực bất ngờ nhất: thị trường tín dụng tư nhân.
Điều này không phải vì sự sụp đổ của tín dụng tư nhân sẽ ngay lập tức có lợi cho Bitcoin. Trong một cuộc khủng hoảng thanh khoản thực sự, các tài sản có tính thanh khoản cao như Bitcoin thường là những thứ đầu tiên bị bán tháo cùng với các tài sản khác. Giai đoạn đầu tiên của khủng hoảng không phải là sự cứu rỗi, mà là thanh lý; nhưng logic cốt lõi thực sự xuất hiện ở giai đoạn thứ hai.
Trong một hệ thống có mức nợ cao, mức độ tài chính hóa cực lớn và không thể chấp nhận về mặt chính trị việc thanh lý tín dụng dài hạn, sự "rút lui" thanh khoản hầu như không bao giờ kéo dài. Và khi chính phủ bơm lại thanh khoản, Bitcoin thường hiểu được ý nghĩa của động thái này nhanh hơn hầu hết bất kỳ tài sản nào khác.
Warren Buffett từ lâu đã mô tả cảnh này bằng những lời lẽ thẳng thắn nhất: "Chỉ khi thủy triều rút, bạn mới biết ai đang khỏa thân." Ông cũng từng chế nhạo cấu trúc phí "được tôn sùng" của vốn cổ phần tư nhân và "sự ám ảnh với đòn bẩy", và sau đó cảnh báo: trong một số thời điểm hiếm hoi, "tín dụng sẽ biến mất trong tích tắc, nợ sẽ trở thành cái bẫy tài chính chết người".
Buffett khi đó không nói về Bitcoin, mà đang chẩn đoán một hệ thống tài chính được xây dựng dựa trên đòn bẩy, sự thiếu minh bạch và lòng tin. Và chẩn đoán này hoàn toàn phù hợp với thị trường tín dụng tư nhân ngày nay. Khi thủy triều rút, những điểm yếu ẩn giấu không còn là rủi ro trên lý thuyết, mà trở thành toàn bộ thực tế của thị trường.
Đây chính là lý do tại sao tín dụng tư nhân hiện tại lại quan trọng đến vậy. Theo tính toán của Morgan Stanley, đầu năm 2025 quy mô thị trường này vào khoảng 3 nghìn tỷ USD và dự kiến sẽ tiến gần 5 nghìn tỷ USD vào năm 2029, và các tín hiệu cảnh báo đã xuất hiện.
Tuần này, Morgan Stanley áp đặt các hạn chế mua lại đối với một quỹ tín dụng tư nhân của mình, do các nhà đầu tư yêu cầu mua lại số份额 gần bằng 11% tổng quy mô quỹ; đồng thời, JP Morgan đã xử lý giảm giá trị đối với một số khoản vay đầu tư vào các quỹ tín dụng tư nhân, trong khi mối lo ngại về mức độ tiếp xúc trong lĩnh vực phần mềm tiếp tục gia tăng.
Điểm mấu chốt không phải là toàn bộ thị trường rơi vào khủng hoảng, mà là sức ép không còn là giả định, nó đang thực sự thể hiện trong các hạn chế mua lại, giảm giá tài sản và sự thay đổi hành vi của các tổ chức cho vay.
AI là chất xúc tác của khủng hoảng
Rủi ro cốt lõi không chỉ là bản thân đòn bẩy, mà là đòn bẩy được gắn với một ngành đang được định giá lại trong thời gian thực bởi AI.
Morgan Stanley vào tháng 3 chỉ ra rằng, khoảng 25% danh mục đầu tư của các công ty phát triển kinh doanh được phân bổ vào lĩnh vực phần mềm. Xét đến tác động của AI đối với mô hình kinh doanh của ngành phần mềm, tỷ lệ này được coi là cực kỳ cao.
