Sau khi vàng và bạc lao dốc, thị trường chứng khoán Mỹ cũng đang chịu áp lực. Vào ngày 2 tháng 2, hợp đồng tương lai chỉ số Nasdaq giảm gần 1% trong giao dịch ngoài giờ, chỉ số S&P 500 đã giảm 0,43% so với mức cao, trong khi chỉ số sợ hãi VIX tăng vọt lên 17,44, cho thấy tâm lý thị trường đang chuyển biến rõ rệt theo hướng thận trọng.

Về mặt hình thái kỹ thuật, chỉ số Nasdaq đã dao động ở mức cao trong ba tháng, hình thành một cấu trúc nêm tăng. Hiện tại, đường xu hướng tăng quan trọng này đã bị phá vỡ hiệu quả lần thứ hai, gây ra tác động lớn đến niềm tin thị trường.

Nếu giá đóng cửa trên biểu đồ ngày tối nay thấp hơn mức thấp trước đó, hình thành một "mức thấp thấp hơn" (Lower Low), thì một xu hướng giảm cấp độ lớn hơn có thể sẽ bắt đầu.

Điều khiến thị trường lo ngại hơn nữa là "tài liệu Epstein" tiếp tục được công bố vào cuối tuần trước. Hơn 3 triệu trang tài liệu này đã cuốn vào ứng cử viên do chính phủ Trump đề cử cho chức vụ Chủ tịch Fed tiếp theo, Kevin Warsh.

Tên của ông xuất hiện trong danh sách khách mời qua email của "Bữa tiệc Giáng sinh trên đảo Saint Bart" năm 2010. Điều này biến những tin đồn chính trị xa xôi thành rủi ro thực tế treo lơ lửng trên đầu thị trường.

Rủi ro chính trị leo thang

Sự hoảng loạn của thị trường, trước hết đến từ việc đánh giá lại sự không chắc chắn về chính sách trong thời đại "Trump 2.0". Warsh là một nhân vật diều hâu có lập trường rõ ràng, và sự đề cử của ông gần như báo trước sự kết thúc của kỷ nguyên lãi suất thấp.

Warsh từ lâu đã là người chỉ trích công khai Fed, cho rằng cơ quan này cần một "sự thay đổi thể chế". Ông từng công khai chỉ trích Fed vì đã cắt giảm lãi suất tới một điểm phần trăm khi lạm phát năm 2024 cao hơn mục tiêu, và sau đó lại do dự, làm tổn hại đến uy tín của Fed.

Quan điểm cốt lõi của Warsh là bảng cân đối kế toán khổng lồ của Fed đã bóp méo hoạt động lành mạnh của nền kinh tế, thúc đẩy bong bóng tài sản. Ông chủ trương thu hẹp bảng cân đối kế toán, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc thực hiện thông qua chính sách thắt chặt. Sự kết hợp "cắt giảm lãi suất theo kiểu diều hâu" này khiến thị trường lo ngại về việc chính sách tiền tệ sẽ thắt chặt mạnh mẽ trong tương lai.

Việc công bố tài liệu Epstein đã phơi bày rủi ro chính trị khổng lồ và không thể đoán trước trước mặt thị trường. Mặc dù hiện không có bằng chứng nào cho thấy Warsh tham gia vào các hoạt động bất hợp pháp, nhưng việc tên tuổi của ông gắn liền với vụ bê bối thế kỷ này, tự nó đã tạo thành một gánh nặng chính trị lớn, khiến cho cuộc đề cử vốn đã đầy tranh cãi trở nên khó khăn hơn.

Ngoài ra, chính sách thuế quan mang tính biểu tượng của chính phủ Trump, với sự không chắc chắn của nó, cũng khiến thị trường lo ngại. Nếu một đợt thuế quan mới được mở rộng phạm vi, không chỉ sẽ tác động đến lòng tin của người tiêu dùng và lợi nhuận của doanh nghiệp, mà còn có thể khiến thâm hụt ngân sách vốn đã lớn càng trở nên trầm trọng hơn.

