Lời tựa: Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Tài chính Hoa Kỳ (FASB) đã đưa vấn đề "stablecoin có thể được coi là tương đương tiền hay không" và "cách hạch toán chuyển nhượng tài sản mã hóa" vào trọng tâm công việc năm 2026. Thoạt nhìn, đây là những vấn đề kỹ thuật kế toán, nhưng ẩn sau đó là sự giằng co giữa giám sát, chính trị và thị trường vốn trong việc chính danh hóa tài sản mã hóa: một bên là quá trình thể chế hóa đưa stablecoin vào xu thế chủ lưu thông qua Đạo luật Genius, bên kia là các khu vực xám còn tồn tại trong GAAP - đặc biệt là về thời điểm "ngừng ghi nhận" tài sản, cách định nghĩa token xuyên chuỗi và token được đóng gói, dẫn đến sự không thống nhất trong cách trình bày báo cáo tài chính của doanh nghiệp.
Đối với nhà đầu tư, ý nghĩa thực sự của cuộc thảo luận này không chỉ là "có được tính là tiền mặt hay không", mà còn là về việc công bố rủi ro, tính minh bạch và khả năng so sánh: khi stablecoin ngày càng giống tiền mặt và cũng giống sản phẩm tài chính hơn, báo cáo tài chính phải đưa ra các ranh giới rõ ràng hơn.
Dưới đây là nội dung bài viết gốc:
Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Tài chính Hoa Kỳ (FASB) cho biết sẽ nghiên cứu hai vấn đề liên quan đến tiền mã hóa vào năm 2026: liệu một số tài sản mã hóa có thể được coi là "tương đương tiền" hay không, và cách xử lý kế toán đối với việc chuyển nhượng tài sản mã hóa. Những vấn đề này sẽ được đưa ra thảo luận trong bối cảnh chính quyền Trump gia tăng hỗ trợ cho các khoản đầu tư loại này.
Trong vài tháng qua, FASB đã thêm hai dự án về tiền mã hóa nói trên vào chương trình nghị sự dựa trên phản hồi của công chúng. Đây cũng là một trong những vấn đề đầu tiên được đưa lên lịch trình trong số hơn 70 vấn đề mà FASB sẽ xem xét đưa vào chương trình nghị sự; một số trong đó có thể phát triển thành các chuẩn mực kế toán mới trong tương lai.
FASB cho biết dự kiến sẽ quyết định việc lựa chọn trong số hơn 70 vấn đề tiềm năng này vào cuối mùa hè năm nay. Các vấn đề này bắt nguồn từ một "đợt lấy ý kiến cho chương trình nghị sự" (agenda consultation), nơi các doanh nghiệp, nhà đầu tư và các bên khác có thể gửi thư trình bày những vấn đề họ muốn FASB ưu tiên xử lý.
"Rất nhiều người đã dành nhiều thời gian và công sức để giúp chúng tôi xây dựng chương trình làm việc," Chủ tịch Rich Jones nói. "Tôi xem năm 2026 là năm biến những ý kiến đó thành hành động, thực hiện cam kết của chúng tôi."
Vào tháng 10 năm ngoái, FASB đã đưa vấn đề "tương đương tiền" vào chương trình nghị sự, tập trung vào một số stablecoin - loại tài sản thường được neo theo một loại tiền tệ fiat nhất định.
Động thái này diễn ra ba tháng sau khi Tổng thống Trump ký ban hành một dự luật quản lý stablecoin. Dự luật này thiết lập khuôn khổ quản lý đối với stablecoin, đưa loại tài sản này tiến sâu hơn vào hệ thống tài chính chủ lưu. Ông Jones cho biết, dự luật có tên Đạo luật Genius (Genius Act) này không giải quyết được vấn đề "cái gì được tính là tương đương tiền" theo nghĩa kế toán. Ông nhấn mạnh: "Nói cho mọi người biết những thứ nào không đáp ứng tiêu chuẩn tương đương tiền cũng quan trọng như nói cho họ biết những thứ nào đáp ứng vậy."
Bản thân Tổng thống Trump và gia đình ông có liên quan đến lợi ích tại World Liberty Financial, một công ty tiền mã hóa; ông đã đưa ra một loạt chính sách ủng hộ ngành công nghiệp tiền mã hóa và dừng các hành động giám sát trước đây nhắm vào ngành này.
Vào tháng 11 năm ngoái, FASB đã bỏ phiếu quyết định nghiên cứu cách thức doanh nghiệp xử lý kế toán việc chuyển nhượng tài sản mã hóa, bao gồm cả "token được đóng gói" (wrapped tokens) - loại token cho phép một tài sản mã hóa trên blockchain này được biểu diễn và sử dụng dưới dạng "ánh xạ" trên một chuỗi khác.
Dự án này sẽ dựa trên yêu cầu mà FASB đưa ra vào năm 2023: các doanh nghiệp phải sử dụng giá trị hợp lý (fair value) để hạch toán Bitcoin và các tài sản mã hóa khác. Quy tắc đó đã lấp đầy một khoảng trống trong các Nguyên tắc Kế toán được Chấp nhận Chung của Hoa Kỳ (GAAP), nhưng không bao gồm các token không thể thay thế (NFT) và một số stablecoin nhất định.
