Mùa hè năm nay, một nhóm giám đốc điều hành doanh nghiệp đã trình bày kế hoạch kinh doanh với Anthony Scaramucci, nhà tài chính Phố Wall từng là cố vấn cho cựu Tổng thống Trump. Họ hy vọng Scaramucci tham gia vào một công ty đại chúng với chiến lược độc đáo: tăng sức hấp dẫn cho nhà đầu tư bằng cách tích trữ số tài sản tiền mã hóa khổng lồ.

"Họ thực sự không cần phải thuyết phục nhiều." Scaramucci nhớ lại. Không lâu sau, ông đã vai trò cố vấn cho ba doanh nghiệp ít tên tuổi áp dụng chiến lược này, "Toàn bộ quá trình đàm phán hợp tác diễn ra rất suôn sẻ."

Tuy nhiên, làn sóng nhiệt huyết này đã không kéo dài. Mùa thu năm nay, thị trường tiền mã hóa lao dốc, cổ phiếu của ba doanh nghiệp mà Scaramucci tham gia cũng giảm mạnh theo, doanh nghiệp có biểu hiện tệ nhất giảm hơn 80%.

Thăng trầm của những doanh nghiệp này chính là hình ảnh thu nhỏ của cơn sốt tiền mã hóa do Trump khơi mào. Vị lãnh đạo tự xưng là "tổng thống tiền mã hóa đầu tiên" này không chỉ chấm dứt cuộc đàn áp quản lý đối với các doanh nghiệp tiền mã hóa, mà còn công khai quảng bá đầu tư tiền mã hóa tại Nhà Trắng, ký các dự luật hỗ trợ phát triển tiền mã hóa, thậm chí phát hành đồng meme coin tên TRUMP, đẩy lĩnh vực vốn từng thích hợp với một nhóm nhỏ này lên hàng đầu của nền kinh tế toàn cầu.

Hiện nay, phản ứng dây chuyền từ việc Trump ủng hộ mạnh mẽ tiền mã hóa đang dần lộ rõ.

Từ đầu năm đến nay, hàng loạt doanh nghiệp tiền mã hóa mới đột phá biên giới ngành liên tục xuất hiện, kéo nhiều người hơn vào thị trường biến động mạnh mẽ này. Hiện đã có hơn 250 công ty đại chúng bắt đầu tích trữ tiền mã hóa - loại tài sản số này có đặc điểm biến động giá không khác gì các sản phẩm đầu tư truyền thống như cổ phiếu, trái phiếu.

Một làn sóng doanh nghiệp theo xu hướng cho ra mắt sản phẩm đổi mới, hạ thấp ngưỡng đưa tiền mã hóa vào tài khoản môi giới và kế hoạch nghỉ hưu. Đồng thời, các giám đốc điều hành ngành đang vận động hành lang các cơ quan quản lý, lên kế hoạch phát hành token mã hóa đối chiếu với cổ phiếu niêm yết, tạo ra một thị trường giao dịch cổ phiếu dựa trên công nghệ mã hóa.

Làn sóng đổi mới mạnh mẽ này đã bộc lộ nhiều vấn đề. Hai tháng qua, giá các loại tiền mã hóa chủ lực giảm mạnh, khiến các doanh nghiệp nắm giữ nặng tài sản mã hóa rơi vào khủng hoảng sụp đổ. Các dự án mới nổi khác cũng dấy lên cảnh báo từ các nhà kinh tế và cơ quan quản lý, rủi ro thị trường đang không ngừng tích tụ.

Điểm then chốt gây lo ngại cho các bên nằm ở quy mô cho vay tiếp tục phình to. Tính đến mùa thu năm nay, các công ty đại chúng đã vay mượn lớn để mua tiền mã hóa; quy mô nắm giữ hợp đồng tương lai của nhà đầu tư đối với tiền mã hóa vượt 200 tỷ USD, phần lớn các giao dịch này phụ thuộc vào vốn đòn bẩy, vừa có thể mang lại lợi nhuận khổng lồ, vừa tiềm ẩn rủi ro bùng nổ.