Trong nhiều năm, logic tài trợ của ngành phần mềm được xây dựng dựa trên giả định: doanh thu định kỳ bằng với dòng tiền ổn định, khả năng giữ chân khách hàng mạnh, tỷ suất lợi nhuận cao, lối thoát vững chắc. Và AI đang làm đảo lộn tất cả những điều này: khả năng định giá bị siết chặt, sản phẩm nhanh chóng trở thành module chức năng, hào rào cạnh tranh thu hẹp, chi phí cho năng lực tính toán và phát triển sản phẩm trở thành chi phí cứng.
Nói cách khác, cơ sở cho vay của một lượng lớn tín dụng tư nhân là một mô hình kinh doanh phần mềm có thể đã lỗi thời.
Bitcoin cũng nằm trong cơn bão
Tất cả các thảo luận xung quanh định giá phần mềm và tín dụng tư nhân cuối cùng sẽ hướng đến Bitcoin. So sánh biểu đồ chồng lấn diễn biến giá của Bitcoin với cổ phiếu phần mềm và cổ phiếu vốn cổ phần tư nhân, mối liên hệ rõ ràng:
Diễn biến của Bitcoin mang đặc điểm Beta của phân khúc phần mềm và Beta thanh khoản, và hiện tại cả hai lực lượng này đều đang gây áp lực lên nó.
Vào năm 2025, tôi từng dự đoán Bitcoin sẽ đón nhận một đợt tăng giá mạnh mẽ, động lực đến từ sự hỗ trợ gia tăng của chính phủ và sự trỗi dậy của tác nhân thông minh AI, những yếu tố này lẽ ra nên củng cố hiệu ứng mạng lưới mã hóa, khiến nó được định giá lại cùng với phân khúc phần mềm, trở thành loại tài sản tăng trưởng cao. Mặc dù khối lượng giao dịch stablecoin và vốn hóa thị trường có tăng lên, nhưng kỳ vọng lạc quan này của Bitcoin cuối cùng đã không thành hiện thực.
Thay vào đó, với việc triển khai các công nghệ như Opus 4.5, OpenClaw, trọng tâm thị trường chuyển sang sự đảo lộn của AI đối với chính ngành phần mềm. Các nhà đầu tư đánh giá lại tính bền vững của mô hình phần mềm truyền thống, hệ số định giá điều chỉnh giảm nhanh chóng, điều này cũng tác động đến tín dụng tư nhân - nguồn vốn quan trọng cho hệ sinh thái phần mềm.
AI buộc ngành phần mềm phải định giá lại một cách đột phá, một logic định giá vĩ mô lớn của Bitcoin chị áp lực; đồng thời, chu kỳ thanh khoản toàn cầu thắt chặt, lại gây sức ép lên một đặc điểm cốt lõi khác của nó: độ nhạy cao với thanh khoản toàn cầu.
Đây là lý do tại sao sự xuất hiện vết nứt trong tín dụng tư nhân sẽ không ngay lập tục có lợi cho Bitcoin: về ngắn hạn, hiệu ứng thường ngược lại. Bitcoin có tính thanh khoản tốt, nắm giữ phân tán, dễ dàng bán tháo, trong giai đoạn đầu của sức ép thị trường, mức độ ưu tiên thanh khoản cao hơn nhiều so với logic giá trị dài hạn.
Bitcoin giảm trước khi hoảng loạn, tăng trước khi cứu thị trường
Lịch sử chứng minh nhịp độ này.
Trong cơn hoảng loạn "tiền mặt là vua" vào tháng 3 năm 2020, Reuters đưa tin Bitcoin đã giảm hơn 20% trong một ngày, giảm hơn 30% trong năm ngày, các nhà đầu tư gần như bán tháo mọi tài sản. Sau đó, chính sách bơm tiền được mở ra, đến tháng 1 năm 2021, Bitcoin đã tăng hơn 900% so với mức thấp tháng 3, các chính phủ mở rộng chi tiêu để đối phó với tác động của đại dịch, các nhà đầu tư lo ngại về lạm phát và mất giá tiền tệ, Bitcoin đã phản ánh đầy đủ kỳ vọng này.
Bitcoin không phải là không sợ hoảng loạn, chỉ là nó sẽ phản ánh mức tăng giá do chính sách cứu trợ sau đó sớm hơn và mạnh mẽ hơn các tài sản khác.