Theo dự báo, chỉ riêng ba tháng đầu năm 2026, thâm hụt ngân sách của Mỹ sẽ đạt 601 tỷ USD. Triển vọng tài khóa này, cùng với cuộc khủng hoảng niềm tin chính trị mà các tài liệu Epstein phơi bày, cùng tạo nên một môi trường thị trường cực kỳ mong manh.

Thị trường toàn cầu và "tắm máu" hàng hóa

Thị trường hàng hóa là nơi đầu tiên châm ngòi cho cuộc chà đạp "bán tháo ồ ạt". Các tài sản trú ẩn truyền thống như vàng và bạc đã lao dốc ở mức lịch sử, giá vàng từng giảm 12%, còn bạc sụp đổ 36%, sau khối lượng giao dịch trong ngày lên đến 30 tỷ USD từ các lệnh ETF, nhanh chóng ghi nhận mức giảm trong ngày lớn nhất kể từ năm 1980, các nhà đầu tư mua với đòn bẩy cao bị thanh lý tập trung trong thời gian ngắn.

Khi giá giảm, Sở Giao dịch Hàng hóa Chicago (CME) nhanh chóng tăng yêu cầu ký quỹ đối với hợp đồng tương lai vàng và bạc. Ví dụ, tỷ lệ ký quỹ cho hợp đồng tương lai bạc đối với tài khoản không rủi ro cao đã tăng từ 11% lên 15%. Điều này buộc nhiều nhà giao dịch mua không đủ vốn bị ép phải đóng vị thế, lượng bán ra tràn ngập tiếp tục đè bẹp giá, tạo thành một vòng luẩn quẩn. Theo thống kê, chỉ riêng các hợp đồng tương lai token hóa, số tiền thua lỗ trong 24 giờ lên tới 140 triệu USD.

Cơn bão này cũng lan sang trong nước, nhiều cửa hàng vàng tại Thủy Bắc, Thâm Quyến đã "nổ" do tham gia các giao dịch đánh cược hợp đồng tương lai vàng không có giấy phép, số tiền liên quan có thể lên tới hàng chục tỷ nhân dân tệ, hàng nghìn nhà đầu tư bị ảnh hưởng.

Giá dầu thô cũng không tránh khỏi, giảm 5,51% xuống 61,62 USD/thùng. Sự yếu kém của thị trường chứng khoán châu Á đã cảnh báo từ sớm, chỉ số Nikkei giảm 1,11%, còn chỉ số Hang Seng giảm mạnh 3,15%. Bitcoin, một chỉ báo xu hướng cho tài sản rủi ro, cũng đã giảm xuống dưới ngưỡng tâm lý 75.000 USD. Đằng sau hàng loạt phản ứng dây chuyền này, có thể là một sự kiện giảm đòn bẩy toàn cầu đang diễn ra.

Khi các nhà đầu tư bị ép đóng vị thế do đòn bẩy cao ở một thị trường (như hợp đồng tương lai hàng hóa), để huy động tiền ký quỹ, họ buộc phải bán các tài sản ở thị trường khác (như cổ phiếu châu Á, Bitcoin), từ đó gây ra sự lây lan rủi ro xuyên thị trường. Nếu tình trạng thanh khoản cạn kiệt này tiếp diễn, thứ tiếp theo bị bán tháo có thể là thị trường chứng khoán Mỹ vốn đang ở mức định giá cao.

Dữ liệu kinh tế và bong bóng AI

Những vết nứt ở tầng kinh tế cũng ngày càng rõ rệt. Báo cáo việc làm sắp công bố trở thành tâm điểm chú ý của thị trường. Một khi dữ liệu cho thấy thị trường lao động hạ nhiệt vượt dự kiến, lo ngại về suy thoái kinh tế sẽ nhanh chóng gia tăng. Fed hiện duy trì lãi suất không đổi, nhưng trước lạm phát dai dẳng ở mức cao, không gian chính sách của họ đã rất hạn chế. Nếu lạm phát không giảm như dự kiến, việc tăng lãi suất trong tương lai là không thể tránh khỏi.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng lên 4,218%, và số tiền lãi trái phiếu khổng lồ mà chính phủ Mỹ phải trả hàng năm càng làm cho tình hình tài khóa thêm tồi tệ. Trong lịch sử, đường cong lợi suất đảo ngược nhiều lần trở thành chỉ báo đi trước đáng tin cậy về suy thoái kinh tế, và thị trường đang một lần nữa tiến gần đến bờ vực nguy hiểm này.

