Tác giả: Josh Rudolf, Julian Ma và Josh Stark
Biên dịch: Chopper, Foresight News
Mục tiêu cuối cùng của đội ngũ Nền tảng Ethereum Foundation là thúc đẩy Ethereum mở rộng quy mô như một hệ thống đồng bộ thống nhất, cho phép tất cả người dùng sử dụng một cách an tâm. Bài viết này nhằm chia sẻ quan điểm của chúng tôi về mối quan hệ giữa L1 và L2, giải thích vai trò của từng tầng, và cách chúng ta (như một hệ sinh thái) tận dụng ưu điểm của L1 và L2 để tạo ra nền tảng hấp dẫn nhất cho mọi người dùng. Một số nội dung hiện đã rất rõ ràng, trong khi những nội dung khác cần được xác minh thông qua thử nghiệm và lặp lại liên tục với cộng đồng và người dùng.
Tóm tắt
Mục tiêu: Tất cả người dùng cá nhân và tổ chức đều nên có con đường rõ ràng để khai thác, mở rộng và hưởng lợi từ các thuộc tính cốt lõi mà Ethereum cung cấp. Cách tốt nhất để đạt được mục tiêu này là tận dụng triệt để các chức năng độc đáo của từng tầng, củng cố các thuộc tính cốt lõi của Ethereum, và thông qua những thuộc tính này để giải phóng giá trị có ý nghĩa cho người dùng cuối.
Khi hệ sinh thái Ethereum phát triển, vai trò của mỗi tầng cũng phát triển theo:
- Quá khứ: Sứ mệnh hàng đầu của L2 là hỗ trợ mở rộng quy mô Ethereum, thứ hai là cung cấp không gian khác biệt và tùy chỉnh. Trong đó, khả năng mở rộng là chìa khóa.
- Hiện tại: Sứ mệnh hàng đầu của L2 là cung cấp các chức năng, dịch vụ, giải pháp tùy chỉnh, chiến lược tiếp thị thị trường và khu vực kiểm soát khác biệt, đồng thời đạt được khả năng mở rộng. Hiện nay, động lực lớn nhất nằm ở sự khác biệt, kiểm soát và đổi mới.
- L1 đóng vai trò là trung tâm thanh toán toàn cầu, trạng thái chia sẻ, thanh khoản và DeFi thực sự không cần cấp phép và có tính linh hoạt tối đa. Một tầng L1 mạnh mẽ, có thể mở rộng và không làm tổn hại đến CROPS (Khả năng chống kiểm duyệt, Tính mở, Quyền riêng tư và Bảo mật) cung cấp nền tảng tốt hơn cho tầng L2.
- L2 cung cấp các chức năng mới có giá trị, sự tùy chỉnh và kiểm soát để phát triển nền kinh tế on-chain riêng của mình, đồng thời mở rộng các thuộc tính cốt lõi của Ethereum đến nhiều người dùng hơn. Các mạng L2 mạnh mẽ củng cố hệ sinh thái Ethereum và trọng tâm của nó.
L2 bao gồm tất cả các khía cạnh, thiết lập mối quan hệ ràng buộc khác biệt với L1 dựa trên nhu cầu của chính mình:
- Những L2 tìm kiếm sự tích hợp chặt chẽ nhất với L1 nên nỗ lực đạt được khả năng kết hợp đồng bộ, khả năng tương tác hoàn toàn, tính thanh khoản chia sẻ và các cơ chế như Rollup gốc.
- Các L2 có các mô hình kinh doanh hoặc chuyên môn kỹ thuật khác nhau sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái, tất cả đều sẽ cung cấp các khả năng độc quyền mà L1 không thể bao phủ.
Ethereum Foundation (EF) sẽ tiếp tục nghiên cứu và phát triển công nghệ cốt lõi, hỗ trợ L2 mở rộng liền mạch các đặc tính gốc của L1, kết nối an toàn tính thanh khoản xuyên tầng, xuyên chuỗi và khả năng tương tác tài sản; đồng thời yêu cầu L2 minh bạch công khai, công bố rõ ràng các thuộc tính bảo mật và tiêu chuẩn xác minh của mình. Nói ngắn gọn, cả hai bên đều đóng vai trò quan trọng, và lời nói phải đi đôi với hành động.
Giới thiệu
Năm năm qua, một hệ sinh thái L2 khổng lồ đã hình thành xung quanh Ethereum L1. Các L2 khác nhau kế thừa các đặc tính gốc khác nhau của Ethereum: một số sao chép hoàn chỉnh kiến trúc phi tập trung (như Stage 2 Rollup), một số kế thừa một phần đặc tính bảo mật (như Validium, Prividium), một số chỉ tương thích với tiêu chuẩn EVM chung (không phải L2). Nhiều chuỗi vẫn đang được phát triển, chúng thường bắt đầu như các chuỗi độc lập và dần dần hòa nhập sâu vào hệ sinh thái L1 của Ethereum.