Đáng cảnh giác hơn, một loạt biện pháp mới của ngành công nghiệp tiền mã hóa đã gắn kết sâu thị trường tiền mã hóa với thị trường chứng khoán và các lĩnh vực tài chính khác. Một khi thị trường tiền mã hóa bùng phát khủng hoảng, rủi ro có thể lan truyền đến toàn bộ hệ thống tài chính, gây ra phản ứng dây chuyền.

"Ngày nay, ranh giới giữa đầu cơ, cờ bạc và đầu tư đã trở nên mờ nhạt." Timothy Massad, trợ lý Bộ trưởng Bộ Tài chính Hoa Kỳ phụ trách ổn định tài chính sau khủng hoảng tài chính 2008, thẳng thắn nói, "Tình trạng này khiến tôi vô cùng lo ngại."

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt thì trả lời rằng chính sách của Trump đang "thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tạo ra cơ hội kinh tế cho người dân cả nước, giúp Mỹ trở thành trung tâm tiền mã hóa toàn cầu".

Các giám đốc điều hành ngành công nghiệp tiền mã hóa biện minh rằng những dự án mới nổi này cho thấy tiềm năng của công nghệ mã hóa trong việc định hình lại hệ thống tài chính lỗi thời. Theo họ, biến động thị trường chính là cơ hội kiếm lời.

"Rủi ro cao thường đi kèm với lợi nhuận cao." Duncan Moir, chủ tịch công ty 21Shares phát hành sản phẩm đầu tư tiền mã hóa, cho biết, "Sứ mệnh của chúng tôi là mang những cơ hội đầu tư này đến với nhiều người hơn."

Sự trỗi dậy của làn sóng đổi mới này không thể tách rời khỏi môi trường quản lý được nới lỏng toàn diện, đây là thời kỳ cửa sổ quản lý thân thiện nhất mà các doanh nghiệp tiền mã hóa đón nhận. Trước đó nhiều năm, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) luôn đối đầu với ngành công nghiệp tiền mã hóa tại tòa án; còn vào tháng 1 năm nay, cơ quan này thành lập nhóm công tác chuyên về tiền mã hóa, đã tổ chức các cuộc họp với hàng chục doanh nghiệp tìm kiếm sự hỗ trợ quy định mới hoặc giấy phép niêm yết sản phẩm.

Người phát ngôn của SEC cho biết, cơ quan đang nỗ lực "bảo đảm nhà đầu tư nắm được thông tin đầy đủ, để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý".

Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp mới nổi kiểu này có mối liên hệ với bản đồ thương mại tiền mã hóa đang không ngừng mở rộng của gia đình Trump, mối liên hệ này đã làm mờ đi ranh giới giữa thương mại và chính phủ.

Mùa hè năm nay, các giám đốc điều hành của công ty khởi nghiệp tiền mã hóa World Liberty Financial thuộc sở hữu của Trump thông báo tham gia vào hội đồng quản trị của công ty đại chúng ALT5 Sigma. Công ty này vốn chuyên hoạt động thu hồi, giờ đây lên kế hoạch gọi vốn 1,5 tỷ USD để tiến vào thị trường tiền mã hóa.

Cơn sốt vốn: Một ván bài cá cược mã hóa mất kiểm soát

Những người đam mê tiền mã hóa đặt tên cho cơn sốt đầu tư rủi ro cao được thúc đẩy bởi chính quyền Trump là "Mùa hè của các công ty kho bạc mã hóa".

Công ty kho bạc mã hóa (DAT) chỉ những công ty đại chúng lấy việc tích trữ tiền mã hóa làm mục tiêu cốt lõi. Dữ liệu từ công ty tư vấn tiền mã hóa Architect Partners cho thấy, trong số các doanh nghiệp mới nổi này, gần một nửa tập trung vào việc tích trữ Bitcoin - loại tiền mã hóa nổi tiếng nhất, cùng với hàng chục doanh nghiệp khác công bố kế hoạch mua các loại tiền không chính thống như Dogecoin.

