Tác giả: Vitalik
Biên dịch: Gia Hoan, ChainCatcher
Chia sẻ một số suy nghĩ của tôi về định hướng tương lai của @ethereumfndn (Quỹ Ethereum).
Trước tiên, đây chỉ là quan điểm cá nhân của tôi. Hội đồng quản trị không chỉ có mình tôi, và tôi trong hội đồng cũng không có đặc quyền gì mà các thành viên khác không có.
@aerugoettinea đang thực hiện phần lớn công việc chuyển tiếp này. Sự đóng góp của tôi chủ yếu ở các vấn đề kỹ thuật. Hội đồng quản trị đang được mở rộng, và quyền lực của bản thân tôi trong tổ chức này sẽ tiếp tục bị giảm sút, thật ra đó cũng là điều tôi mong muốn.
Năm 2025 đã mang đến cho Quỹ Ethereum (EF) nhiều cải tiến quan trọng, nâng cao năng lực thực thi. Nhiều vấn đề đã được giải quyết, và cho đến ngày nay, EF vẫn hưởng lợi từ sự gia tăng hiệu quả này và sự tập trung hơn nữa vào các mục tiêu cụ thể.
Với việc những vấn đề này được giải quyết, vào đầu năm nay, cảm giác thiếu sót lớn nhất mà tôi nhận thấy là một loại cảm giác hoàn toàn khác biệt, luôn khiến tôi bận tâm: Tôi thường xuyên thấy người ta nói: "Vitalik nói về việc Ethereum phải phi tập trung, phải bảo mật, phải trở thành công nghệ nơi trú ẩn, những lời nói nghe có vẻ hay đấy, nhưng tại sao hành động thực tế của EF lại không thể hiện điều này?"
Có lẽ bạn nghe thấy một giọng nói khác. Bạn có thể hoàn toàn không cảm thấy cảm giác khủng hoảng, thậm chí có người nói rằng cuối cùng chúng ta đã bắt đầu nghiêm túc xử lý việc thực thi và BD (Mở rộng kinh doanh), nhiệm vụ chính hiện tại là tiếp tục đi theo con đường này, làm tốt hơn và nhanh hơn.
Nếu như vậy, rất có thể tồn tại sự khác biệt thực sự giữa bạn và tôi — khác biệt ở chỗ: Loại chỉ trích nào tôi coi trọng nhất, loại người chỉ trích nào có thể chạm đúng nỗi đau của tôi thông qua việc chỉ trích.
Ví dụ, hãy tạm thời chuyển sang một lĩnh vực khác.
Với Google, bạn có thể coi đó là một câu chuyện thành công, mang lại nhiều lợi ích cho nhân loại trong việc sắp xếp thông tin thế giới.
Bạn cũng có thể có một quan điểm khác: Họ đã có một khởi đầu tốt đẹp và lý tưởng, nhưng tại một thời điểm nào đó, thái độ tham nhũng của các doanh nghiệp chính thống đã thấm sâu vào, và từng chút một họ đã từ bỏ hoàn toàn khẩu hiệu "Không làm điều ác".
Quan điểm cá nhân của tôi về Google nằm đâu đó giữa hai cực. Nhưng, nếu bạn đưa tôi trở lại khoảng năm 2008, cho tôi một nút bấm, khi nhấn nó sẽ khiến Google tăng lên một hoặc hai độ lệch chuẩn về mặt "giáo điều", ví dụ như trao cho Richard Stallman quyền phủ quyết vĩnh viễn đối với một số chính sách quan trọng, tôi sẽ không do dự nhấn nút đó.
Tại sao? Bởi vì lựa chọn của một công ty không đồng nghĩa với lựa chọn của cả thế giới, thậm chí không đại diện cho lựa chọn của một quốc gia.