Đã đến lúc Ethereum Foundation (EF) và hệ sinh thái Ethereum rộng lớn hơn cập nhật hiểu biết của chúng ta về mối quan hệ giữa mạng L1 và L2. Lần cập nhật cuối cùng có lẽ là vào năm năm trước, khi lộ trình tập trung vào Rollup lần đầu tiên được đề xuất như một con đường để mở rộng Ethereum.
Kể từ đó, tình hình đã thay đổi rất nhiều. Công nghệ cho phép tầng L2 chia sẻ tính bảo mật, tính thanh khoản và khả năng tương tác với Ethereum đã phát triển trưởng thành; Sức cạnh tranh khác biệt và giá trị người dùng của L2 ngày càng nổi bật; Bản thân L2 đã trưởng thành và lớn mạnh, nuôi dưỡng các cộng đồng hệ sinh thái độc lập; Lộ trình mở rộng quy mô của tầng L1 cũng đã phát triển, trở nên rõ ràng hơn. Hệ sinh thái Ethereum cần đối mặt với những thay đổi này và rút ra bài học từ những thành công và thất bại trong quá khứ.
Trong vài tháng qua, hướng phát triển tương lai của mối quan hệ giữa Ethereum L1 và L2 dần trở nên rõ ràng:
- Một hệ sinh thái Ethereum phát triển mạnh mẽ phải được xây dựng trên nền tảng L1 vững chắc.
- Ethereum L1 sẽ mở rộng theo cấp số nhân, đồng thời duy trì mức độ bảo mật và phi tập trung hóa cao nhất, tiếp tục là trung tâm của nền kinh tế on-chain và trung tâm DeFi.
- Tương lai sẽ xuất hiện một hệ sinh thái gồm các chuỗi L2 độc lập và có thể tương tác, nó sẽ cung cấp mức độ tùy chỉnh, khả năng kiểm soát và chức năng cao hơn mà chuỗi L1 không thể cung cấp. Những chuỗi L2 này chọn bám rễ trong hệ sinh thái Ethereum vì hệ sinh thái Ethereum là lựa chọn tốt nhất cho người dùng, cộng đồng hoặc doanh nghiệp của họ.
- Các chuỗi L2 vừa cạnh tranh vừa hợp tác để cung cấp đa dạng các không gian khối chuyên ngành, dịch vụ và tài sản.
Bài viết này nhằm giải thích chi tiết hơn về tầm nhìn cộng sinh L1 và L2, và vạch ra con đường thiết lập mối quan hệ hỗ trợ lẫn nhau giữa Ethereum L1 và bất kỳ chuỗi nào muốn bám rễ và trở thành một phần của hệ sinh thái.
L1 và L2 đóng vai trò gì và chúng phối hợp hoạt động như thế nào?
Ethereum L1 là blockchain có thể lập trình hàng đầu toàn cầu, về mức độ phổ biến người dùng, hệ sinh thái nhà phát triển, tính phi tập trung, khả năng phục hồi trước rủi ro và sự vững chắc nền tảng, hiện không có blockchain nào khác có thể sánh kịp. Ethereum L1 là trái tim của hệ sinh thái DeFi, tập trung tính thanh khoản sâu nhất toàn mạng.
Ethereum L1 hiện đã có con đường mở rộng quy mô rõ ràng, đồng thời vẫn duy trì được tính phi tập trung hóa và bảo mật. Nhờ những nỗ lực chung của nhiều nhóm trong hệ sinh thái Ethereum, công nghệ chứng minh không kiến thức (ZK) đã phát triển với tốc độ vượt xa mong đợi. Trong vài năm tới, chúng ta sẽ có thể nâng cao công suất của Ethereum L1 lên vài bậc số lượng trong khi vẫn bám sát tầm nhìn về các giá trị cốt lõi của nó.
Đồng thời, bất kỳ một chuỗi công khai đơn lẻ nào cũng không thể đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế on-chain đa dạng toàn cầu. Ngay cả khi trong tương lai Ethereum giữ vững vị trí hàng đầu và khả năng mở rộng tăng lên 1000 lần, vẫn sẽ tồn tại nhiều chuỗi khác nhau vì chúng cung cấp các dịch vụ chuyên ngành và tùy chỉnh mà ngay cả L1 cũng không thể cung cấp:
- Chuyên môn hóa cho ứng dụng hoặc trường hợp sử dụng cụ thể
- Chức năng không phải EVM
- Đảm bảo quyền riêng tư bổ sung
- Cơ chế định giá hoặc logic bao gồm giao dịch
- Độ trễ cực thấp hoặc các đặc tính sắp xếp khác
- Các đặc tính mở rộng cực đoan của L1 không thể đáp ứng
- Nền kinh tế chuyên ngành, chiến lược thâm nhập thị trường và cách thức tăng trưởng
- Thiết kế mô-đun để đáp ứng yêu cầu tuân thủ hoặc nhu cầu kinh doanh khác
- Các cải tiến hoặc đổi mới khác, với tốc độ lặp lại và triển khai có thể nhanh hơn L1
- ......
Điều này tạo cơ hội cho L1 và L2 thiết lập mối quan hệ cùng có lợi, mỗi bên tập trung vào các vai trò bổ sung cho nhau.
Tại sao các chuỗi công khai độc lập khác muốn trở thành L2 của Ethereum?