Mô hình vận hành của các doanh nghiệp này thường rất thô sơ: một nhóm giám đốc điều hành tìm kiếm một công ty nhỏ giao dịch trên thị trường công khai (ví dụ: nhà sản xuất đồ chơi), thuyết phục họ chuyển đổi sang hoạt động tích trữ tiền mã hóa; sau đó hợp tác với công ty đó, gọi vốn hàng trăm triệu USD từ các nhà đầu tư có giá trị ròng cao, cuối cùng sử dụng số vốn để mua tiền mã hóa.

Mục đích cốt lõi là để nhiều người tham gia đầu tư tiền mã hóa hơn thông qua việc phát hành cổ phiếu truyền thống đối chiếu với giá tiền mã hóa. Về lý thuyết, chiến lược này tồn tại không gian lợi nhuận đáng kể. Nhiều quỹ đầu tư và cơ quan quản lý tài sản do quy trình lưu trữ tiền mã hóa phức tạp, chi phí cao, và dễ bị tấn công bởi hacker, nên vẫn đang thận trọng với việc đầu tư trực tiếp vào tiền mã hóa.

Đầu tư vào công ty kho bạc mã hóa, tương đương với việc thuê ngoài các công việc hậu cần như lưu trữ tiền mã hóa. Nhưng loại doanh nghiệp này cũng tiềm ẩn rủi ro lớn: Nhiều công ty được thành lập vội vàng, ban lãnh đạo thiếu kinh nghiệm điều hành công ty đại chúng. Dữ liệu từ Architect Partners cho thấy, các doanh nghiệp này đã cùng nhau công bố kế hoạch vay hơn 200 tỷ USD để mua tiền mã hóa.

"Đòn bẩy là thủ phạm chính gây ra khủng hoảng tài chính." Corey Frayer, cựu cố vấn tiền mã hóa của SEC cảnh báo, "Và thị trường hiện tại đang tạo ra một lượng đòn bẩy khổng lồ."

Một số công ty kho bạc mã hóa đã rơi vào tình trạng khó khăn trong kinh doanh hoặc khủng hoảng ban lãnh đạo, khiến nhà đầu tư chịu tổn thất lớn.

Công ty đại chúng Forward Industries sau khi chuyển đổi thành công ty kho bạc mã hóa, đã nắm giữ nặng SOL. Tháng 9 năm nay, công ty này đã gọi vốn hơn 1,6 tỷ USD từ các nhà đầu tư tư nhân, giá cổ phiếu từng tăng vọt lên gần 40 USD/cổ phiếu.

Allan Teh đến từ Miami quản lý tài sản cho một văn phòng gia đình, năm nay ông đã đầu tư 2,5 triệu USD vào Forward Industries. "Lúc đó tất cả mọi người đều cho rằng chiến lược này là hoàn hảo, giá tài sản mã hóa sẽ tiếp tục tăng." Allan Teh nhớ lại.

Tuy nhiên, khi thị trường tiền mã hóa lao dốc, giá cổ phiếu của Forward Industries trong tháng này đã có lúc giảm xuống còn 7 USD/cổ phiếu. Công ty thông báo kế hoạch chi 1 tỷ USD trong hai năm tới để mua lại cổ phiếu, nhưng biện pháp này không ngăn được đà giảm của cổ phiếu.

"Âm nhạc dừng đột ngột, trò chơi tan rã. Giờ tôi bắt đầu hoảng loạn, tôi có thể rút lui an toàn không?" Allan Teh đã lỗ khoảng 1,5 triệu USD, "Khoản đầu tư này cuối cùng sẽ lỗ bao nhiêu?" Phía Forward Industries từ chối bình luận về vấn đề này.

Sự tràn lan của các công ty kho bạc mã hóa đã khiến SEC cảnh giác. "Rõ ràng, chúng tôi đầy lo ngại về điều này." Chủ tịch cơ quan này, Paul Atkins, cho biết trong một cuộc phỏng vấn tại hội nghị tiền mã hóa ở Miami vào tháng trước, "Chúng tôi đang theo dõi sát diễn biến."

Và đằng sau làn đường mới về tiền mã hóa này, có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ gia đình Trump.

Tháng 8 năm nay, World Liberty Financial thông báo, người sáng lập công ty (bao gồm con trai Tổng thống là Eric Trump) sẽ tham gia hội đồng quản trị của ALT5 Sigma. Công ty đại chúng này có kế hoạch tích trữ token mã hóa WLFI do World Liberty Financial phát hành (Danh hi hiện tại của Eric Trump là cố vấn chiến lược kiêm quan sát viên hội đồng quản trị).