Trong cuộc khủng hoảng ngân hàng khu vực Mỹ năm 2023, kịch bản tương tự đã diễn ra: Ngân hàng Silicon Valley bị người gửi tiền rút 42 tỷ USD trong một ngày, và có thêm 100 tỷ USD yêu cầu rút tiền xếp hàng đến ngày hôm sau. Sau đó, nhà chức trách đã cung cấp bảo lãnh cho tất cả người gửi tiền, Fed khởi động Chương trình tài trợ định kỳ cho ngân hàng, cung cấp các khoản vay theo mệnh giá với tài sản thế chấp đủ điều kiện. Sau biến động đó, giá Bitcoin đã leo lên mức cao nhất trong chín tháng và tăng hơn gấp đôi vào cuối năm.
Quy luật cốt lõi luôn nhất quán: Bitcoin thường bị tổn hại trong cuộc chạy đua tiền mặt, sau đó quay đầu lại và thu lợi từ chính sách cứu trợ.
Tại sao sự cứu rỗi chắc chắn sẽ đến
Cơ chế này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện tại, vì hệ thống tài chính Mỹ khó có thể chịu đựng được việc thắt chặt thanh khoản dài hạn.
Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ vào tháng 2 năm 2026 cho biết, thâm hụt liên bang năm tài khóa 2026 sẽ đạt 1,9 nghìn tỷ USD, nợ nắm giữ công chúng đã chiếm 101% GDP. Đồng thời, chỉ số Buffett (tổng vốn hóa thị trường chứng khoán Mỹ / GDP) vào đầu tháng 3 vào khoảng 219%.
Đây là thực tế của tài chính hóa: nợ chủ quyền cao, quy mô thị trường tài sản vượt xa nền kinh tế thực. Trong cấu trúc này, các nhà hoạch định chính sách không có không gian để cho phép thanh lý diễn ra hoàn toàn tự phát. Nền kinh tế hiện đại liên kết quá cao với giá tài sản, quốc gia và tăng trưởng kinh tế cũng liên kết quá cao với hoạt động thị trường, do đó, cách thức thanh lý thuần túy không thể kéo dài.
Fed từ lâu đã thể hiện phản ứng này, tháng 3 năm 2025 làm chậm lại việc thu hẹp bảng cân đối kế toán, tháng 10 quyết định ngừng giảm nắm giữ chứng khoán vào ngày 1 tháng 12, tháng 12 khởi động mua quản lý dự trữ để duy trì dự trữ đầy đủ. Ngay cả khi không xảy ra khủng hoảng toàn diện, hệ thống đã đang đi theo hướng nới lỏng trở lại.
Một khi hiểu rằng bản thân hệ thống tài chính cần khởi động lại thanh khoản, không khó để phán đoán: khi cuộc khủng hoảng tín dụng tư nhân tiếp theo bùng nổ, các nhà hoạch định chính sách gần như không thể đứng nhìn.
Về mặt chính trị lại càng như vậy. Ủy ban Tư vấn Nhà đầu tư SEC Mỹ vào tháng 9 năm 2025 chỉ ra rằng, mặc dù đã mở rộng kênh tham gia của đại chúng thông qua các sản phẩm đăng ký, tài sản thị trường tư nhân có tính minh bạch thấp hơn và rủi ro cao hơn. Morningstar cho biết, quy mô tài sản ròng của các quỹ bán thanh khoản trong quý III năm 2025 đã đạt 493 tỷ USD.
Khi tiền bán lẻ và tiền kênh giàu có được đóng gói thành mức độ tiếp xúc tín dụng không thanh khoản, tín dụng tư nhân không còn là vấn đề tổ chức thích hợp, mà là vấn đề công cộng. Khi rủi ro thiếu minh bạch diễn biến thành vấn đề công cộng, chính phủ chắc chắn can thiệp.
Bitcoin trở lại logic ban đầu
Sách trắng Bitcoin đề xuất một hệ thống tiền mặt điện tử ngang hàng, cho phép hai bên giao dịch chuyển khoản trực tiếp, không cần thông qua tổ chức tài chính. Và dòng chữ nổi tiếng trên khối genesis — "Bộ trưởng Tài chính đứng trước bờ vực cứu trợ ngân hàng lần thứ hai", nói lên màu sắc chính trị của nó.
