Tác giả: Delphi Digital
Biên dịch: AididiaoJP, Foresight News
Quy mô thị trường quyền chọn tiền mã hóa lớn hơn nhiều so với nhận thức của đa số. Khối lượng giao dịch phái sinh tiền mã hóa của Sở Giao dịch Hàng hóa Chicago (CME) cao hơn 46% so với kỷ lục lịch sử được thiết lập vào năm ngoái. Các nhà đầu tư tổ chức cần các công cụ quản lý rủi ro rõ ràng để phòng ngừa rủi ro cho các vị thế lớn, và quyền chọn là công cụ tiền mã hóa duy nhất cung cấp chức năng này.
Tái định hình cấu trúc
Giữa năm 2025, tổng giá trị hợp đồng mở (OI) quyền chọn Bitcoin đạt 65 tỷ USD, lần đầu tiên vượt qua hợp đồng tương lai. Hợp đồng tương lai là công cụ đòn bẩy, trong khi quyền chọn cho phép các quỹ, thông qua việc trả phí quyền chọn (premium), thiết lập giới hạn thua lỗ cho vị thế Bitcoin trị giá 500 triệu USD của họ. Điểm bước ngoặt này cho thấy các công cụ có chức năng xác định rủi ro đang dần thay thế các công cụ đòn bẩy thuần túy.
Sự tăng trưởng này chủ yếu tập trung vào hai nền tảng. Deribit trong nhiều năm là nền tảng giao dịch quyền chọn tiền mã hóa chủ đạo, và sau khi được Coinbase mua lại với giá 2,9 tỷ USD vào năm 2025, nó đã nhận được sự bảo chứng cấp tổ chức. Trong khi đó, quyền chọn IBIT, được ra mắt từ cuối năm 2024, đã đưa vốn từ tài chính truyền thống vào lĩnh vực này. Thị trường quyền chọn đang mở rộng nhanh chóng, nhưng đại đa số giao dịch vẫn cần được thực hiện thông qua trung gian.
Quyền chọn trên chuỗi vẫn ở giai đoạn sơ khai
Thị phần của các phái sinh phi tập trung (decentralized derivatives) đã tăng từ 2% lên hơn 10% trong vòng hai năm. Hyperliquid đã chứng minh rằng các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) có thể sánh ngang với các sàn giao dịch tập trung (CEX) về tốc độ và tính minh bạch. Tuy nhiên, quyền chọn trên chuỗi vẫn chưa xuất hiện một dự án tiêu biểu ở cấp độ tương tự.
@DeriveXYZ hiện vẫn là giao thức quyền chọn trên chuỗi hàng đầu, với khối lượng giao dịch quyền chọn danh nghĩa trong 30 ngày qua vượt quá 700 triệu USD. Giao thức này được ra mắt với tên gọi Lyra vào tháng 8 năm 2021 với tư cách là nhà tạo lập thị trường tự động (AMM) cho quyền chọn, trải qua thị trường gấu và được xây dựng lại hoàn toàn vào năm 2023, hiện đã xây dựng sổ lệnh giới hạn trung tâm (CLOB) miễn phí gas dựa trên Lớp 2 OP Stack riêng của mình.
Việc xây dựng lại này đã thay đổi hoàn toàn cơ chế định giá. Các nhà tạo lập thị trường trích dẫn giá trực tiếp trên sổ lệnh, giúp thu hẹp chênh lệch giá (spread), định giá chính xác hơn và hỗ trợ các giao dịch quy mô lớn hơn. Nhà giao dịch được hưởng lợi từ phí gas bằng không và tốc độ thực hiện trong vòng chưa đầy một giây.
Hệ thống ký quỹ danh mục đầu tư (portfolio margin) của nó cũng thu hút sự chú ý của các tổ chức. Hệ thống đánh giá rủi ro tổng thể thông qua phân tích kịch bản. Ví dụ: nếu một nhà giao dịch đồng thời nắm giữ cả vị thế mua quyền chọn mua (long call) và vị thế bán quyền chọn bán (short put) cho cùng một tài sản cơ sở, hệ thống sẽ không tính ký quỹ riêng lẻ cho từng "chân" (leg) giao dịch.
