Tác giả: David, Deep Tide TechFlow
Tiêu đề gốc: Web3 xã hội, vẫn là người Trung Quốc nói là tính
Hai ngày, hai giao thức xã hội phi tập trung đổi chủ.
Ngày 20/1, Lens Protocol tuyên bố được Mask Network tiếp quản. Ngày 21/1, Farcaster tuyên bố bị Neynar, một trong những client của nó, mua lại.
Hai giao thức này gộp lại đã huy động được hơn 200 triệu USD. Farcaster năm ngoái định giá 1 tỷ USD, nhà đầu tư bao gồm a16z và Paradigm. Đằng sau Lens là gã khổng lồ DeFi Aave.
Giờ đây, các nhà sáng lập đều "rút khỏi công việc hàng ngày, để làm dự án mới".
Tính cả Steem, một dự án nổi tiếng khác bị Tron mua lại vào năm 2020, thì trong ba giao thức xã hội phi tập trung hiện tượng này, đã có hai cái được các đội ngũ Trung Quốc tiếp quản.
Có thể bạn đã quên Steem, nó là ông tổ "đào coin bằng viết lách" ra mắt năm 2016, thời đỉnh cao là dự án tiêu biểu của toàn bộ mảng xã hội Web3, sau khi bị Tôn Vũ Thần mua lại thì cộng đồng lập tức fork và bỏ đi, chuyện này nói sau.
Mask Network, đơn vị tiếp quận Lens, nhà sáng lập Suji Yan. Người Trung Quốc, 20 tuổi bỏ học UIUC khởi nghiệp, trước đây từng viết bài cho Caixin và Jiemian.
Năm 2017 sáng lập Mask, làm về chồng các tính năng Web3 lên các nền tảng mạng xã hội truyền thống như Twitter.
Mấy năm nay Mask liên tục mua lại: năm 2022 mua hai instance lớn của Mastodon ở Nhật, năm ngoái mua Orb, client hoạt động sôi nổi nhất trên Lens, giờ lại tiếp quản chính Lens.
Suji Yan tự định vị mình là "Tencent của Web3".
Về phía Farcaster, Neynar tiếp quận có hai nhà sáng lập gốc Ấn, đều là cựu nhân viên Coinbase. Nhưng thực tế ba giao thức có hai cái được tiếp quản bởi người Trung Quốc vẫn đúng.
Tại sao lại là người Trung Quốc?
Một lời giải thích khả dĩ là năng lực thiên phú. Hai quốc gia làm sản phẩm xã hội thành công nhất toàn cầu là Mỹ và Trung Quốc. WeChat, Douyin, Xiaohongshu, các đội ngũ Trung Quốc đã chứng minh có thể đưa mạng xã hội lên tới tỷ người dùng.
Nhưng lời giải thích này có vấn đề. Làm sản phẩm và mua giao thức không giống nhau. Giao thức là hạ tầng cơ sở, không trực tiếp đối mặt với người dùng. Bạn có thể làm sản phẩm trên đó, nhưng bản thân giao thức không tạo ra trải nghiệm người dùng.
Một lời giải thích hợp lý khác, là giá cả.
Nhìn vào danh sách mua lại của sư phụ Tôn: năm 2018 mua BitTorrent 140 triệu USD, năm 2019 mua Poloniex, năm 2020 mua Steemit, năm 2022 mua HTX.
Những mục tiêu này có điểm chung:
Đều từng huy hoàng, nhưng đang đi xuống. BitTorrent là ông tổ tải P2P, Poloniex từng là sàn giao dịch hàng đầu Mỹ, HTX từng là một trong ba sàn lớn Trung Quốc.
Tôn Vũ Thần mua không phải thứ tốt nhất, mà là thứ tốt rẻ nhất.
Giờ Farcaster định giá 1 tỷ nhưng doanh thu hàng tháng rớt xuống 10.000 USD, giảm hơn 95% so với cùng kỳ. Nhà sáng lập Dan Romero tháng trước đăng bài thừa nhận "đã thử đường lối ưu tiên xã hội 4 năm rưỡi, không thành công";
Người dùng hoạt động hàng tháng của Lens chỉ có 50.000, đội ngũ Aave muốn thoái lui để tập trung vào nghiệp chính DeFi.