Google trước đây và hiện tại đều nằm trong bối cảnh lớn của ngành công nghệ: toàn ngành đang lệch khỏi nền tảng lý tưởng ban đầu "Không làm điều ác", thay vào đó đuổi theo lợi ích tài chính, ôm lấy câu chuyện hoành tráng về trí tuệ siêu cấp tốc độ gia tăng nuốt chửng tất cả, bị thâm nhập bởi những kẻ vô đạo đức, và hèn nhát đầu hàng trước áp lực của chính phủ về kiểm soát ý thức hệ, giám sát và chiến tranh (thậm chí chủ động tham gia vào).
Chính vì vậy, để một công ty làm điều gì đó khác biệt, định vị bản thân như một "người không hợp lý" theo cách nói của George Bernard Shaw, kháng lại xu thế thời đại, điều này có lợi cho tự do, cân bằng quyền lực và sự ổn định của toàn xã hội hơn là việc tất cả các công ty lớn đều khuất phục trước xu hướng chủ đạo. Đây cũng là cách tôi hiểu về tính đa dạng.
Cách suy nghĩ này không chỉ của riêng tôi, mà cũng không xa so với suy nghĩ của Aya và những người khác khi xây dựng Tuyên bố Sứ mệnh (Mandate).
Vậy thì, tất cả những điều này liên quan gì đến vai trò của EF?
EF không phải là "trung tâm của Ethereum", mà là "một nút có trách nhiệm rõ ràng, đứng cùng các nút khác". Chúng tôi luôn nhấn mạnh EF nên là cái sau, nhưng nhiều người trong hệ sinh thái Ethereum (thậm chí bên trong EF) lại mong chúng tôi trở thành cái trước. Hiện tại, chúng tôi đang hành động để đảm bảo chúng tôi trở thành cái sau.
Điều này đặc biệt quan trọng, bởi vì EF là một tổ chức có nguồn lực và năng lực tổ chức hạn chế. EF chỉ nắm giữ khoảng 0,16% tổng số ETH (ít hơn nhiều cá nhân nắm giữ ETH), trong khi ở các blockchain khác, "Quỹ Trung ương" nắm giữ 10% đến 50% tổng nguồn cung là chuyện thường tình.
Về mặt tài chính, EF ban đầu được thiết kế để hoàn thành phạm vi công việc hạn chế được xác định trong các tài liệu bán token và tài liệu trước khi ra mắt (xây dựng phần mềm chuỗi; trải qua các giai đoạn Frontier, Homestead, Metropolis, Serenity), tất cả những công việc này đã được hoàn thành đầy đủ vào năm 2022; nó chưa bao giờ được thiết kế để trở thành một người quản lý vĩnh cửu.
Vì vậy, EF ngày nay chọn sử dụng các nguồn lực còn lại để theo đuổi mục tiêu dài hạn, thay vì mở rộng một cách mù quáng (vâng, điều này có nghĩa là chúng tôi sẽ bán ít ETH hơn). EF sẽ tập trung rõ ràng vào các hoạt động quan trọng cho sự thành công của Ethereum với tư cách là một hệ thống chống kiểm duyệt, chống bị chiếm đoạt, mở, riêng tư, an toàn, và sẽ không xảy ra nếu không có chúng tôi thúc đẩy.
Điều này có nghĩa là phải đưa ra những lựa chọn khó khăn: trong một số trường hợp, ngay cả những hoạt động chúng tôi đánh giá cao và những cá nhân chúng tôi rất tôn trọng, cũng sẽ độc lập với EF.
Để các nhiệm vụ quan trọng có thể thu hút vốn ngoài, để những cá nhân có kỹ thuật giỏi, được công chúng kính trọng, thậm chí hoàn toàn đồng ý với sứ mệnh và các giá trị CROPS (Chống kiểm duyệt, Sức chịu đựng, Mở, Riêng tư, An toàn) của EF bước ra ngoài EF, thực chất là con đường bắt buộc. Điều này cũng có nghĩa là EF sẽ có lập trường văn hóa rõ ràng.
Tất cả những điều này là để hợp tác với tất cả các phần khác của Ethereum. Chúng tôi cũng hiểu rằng nhiều người tham gia trong thế giới Ethereum đều rất tôn trọng các giá trị CROPS và các giá trị liên quan.