Hợp tác này dường như có thể giúp gia đình Trump thu lợi nhanh chóng. Theo thỏa thuận chia sẻ lợi nhuận được công bố trên trang web của World Liberty Financial, mỗi khi giao dịch token WLFI diễn ra, thực thể thương mại thuộc sở hữu của gia đình Trump đều được hưởng hoa hồng.

Sau đó, tình hình kinh doanh của ALT5 Sigma chuyển biến xấu đi nhanh chóng. Vào tháng 8, công ty tiết lộ, một giám đốc điều hành của công ty con đã bị kết tội rửa tiền tại Rwanda, hội đồng quản trị đang tiến hành điều tra các "vấn đề chưa được tiết lộ" khác. Không lâu sau, ALT5 Sigma thông báo tạm đình chỉ chức vụ giám đốc điều hành và chấm dứt hợp đồng với hai giám đốc điều hành khác.

Kể từ tháng 8, giá cổ phiếu của công ty đã giảm 85%. Người phát ngôn của ALT5 Sigma cho biết, công ty "vẫn tràn đầy tự tin vào sự phát triển trong tương lai".

Kinh hoàng sụp đổ chớp nhoáng: Vốn hóa nghìn tỷ bốc hơi chỉ sau một đêm

Biến động gần đây của thị trường tiền mã hóa có thể bắt nguồn từ một đêm tháng Mười.

Dưới sự thúc đẩy của chính sách Trump, thị trường tiền mã hóa trong phần lớn thời gian của năm nay tiếp tục đi lên. Nhưng vào ngày 10 tháng 10, giá của hàng chục loại tiền mã hóa như Bitcoin, Ethereum đồng loạt lao dốc, diễn ra một vụ sụp đổ chớp nhoáng.

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đợt lao dốc này là việc Trump tuyên bố áp thuế quan mới đối với Trung Quốc, biện pháp này gây chấn động dữ dội cho nền kinh tế toàn cầu. Còn lý do sâu xa khiến thị trường tiền mã hóa chịu thiệt hại nặng nề nằm ở số vốn đòn bẩy khổng lồ đã đẩy thị trường tăng.

Trên các nền tảng giao dịch tiền mã hóa, người giao dịch có thể sử dụng tài sản mã hóa nắm giữ làm tài sản thế chấp để vay tiền pháp định, hoặc sử dụng vốn đòn bẩy để tăng vị thế đầu tư tiền mã hóa. Dữ liệu từ cơ quan dữ liệu tiền mã hóa Galaxy Research cho thấy, trong quý III năm nay, quy mô cho vay tiền mã hóa toàn cầu trong một quý đã tăng 200 tỷ USD, đạt mức cao nhất mọi thời đại là 740 tỷ USD.

Trước đây, các giao dịch đòn bẩy tiền mã hóa rủi ro nhất chủ yếu diễn ra ở thị trường nước ngoài. Nhưng vào tháng 7 năm nay, sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất nước Mỹ Coinbase thông báo ra mắt một công cụ đầu tư mới, cho phép người giao dịch sử dụng đòn bẩy 10 lần để đặt cược vào giá tương lai của Bitcoin và Ethereum. Trước đó, cơ quan quản lý liên bang Mỹ đã thu hồi các hướng dẫn liên quan hạn chế loại giao dịch đòn bẩy này, mở đường cho sản phẩm mới của Coinbase.

Vụ sụp đổ chớp nhoáng tháng Mười này, mặc dù không gây ra thảm họa ngành như nhiều doanh nghiệp tiền mã hóa lớn phá sản vào năm 2022, nhưng đã gióng lên hồi chuông cảnh báo cho thị trường, báo hiệu cuộc khủng hoảng hệ thống tiềm ẩn trong lĩnh vực tiền mã hóa.

Bản chất của giao dịch đòn bẩy là, khi thị trường đi xuống, khoản lỗ sẽ được nhân lên gấp bội. Nền tảng giao dịch sẽ thực hiện thanh lý bắt buộc, bán ra tài sản thế chấp của khách hàng, quá trình này thường làm trầm trọng thêm việc giảm giá.