Đồng thời, câu chuyện về AI vốn đã hỗ trợ sự thịnh vượng của thị trường năm 2025, cũng bắt đầu xuất hiện vết nứt. Sự yếu kém gần đây của chỉ số Nasdaq, đặc biệt là cổ phiếu phần mềm trở thành lĩnh vực bị bán quá mức nhất trong S&P 500, cho thấy sự cuồng nhiệt với AI của thị trường đang hạ nhiệt.

Nhà đầu tư bắt đầu nhận ra rằng, việc thương mại hóa và hiện thực hóa lợi nhuận từ AI còn kéo dài và khó khăn hơn nhiều so với tưởng tượng.

Mùa báo cáo thu nhập doanh nghiệp sắp tới, đặc biệt là báo cáo tài chính của các gã khổng lồ công nghệ như Amazon, Alphabet, sẽ trở thành "viên đá thử vàng" kiểm tra chất lượng của AI. Một khi báo cáo tài chính không đạt kỳ vọng, làn sóng bán tháo quy mô lớn có thể khó tránh khỏi.

Bóng ma năm 1979

Môi trường địa chính trị và kinh tế vĩ mô hiện tại, có sự tương đồng đáng kinh ngạc với năm 1979, điều này khiến nhiều nhà đầu tư kỳ cựu cảm thấy bất an.

Năm 1979 là điểm kết thúc của thời kỳ hòa hoãn Chiến tranh Lạnh, vào tháng 12 năm đó, Liên Xô xâm lược Afghanistan, khiến quan hệ Mỹ-Xô xấu đi nhanh chóng, căng thẳng địa chính trị toàn cầu đạt đến đỉnh điểm.

Gần như đồng thời, Cách mạng Iran châm ngòi cho cuộc khủng hoảng dầu mỏ lần thứ hai, giá dầu tăng vọt, nền kinh tế toàn cầu rơi vào vũng lầy "stagflation" (trì trệ kinh tế và lạm phát cao cùng tồn tại). Lúc đó, Fed dưới áp lực chính trị đã không kịp thời có biện pháp quyết đoán, dẫn đến lạm phát mất kiểm soát, cuối cùng buộc phải do chủ tịch mới Paul Volcker thực hiện biện pháp tăng lãi suất mạnh như "liệu pháp sốc" mới kiềm chế được, nhưng cũng phải trả giá bằng một cuộc suy thoái kinh tế sâu.

Ngày nay, chúng ta một lần nữa đối mặt với tình huống tương tự: căng thẳng địa chính trị Trung Đông, theo dữ liệu từ thị trường dự đoán Polymarket, tính đến ngày 2 tháng 2, thị trường cho rằng khả năng Mỹ tấn công Iran trước cuối tháng này đã tăng lên 31%, các "cá voi nội gián" đặt cược lớn vào việc Khamenei từ chức.

Đồng thời, giá năng động biến động mạnh, áp lực lạm phát toàn cầu ở mức cao. Và sự can thiệp tiềm tàng của chính phủ Trump vào tính độc lập của Fed, cũng như sự đề cử nhân vật diều hâu Warsh, đều gợi nhớ đến rủi ro sai lầm chính sách dưới áp lực chính trị năm xưa.

Nếu lịch sử lặp lại, các chính sách thắt chặt mạnh mẽ được thực hiện để kiểm soát lạm phát, có thể chấm dứt chu kỳ bò do con người kéo dài này, dẫn đến khủng hoảng niềm tin vào đồng USD, và thị trường chứng khoán Mỹ điều chỉnh mạnh tương tự như cuối những năm 1970 đến đầu những năm 1980.

Đối với các nhà đầu tư đã tiến lên trong sự hân hoan của năm 2025, có lẽ đã đến lúc xem xét lại rủi ro và chuẩn bị sẵn sàng cho những biến động thị trường có thể xảy ra.