Sách trắng cung cấp kiến trúc kỹ thuật, khối genesis mang theo ẩn dụ chính trị. Bitcoin được sinh ra từ sự phản kháng lại văn hóa cứu trợ, sự phụ thuộc vào trung gian và hành vi cứu thị trường tùy tiện.
Vì vậy, mỗi khi chính phủ ra tay cứu một hệ thống mỏng manh được xây bằng đòn bẩy ẩn, logic nguồn gốc của Bitcoin sẽ trở nên mạnh mẽ hơn.
Đồng thời, cơ sở hạ tầng tài chính đang hướng đến vận hành 24/7. Tháng 10 năm 2025, Fed thông báo Fedwire và Hệ thống Thanh toán Quốc gia dự kiến hoạt động vào Chủ nhật và ngày lễ vào năm 2028 hoặc 2029. Đây không phải là Bitcoin được chấp nhận chính thức, nhưng đánh dấu việc hệ thống thừa nhận một sự thật quan trọng: nền kinh tế ngày càng số hóa, liên tục, và khả năng tương thích với khung giờ ngân hàng truyền thống ngày càng thấp.
Nếu tác nhân thông minh AI trở thành bên tham gia kinh tế thực sự, vốn và tài sản thế chấp sẽ cần được luân chuyển với tốc độ phần mềm. Điều này không có nghĩa là mỗi giao dịch phải được thanh toán bằng Bitcoin, mà có nghĩa là tài sản thế chấp kỹ thuật số, trung lập, khan hiếm sẽ trở nên quan trọng hơn.
Làn sóng thủy triều mà Buffett nói đến, đang rút khỏi thị trường tín dụng tư nhân. AI đầu tiên phơi bày các tài sản cho vay mong manh nhất, đặc biệt là những phần đánh giá sai doanh thu phần mềm thành dòng tiền vĩnh viễn. Bitcoin bị tổn hại trong làn sóng tấn công đầu tiên, vì nó đồng thời được coi là Beta kép của phần mềm và thanh khoản.
Nhưng nợ của Mỹ quá cao, nền kinh tế tài chính hóa quá sâu, tiền bán lẻ và tài sản tư nhân bó chặt quá chặt, các nhà hoạch định chính sách không thể chấp nhận việc thanh lý hỗn loạn dài hạn. Thanh khoản cuối cùng sẽ trở lại. Và mỗi khi thanh khoản được khởi động lại, Bitcoin thường là một trong những tài sản phản ứng đầu tiên.
Đây là lý do tại sao tín dụng tư nhân lại quan trọng như vậy trong môi trường hiện tại.
Trớ trêu thay, Bitcoin được sinh ra cho thời khắc như thế này: một thế giới tràn ngập ngân hàng bóng tối, đòn bẩy ngầm, nợ chính phủ cao, chỉ có thể dựa vào bơm tiền để đối phó khủng hoảng. Tín dụng tư nhân không chỉ là một phân khúc rủi ro trong thị trường, mà là điểm va chạm tập trung của định giá cứng nhắc, đòn bẩy nhúng, đảo lộn AI, sự can thiệp của tiền bán lẻ và phản ứng ứng biến chính sách.
Các hạn chế mua lại và giảm giá tài sản tín dụng tư nhân gần đây cho thấy, quá trình điều chỉnh có lẽ đã được khởi động. Nếu tín dụng tư nhân trở thành vùng lõi của đợt rút lui thanh khoản tiếp theo, làn sóng tăng giá lớn tiếp theo của Bitcoin sẽ không bắt đầu bằng câu chuyện giảm một nửa hay môi trường vĩ mô hoàn hảo, mà bắt đầu từ việc phơi bày rủi ro, chính sách cứu thị trường, và cuối cùng thị trường nhận ra: hệ thống tài chính vẫn không thể tách rời việc bơm thanh khoản.