Nhưng tôn trọng cao độ không đồng nghĩa với việc lựa chọn chuyên môn hóa và hoàn toàn dấn thân vào một lĩnh vực (tương tự như một lĩnh vực khác: tôi nghĩ rằng giảm ngược đãi động vật là quan trọng, tôi cũng thích ăn chay, nhưng bản thân tôi không phải là người ăn chay thuần túy vô điều kiện).
EF vẫn đang trong giai đoạn chuyển tiếp, chúng tôi dự kiến hình thái dài hạn mới sẽ ổn định trong vài tháng tới. Nguyên tắc chỉ đạo của hình thái mới này là gì? Một lần nữa, tôi chỉ là một cá nhân, nhưng tôi có thể đưa ra câu trả lời từ góc độ kỹ thuật (tất nhiên cũng tồn tại các khía cạnh phi kỹ thuật quan trọng).
Cốt lõi là: Ethereum phải thật tuyệt vời. Chúng ta đang sống trong thời đại AI thông minh cao độ và các công nghệ khác phát triển nhanh chóng. "Duy trì hiện trạng EVM, hard fork một hoặc hai lần mỗi năm để đáp ứng nhu cầu ngắn hạn của người dùng", con đường này hoàn toàn thiếu trí tưởng tượng.
Với một số người, "tuyệt vời" có nghĩa là độ trễ 250 mili giây, 1 triệu TPS. Tôi nghĩ Ethereum đi theo con đường này là một sai lầm. Mải mê theo đuổi tốc độ và khả năng mở rộng, trong khi chỉ tốt hơn một chút về mặt phi tập trung so với những người khác, đó là con đường dẫn đến sự tầm thường, nếu chúng ta làm vậy, chắc chắn sẽ thất bại.
Tôi nghĩ Ethereum cần mở rộng quy mô. Nhưng tôi nghĩ Ethereum nên dồn hết sức lực để làm được điều khiến người ta cảm thấy thật sự choáng ngợp ở một chiều kích khác — đó là chiều kích CROPS. Điều này có nghĩa là:
-
Ethereum có thể chứng minh không có Bug. Khoảng sáu tháng trước, tất cả các nhà nghiên cứu an ninh mạng đều nghĩ đây là một mục tiêu phi lý và bất khả thi. Nhưng hiện nay, nhờ vào xác minh hình thức hỗ trợ bởi AI, nó đang ở ngưỡng cửa trở thành hiện thực. Vì vậy, chúng ta nên trở thành người dẫn đầu trong lĩnh vực này.
-
Đồng thuận chuỗi có tính khả dụng cao. Ethereum hiện là, và trong đồng thuận tinh gọn (lean consensus) vẫn sẽ tiếp tục là, chuỗi duy nhất đồng thời sở hữu hai thuộc tính:
-
(i) Thuộc tính kiểu BFT truyền thống, tức là vẫn an toàn trong mạng không đồng bộ với tỷ lệ chịu lỗi cực cao; (ii) Thuộc tính kiểu PoW của Bitcoin, tức là có thể chống lại kẻ tấn công lên đến 49% trong mạng đồng bộ.
Theo tôi biết, hầu như không có chuỗi nào khác sở hữu điều này, hoặc đang lên kế hoạch cho nó; Bitcoin chỉ theo đuổi (ii), hầu hết các chuỗi khác chỉ theo đuổi (i).
Một số người sẽ nhớ, tôi từng "không hợp lý" để tranh luận vì điều này, nhất quyết rằng Ethereum tuyệt đối không được dựa vào đồng thuận xã hội và hard fork để phục hồi từ sự cố 34% nút ngoại tuyến.
Điều này có thể chấp nhận được đối với hyperledger, bnb, solana, tempo và các chuỗi khác, nhưng tuyệt đối không thể chấp nhận đối với Bitcoin, Ethereum hoặc zcash. -
Tối thiểu hóa trung gian. Thẳng thắn mà nói, việc các ví hợp đồng thông minh, các giao thức như railgun phải gửi giao dịch thông qua trung gian mới có thể lên chuỗi là điều đáng xấu hổ, và luôn là một điểm yếu.