Mặc dù các yêu cầu kế toán liên quan đến tiền mã hóa đã được đưa ra vào năm 2023, một số người vẫn cho rằng các quy định chi tiết chưa đủ rõ ràng.
Ông Scott Ehrlich, Giám đốc điều hành của công ty đào tạo và tư vấn kế toán Mind the GAAP, nói: "Tôi vẫn cho rằng hiện tại GAAP có một lỗ hổng lớn ở một vấn đề then chốt: rốt cuộc trong trường hợp nào chúng ta nên loại bỏ tài sản mã hóa khỏi bảng cân đối kế toán - tức là ngừng ghi nhận nó; và trong trường hợp nào thì không nên."
Cả hai dự án này đều tuân theo các khuyến nghị do một nhóm công tác do Tổng thống Trump thành lập để hỗ trợ ngành công nghiệp tiền mã hóa đưa ra, đồng thời cũng là phản hồi lại ý kiến công chúng. Ông Jones cho biết, những khuyến nghị này cũng phản ánh quan điểm vốn có của một số bên liên quan thuộc FASB.
Ông Jones nói, ông không chịu áp lực phải chấp nhận các khuyến nghị của nhóm công tác đó.
"Tất nhiên tôi rất vui vì họ cho rằng cách giải quyết vấn đề kế toán là đề xuất các chủ đề này cho FASB đánh giá," ông Jones nói. "Họ không đề nghị thúc đẩy lập pháp để xử lý vấn đề kế toán, cũng không đề nghị Ủy ban Chứng khoán (SEC) lên tiếng quy định cách xử lý kế toán."
SEC chịu trách nhiệm thực thi các chuẩn mực kế toán do FASB thiết lập đối với các công ty niêm yết.
Cơ quan giám sát chứng khoán này cũng sẽ theo dõi sát sao mọi điều chỉnh do FASB thực hiện. Kurt Hohl, Kế toán trưởng của SEC, đã phát biểu tại một cuộc họp vào đầu tháng này: "Lĩnh vực tiền mã hóa có hàng đống vấn đề. Khó khăn nằm ở chỗ chúng không thể áp dụng một cách gọn gàng vào khuôn khổ các chuẩn mực kế toán hiện có."
Các nhà lập pháp và nhà đầu tư đôi khi cũng bày tỏ lo ngại về cách thức FASB xây dựng chuẩn mực. Gần đây, cơ quan này đã bị các nghị sĩ Đảng Cộng hòa tại Hạ viện Hoa Kỳ xem xét kỹ lưỡng: họ đề xuất đóng băng kinh phí của FASB nếu cơ quan này không rút lại các yêu cầu công bố thông tin về thuế sắp tới. Theo yêu cầu mới, các công ty niêm yết đang chuẩn bị công bố thêm chi tiết về việc nộp thuế thu nhập cho các cơ quan chính phủ trong báo cáo thường niên năm 2025.
Một số nhà quan sát đặt câu hỏi liệu việc nắm giữ tài sản mã hóa đã phổ biến đến mức đủ để đưa vào chương trình nghị sự của FASB hay chưa. Số công ty đưa Bitcoin vào bảng cân đối kế toán vẫn còn ít, chẳng hạn như Tesla, Block và Strategy.
"Các dự án tiền mã hóa mới này dường như không được thúc đẩy bởi mức độ phổ biến hoặc bất kỳ tiêu chí thiết lập nào khác của FASB, mà nhiều hơn là bởi các ưu tiên chính trị hiện tại," bà Sandy Peters, Trưởng nhóm Chính sách Báo cáo Tài chính của Hiệp hội CFA (CFA Institute) đại diện cho các chuyên gia đầu tư, cho biết.
Tuy nhiên, khi Đạo luật Genius có hiệu lực vào năm 2027, các rào chắn giám sát mới được thiết lập dự kiến sẽ làm giảm tính biến động của stablecoin, và sự quan tâm của thị trường đối với stablecoin dự kiến sẽ tăng lên. Bà Peters cho biết, nhưng nếu không có sự công bố rủi ro đầy đủ hơn, các nhà đầu tư khó có thể chấp nhận stablecoin như một thứ tương đương tiền.
Là Chủ tịch FASB, ông Jones cũng đối mặt với "đồng hồ đếm ngược thời gian". Nhiệm kỳ bảy năm của ông dự kiến sẽ kết thúc vào tháng 6 năm 2027, và quá trình lựa chọn người kế nhiệm sẽ bắt đầu vào đầu năm 2026.
Ông Jones cho biết, trong khoảng 18 tháng còn lại, ông hy vọng ủy ban có thể khởi động và hoàn thành một chuẩn mực kế toán về cách phân biệt giữa "nợ phải trả" và "vốn chủ sở hữu". Việc đánh giá này rất phức tạp đối với một số công cụ như chứng quyền, và cả doanh nghiệp lẫn cơ quan kiểm toán đều cho rằng nó rất khó.
Ông Jones cho biết, dự án này hiện chưa được chính thức đưa vào chương trình nghị sự, nhưng vẫn có triển vọng hoàn thành trong khung thời gian nói trên, vì ủy ban có thể lựa chọn thực hiện các "cải tiến có mục tiêu" thay vì xây dựng một mô hình hoàn toàn mới. "Tôi rất mong muốn hoàn thành nó trước khi tôi rời nhiệm sở," ông nói.