Dữ liệu từ cơ quan dữ liệu tiền mã hóa CoinGlass cho thấy, vào ngày 10 tháng 10, ít nhất 19 tỷ USD giá trị giao dịch đòn bẩy tiền mã hóa toàn cầu đã bị thanh lý bắt buộc, ảnh hưởng đến 1,6 triệu người giao dịch. Làn sóng thanh lý này chủ yếu tập trung tại các sàn giao dịch như Binance, OKX, Bybit.

Việc lao dốc gây ra lưu lượng giao dịch tăng vọt, nhiều sàn giao dịch lớn gặp sự cố kỹ thuật, khiến người giao dịch không thể chuyển tiền kịp thời. Coinbase cho biết, đã nắm được thông tin một số người dùng "gặp phải độ trễ hoặc hiệu suất hệ thống giảm khi giao dịch".

Derek Bartron, nhà phát triển phần mềm ở Tennessee đồng thời là một nhà đầu tư tiền mã hóa, tiết lộ tài khoản Coinbase của anh bị đóng băng trong thời gian sụp đổ chớp nhoáng. "Tôi muốn đóng vị thế và rút lui, nhưng không có cách nào thao tác." Derek Bartron nói, "Coinbase đã khóa tiền của người dùng một cách gián tiếp, chúng tôi chỉ có thể đứng nhìn giá trị tài sản lao dốc, bất lực."

Derek Bartron cho biết, trong vài ngày sau vụ sụp đổ chớp nhoáng, tài sản tiền mã hóa của anh bị lỗ khoảng 50.000 USD, một phần nguyên nhân là do không thể đóng vị thế kịp thời để hạn chế lỗ.

Người phát ngôn của Coinbase trả lời rằng, công ty cung cấp các công cụ quản lý rủi ro tự động, "những công cụ này hoạt động bình thường trong đợt biến động thị trường này, nền tảng giao dịch của chúng tôi vẫn duy trì hoạt động ổn định trong suốt sự kiện".

Người phát ngôn của Binance thừa nhận, sàn giao dịch "gặp sự cố kỹ thuật do lưu lượng giao dịch tăng vọt", và cho biết đã thực hiện các biện pháp bồi thường cho người dùng bị ảnh hưởng.

Thử nghiệm điên rồ: Khó khăn trong quản lý làn sóng mã hóa tài sản (tokenization)

Vào một đêm mùa hè năm nay, các doanh nhân khởi nghiệp tiền mã hóa Chris Yin và Teddy Pornprinya mặc trang phục chỉnh tề, xuất hiện tại Trung tâm Nghệ thuật Kennedy ở Washington, tham dự một bữa tiệc tối long trọng với nơ đen (black-tie).

Bữa tiệc tối này có thể nói là đầy sao. Chris Yin mặc bộ veston mua tối hôm trước, đã gặp Phó Tổng thống Mỹ JD Vance từng dấn thân vào làng đầu tư mạo hiểm Thung lũng Silicon; anh và Teddy Pornprinya còn trò chuyện với cựu giám đốc quỹ phòng hộ, nay là Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent; thậm chí hai người còn chụp ảnh với Trump, tổng thống còn giơ ngón tay cái lên trước ống kính.

Chris Yin và Teddy Pornprinya chuyến này là để mở đường cho công ty khởi nghiệp Plume của họ. Doanh nghiệp này đang thúc đẩy một kế hoạch đổi mới làm đảo lộn ngành, cố gắng mở rộng công nghệ cơ sở của tiền mã hóa đến lĩnh vực tài chính rộng lớn hơn.

Trong nhiều tháng qua, Plume luôn tìm kiếm sự cho phép của cơ quan quản lý Mỹ, lên kế hoạch xây dựng một nền tảng giao dịch trực tuyến, phát hành token mã hóa đối chiếu với tài sản thực cho khách hàng, tài sản cơ sở bao gồm cổ phiếu niêm yết, trang trại, giếng dầu và các thực thể khác.