Vì vậy chúng tôi mới thúc đẩy FOCIL và EIP-8141 (cũng như 7701 và nhiều năm công việc trước đó), mục tiêu là sử dụng một cách thực sự phổ quát, với sự hỗ trợ của mempool công cộng và các thuộc tính bao gồm (inclusion properties) mạnh mẽ, để đạt được tối thiểu hóa trung gian trong việc gửi giao dịch — không chỉ bao phủ secp256r1, mà còn các giao thức bảo mật và nhiều kịch bản hơn nữa.
Kohaku đang thúc đẩy tối thiểu hóa trung gian ở lớp người dùng, kéo Ethereum ra khỏi hiện trạng phản địa đàng "ví thậm chí không xác minh chuỗi, gửi dữ liệu riêng tư của chúng ta cho hàng chục máy chủ bên thứ ba", hướng tới một tương lai CROPS tươi sáng hơn.
Một số mục tiêu trong số này là "không hợp lý" — có lẽ Ethereum chỉ hoàn thành 50% cũng "tạm ổn"? Nếu chúng ta phụ thuộc vào trung gian, nhưng làm cho việc chuyển đổi trở nên dễ dàng thì sao? Nhưng chỉ đạt 50%, không thể khiến Ethereum trở nên thực sự choáng ngợp ở chiều kích CROPS. Vì vậy chúng ta phải hướng tới 100%.
May mắn thay, những mục tiêu này không xung đột với TPS cao, đây cũng là một hướng nghiên cứu trọng tâm hiện nay (đặc biệt là mở rộng ở lớp trạng thái). Các L2 được thiết kế tốt cũng có thể hỗ trợ, đặc biệt là các L2 được tối ưu hóa cho ứng dụng cụ thể (ví dụ: giao dịch tần suất cao, bảo mật).
Nhờ vào công việc của Raul về P2P mã xóa (erasure code), và nhiều tối ưu hóa khác, những mục tiêu này thậm chí còn tương thích với việc rút ngắn đáng kể thời gian tạo khối.
Từ góc độ tài chính, "sản phẩm" có giá trị nhất của blockchain Ethereum chính là tài sản ETH. Ethereum đảm bảo cho 250 tỷ USD giá trị ETH. Những đặc tính Ethereum mà tôi đề cập ở trên, cực kỳ có lợi cho ETH với tư cách là một tài sản.
Gần 90% tài sản ròng của tôi nằm trong ETH, phần còn lại chủ yếu là khoảng 40 triệu USD fiat trên chuỗi, mỗi đô la trong số đó đã được phân bổ cho một kế hoạch công nghệ sinh học, phần mềm hoặc phần cứng mã nguồn mở nào đó.
Dù vậy, việc hỗ trợ một số khía cạnh (thậm chí là cần thiết) của ETH với tư cách là một tài sản vượt ra ngoài phạm vi trách nhiệm của EF. Ở những khía cạnh này, chúng ta cần những anh hùng khác đứng ra (một số người trong số họ nắm giữ nhiều ETH hơn cả EF). Gần đây, EF cũng đã suy nghĩ sâu sắc về cách thiết lập mối liên hệ với loại tổ chức này và cung cấp cho họ sự hỗ trợ ban đầu cần thiết.
So với các năm trước, EF sẽ là một con tàu nhỏ hơn, một con tàu có lập trường rõ ràng hơn. Một số lập trường thậm chí có thể khiến người ta khó hiểu trong một thời gian, nhưng nó sẽ là một con tàu bền lâu hơn, một con tàu có thể đảm bảo Ethereum mang lại ý nghĩa thực sự cho thế giới. Chân thành cảm ơn tất cả những người đã nỗ lực vì điều này, cả bên trong và bên ngoài EF.