Thời điểm đáng giá nhất của các giao thức này đã qua, nhưng nền tảng công nghệ và thương hiệu vẫn còn. Nói theo ngôn ngữ chứng khoán A股, đây gọi là:
Rớt giá trị rồi.
Còn một suy nghĩ mở rộng tinh tế hơn, đó là mạng xã hội phi tập trung ở phương Tây là niềm tin, ở Trung Quốc là việc kinh doanh.
Các nhà sáng lập phương Tây làm mảng này, ít nhiều mang theo chủ nghĩa lý tưởng. Người dùng nên sở hữu dữ liệu của mình, biểu đồ xã hội nên có thể di chuyển, nền tảng không nên có quyền kiểm duyệt... Khẩu hiệu của Farcaster là "able decentralized", của Lens là "user-owned social".
Nhưng năm năm trôi qua, người dùng không quan tâm.
Người bình thường không quan tâm dữ liệu thuộc về ai, không quan tâm biểu đồ xã hội có mang đi được không. Họ quan tâm có ai để chat không, có nội dung hay ho không, có tài sản liên quan nào có thể tăng vọt không.
Người mua Trung Quốc tiếp quản, ở một mức độ nào đó là lấy việc kinh doanh này từ tay những người theo chủ nghĩa lý tưởng, giao cho những người theo chủ nghĩa thực dụng.
Suji Yan nói Mask muốn làm là "đưa mạng xã hội phi tập trung từ phòng thí nghiệm vào cuộc sống hàng ngày". Dịch ra là:
Đừng nói lý tưởng nữa, hãy làm sao cho người ta dùng đã.
Tất nhiên, lần trước người Trung Quốc mua giao thức xã hội phi tập trung, kết cục không đẹp lắm.
Năm 2020, Tôn Vũ Thần mua Steem. Sau khi mua xong, anh ta hợp tác với các sàn giao dịch giành quyền quản trị mạng Steem, nhưng phản ứng của cộng đồng cũ là fork tập thể ra một chain mới Hive, dùng code loại trừ ví của Tôn Vũ Thần.
Fork trong thế giới blockchain là cách phản kháng cực đoan nhất, chúng tôi không chơi với anh nữa, chúng tôi tự copy một bản rồi đi.
Giờ Steemit vẫn đang chạy, nhưng nhiều người dùng tích cực hơn đã chuyển sang Hive từ lâu.
Vậy câu hỏi đặt ra là, lần này sẽ khác chứ?
Mask tiếp quản Lens, cách nói chính thức là "stewardship", tiếng Trung gọi là quản gia, chứ không phải từ mua lại. Nhà sáng lập sẽ tiếp tục làm cố vấn, giao thức giữ mở.
Nhưng bản thân việc "giao thức phi tập trung" có thể bị mua lại đã nói lên vài điều. Hợp đồng có thể chuyển nhượng, kho code có thể chuyển nhượng, App có thể chuyển nhượng. Vậy thì "phi tập trung" ở đâu?
Sau khi giải ảo, phi tập trung chỉ là kiến trúc kỹ thuật, không phải mô hình kinh doanh. Về mặt kỹ thuật phi tập trung, không ngăn cản việc về mặt thương mại có người nói là tính.
Sau khi Lens đổi chủ, Vitalik đã đăng một bài. Anh ấy nói mọi nội dung đăng năm 2026 đều được đăng qua Firefly, và đây chính là client đa nền tảng của Mask Network.
Anh ấy còn nói một câu: "Nếu chúng ta muốn một xã hội tốt hơn, chúng ta cần những công cụ truyền thông đại chúng tốt hơn."
Câu này đúng. Nhưng ai sẽ xây công cụ này, ai sẽ vận hành, ai quyết định nó trông như thế nào, phi tập trung không trả lời những câu hỏi này.
Câu trả lời bây giờ có thể là người Trung Quốc sẽ xây.
Twitter:https://twitter.com/BitpushNewsCN
Nhóm trao đổi Telegram của Bitpush:https://t.me/BitPushCommunity
Kênh Telegram Bitpush: https://t.me/bitpush