Số tiền ký quỹ cần thiết cho một vị thế đã phòng ngừa rủi ro thấp hơn tổng đơn giản của từng phần riêng lẻ, đây chính là logic phổ biến trong các bàn giao dịch phái sinh tài chính truyền thống. Derive cũng cung cấp hợp đồng vĩnh cửu (perpetual) và dịch vụ cho vay trên cùng Lớp 2 và hỗ trợ ký quỹ chéo (cross-margin) xuyên sản phẩm.
@KyanExchange đang tiến theo cùng một hướng nhưng theo cách khác. Nền tảng này kết hợp động cơ khớp lệnh sổ lệnh với ký quỹ danh mục đầu tư trên chuỗi, hỗ trợ thực hiện các thao tác đa chân trong một giao dịch nguyên tử duy nhất. Nhà giao dịch chỉ cần vài cú nhấp chuột để triển khai chiến lược Iron Condor.
Cơ chế thanh lý của Kyan cũng khác với hầu hết các giao thức DeFi. Khi ngưỡng ký quỹ bị phá vỡ, nền tảng sẽ không thanh lý toàn bộ tài khoản mà thực hiện thanh lý một phần, chỉ đóng các vị thế ít nhất cần thiết để đưa tài khoản trở lại mức yêu cầu ký quỹ. Kyan hiện đang trong giai đoạn thử nghiệm trên Arbitrum và sắp ra mắt mainnet.
Ai cần quyền chọn?
Các công ty quản lý tài sản xây dựng các sản phẩm cấu trúc rất cần cấu trúc rủi ro-lợi nhuận được xác định rõ ràng mà quyền chọn cung cấp. Lấy ví dụ Quỹ ETF thu nhập từ chênh lệch giá cổ phiếu (Equity Premium Income ETF) của J.P. Morgan, quỹ này được xây dựng dựa trên chiến lược bán covered call và là một trong những quỹ được quản lý chủ động lớn nhất toàn cầu. Tổng quy mô quản lý của các sản phẩm thu nhập dựa trên phái sinh đã vượt quá một nghìn tỷ USD. Khi nhiều vốn tổ chức hơn chảy vào trên chuỗi, nhu cầu phòng ngừa rủi ro tương ứng cũng sẽ di chuyển theo.
Hiện tại, ngày càng nhiều nhà đầu tư tổ chức đã nắm giữ hoặc có kế hoạch phân bổ tài sản kỹ thuật số trong thời gian ngắn. Hợp đồng mở quyền chọn IBIT đã vượt qua ETF vàng GLD. Năm 2025, CME đã xử lý khối lượng giao dịch danh nghĩa phái sinh tiền mã hóa trị giá 3 nghìn tỷ USD.
Thời cơ đang chín muồi
Hầu hết các giao thức quyền chọn trên chuỗi thời kỳ đầu không thể tồn tại, chủ yếu là do sự không chắc chắn về mặt quy định. Ví dụ, Opyn từng bị CFTC phạt vì điều hành một sàn giao dịch phái sinh không có giấy phép. Vào thời điểm đó, các nhóm phát triển không thể dự đoán liệu sản phẩm của họ có bị coi là bất hợp pháp trong quý tiếp theo hay không khi đang phát triển sản phẩm.
Tình hình hiện tại đang được cải thiện. Vào tháng 9 năm 2025, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) đã cùng ra tuyên bố cho phép các sàn giao dịch được quản lý triển khai giao dịch tài sản mã hóa giao ngay (spot). Đạo luật CLARITY đã được thông qua tại Hạ viện, đề xuất đưa thị trường hàng hóa kỹ thuật số giao ngay vào dưới sự giám sát của CFTC. Phiên bản tại Thượng viện vẫn đang được thương lượng và hiện đang tạm dừng. Tập đoàn CME sẽ ra mắt giao dịch quyền chọn tiền mã hóa hoạt động 24/7 vào ngày 29 tháng 5. Mặc dù điều này không đảm bảo rằng các giao thức trên chuỗi chắc chắn thành công, nhưng môi trường tổng thể đã thay đổi một cách thực chất.