Hiện tại, Plume đã ra mắt loại sản phẩm token hóa này ở thị trường nước ngoài, khách hàng có thể mua bán các token tài sản này giống như giao dịch tiền mã hóa. Nhưng hoạt động kinh doanh được gọi là token hóa tài sản này, ở Mỹ lại nằm trong vùng xám của pháp luật, luật chứng khoán được ban hành từ hàng chục năm trước đã quy định các quy tắc quản lý chặt chẽ đối với việc phát hành cổ phần của các loại tài sản, yêu cầu bên phát hành tiết lộ thông tin chi tiết để bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư.

Năm nay, token hóa tài sản đã trở thành khái niệm nóng nhất trong ngành công nghiệp tiền mã hóa. Các giám đốc điều hành ngành tuyên bố, cổ phiếu được token hóa có thể làm cho giao dịch cổ phiếu hiệu quả và nhanh chóng hơn, tạo ra một thị trường giao dịch toàn cầu hoạt động suốt ngày đêm. Sàn giao dịch tiền mã hóa lớn của Mỹ Kraken đã cung cấp dịch vụ giao dịch cổ phiếu dựa trên công nghệ mã hóa cho khách hàng ở thị trường nước ngoài.

Các giám đốc điều hành ngành công nghiệp tiền mã hóa cho biết, giao dịch tiền mã hóa dựa trên sổ cái công khai, nên minh bạch hơn so với hệ thống tài chính truyền thống. "Mọi giao dịch đều có thể truy xuất nguồn gốc, có thể kiểm toán." Giám đốc điều hành của Kraken, Arjun Sethi nói, "Nó hầu như không tồn tại rủi ro."

Đại diện của Kraken và Coinbase đã gặp mặt SEC để thảo luận về các quy định quản lý đối với tài sản được token hóa; đồng thời, Plume cũng đang tìm kiếm con đường hợp pháp để mở rộng hoạt động kinh doanh trong nước Mỹ.

Nhưng cuộc chạy đua của các sản phẩm token hóa này đã gây ra lo ngại cho các quan chức cơ quan quản lý hiện tại và cựu quan chức, cũng như các giám đốc điều hành của tập đoàn tài chính truyền thống.

Tháng 9 năm nay, các nhà kinh tế học của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cảnh báo rằng, token hóa tài sản có thể dẫn đến việc rủi ro thị trường tiền mã hóa lan truyền sang toàn bộ hệ thống tài chính, "làm suy yếu khả năng của các nhà hoạch định chính sách trong việc duy trì sự ổn định của hệ thống thanh toán khi thị trường chịu áp lực".

Chủ tịch SEC Paul Atkins thì tỏ thái độ tích cực với cổ phiếu được token hóa, gọi đó là "đột phá công nghệ quan trọng". "Theo luật chứng khoán, Ủy ban có quyền tự quyết rộng rãi, có thể cung cấp hỗ trợ quản lý cho ngành công nghiệp tiền mã hóa. Tôi quyết tâm thúc đẩy công việc này đi vào thực tế." Atkins phát biểu tại một cuộc họp bàn tròn ngành token hóa tài sản vào tháng 5 năm nay.

Để thúc đẩy hoạt động kinh doanh của công ty tuân thủ quy định, Chris Yin và Teddy Pornprinya đã thực hiện một loạt biện pháp. Tháng 5 năm nay, hai người đã gặp mặt nhóm công tác chuyên về tiền mã hóa của SEC; họ còn cung cấp hỗ trợ biểu đồ cho báo cáo ngành công nghiệp tiền mã hóa của Nhà Trắng; và thành lập trụ sở chính tại Mỹ của Plume trên tầng 77 của Tòa nhà Empire State.

Tại bữa tiệc tối với nơ đen ở Washington vào mùa hè năm đó, nhóm cố vấn của Trump đã thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến hai nhà sáng lập. "Họ biết công ty Plume." Teddy Pornprinya nhớ lại, "Tất cả mọi người đều hiểu biết đôi chút về hoạt động kinh doanh của chúng tôi."

Vài tuần sau, Plume thông báo đạt được một hợp tác then chốt, thiết lập quan hệ đối tác thương mại với World Liberty Financial thuộc sở hữu của gia đình Trump.