- Chi phí thấp. So với chuỗi công khai nền tảng độc lập, L2 sao chép tính bảo mật và phi tập trung hóa hàng đầu của Ethereum với ngưỡng cực thấp; Việc xây dựng các nút xác thực phi tập trung toàn cầu tốn kém, chu kỳ dài và cực kỳ khó khăn. L2 có thể chuyển giao trách nhiệm này cho Ethereum L1, trả phí theo nhu cầu mà không phải chịu chi phí cố định cao.
- Người dùng và nhà phát triển. Khả năng tương tác với cụm L1 và L2 lớn nhất toàn mạng cho phép tiếp cận nhiều người dùng và nhà phát triển hơn; Nhờ công nghệ chứng minh không kiến thức, chứng minh thời gian thực, tính cuối cùng nhanh hơn của L1 và quyết toán L2 cũng như cơ sở hạ tầng proxy trưởng thành, khả năng tương tác và trải nghiệm người dùng xuyên chuỗi sẽ phát triển nhanh chóng.
- Khả năng tương tác. Nếu được thiết kế đúng cách, L2 có thể truy cập an toàn vào tài sản L1 và tính thanh khoản DeFi, tài khoản người dùng trên L1 cũng như bất kỳ dịch vụ nào trên L1, chẳng hạn như oracle, ENS.
- Tiếp thị: Là một phần của hệ sinh thái Ethereum, có thể nhận được lợi thế về thương hiệu và danh tiếng, hệ sinh thái Ethereum sở hữu danh tiếng, hồ sơ bảo mật và sự công nhận quản lý tốt nhất trong tất cả các L1.
Ethereum L1 được gì từ điều này? Dựa trên kinh nghiệm của chúng tôi và các cuộc thảo luận với các bên liên quan trong hệ sinh thái, chúng tôi tin rằng việc định vị Ethereum L1 ở vị trí cốt lõi của mạng L2 đang phát triển có thể củng cố vị trí độc đáo của Ethereum và ETH trong nền kinh tế on-chain:
- Tạo ra nhu cầu về ETH và cung cấp dịch vụ kết nối cầu an toàn, tin cậy tối thiểu giữa ETH và các tài sản khác. ETH đồng thời đóng vai trò là nơi lưu trữ giá trị, tiền tệ, v.v. trong mạng Ethereum.
- Mở rộng hiệu ứng mạng của Ethereum (ví dụ: EVM, đào tạo nhà phát triển, công cụ dành cho nhà phát triển, hướng dẫn người dùng và khả năng tương tác giữa các tầng L2)
- Củng cố vị trí quan trọng của Ethereum với tư cách là trung tâm của hệ sinh thái đa chuỗi và tầng thanh khoản, thanh toán chính của nền kinh tế on-chain
- Cung cấp hỗ trợ mở rộng kinh doanh, tăng trưởng và tiếp thị rộng rãi hơn cho Ethereum.
- L2 giúp hiện thực hóa tầm nhìn cốt lõi của hệ sinh thái Ethereum. Chúng đóng vai trò là động cơ phân tán của các thuộc tính cốt lõi của Ethereum (bảo mật, khả năng phục hồi và ổn định), tối đa hóa số lượng người dùng nhận được giá trị bền vững từ Ethereum.
Hệ sinh thái Ethereum không nên coi những lợi thế này là đương nhiên. Một số lợi thế vẫn còn gây tranh cãi trong nội bộ cộng đồng, hoặc là lý thuyết dài hạn cần được xác minh thông qua thử nghiệm, đo lường và phân tích. Suy cho cùng, mối quan hệ giữa L1 và L2 phải cùng có lợi thì mới thành công. Năm năm qua, mối quan hệ này đã đạt được nhiều thành tựu và đặt nền móng quan trọng cho tương lai.
Điều này có ý nghĩa gì đối với sự phát triển tương lai của L2?
Tầm nhìn mới này có ý nghĩa gì đối với người dùng cấp L2, nhóm của họ và cộng đồng của họ?
Dưới đây là đề xuất của chúng tôi:
- L2 nên tập trung vào chiến lược bổ sung cho L1 và tạo sự khác biệt cho nền tảng. Nhiều L2 đã thành công tiến tới tầm nhìn này. Chúng đạt được điều này thông qua các chức năng đổi mới, nhắm mục tiêu các trường hợp sử dụng cụ thể (ví dụ: ứng dụng chain), cung cấp các cách phân phối mới hoặc áp dụng các chiến lược tiếp thị mới lạ. Điều này đã giúp họ tạo ra các cộng đồng riêng biệt và mở rộng đặc tính của Ethereum đến hàng triệu người dùng mới.
- L2 nên có quyền thực hiện sự khác biệt theo nhiều cách, dựa trên tầm nhìn của chính mình. Chúng ta đã chứng kiến sự khác biệt về khả năng mở rộng, không cần tin cậy, bảo vệ quyền riêng tư, tuân thủ doanh nghiệp, lĩnh vực ngành, cộng đồng và một loạt các đổi mới công nghệ.
- L2 có thể chọn mở rộng toàn bộ hoặc một phần thuộc tính của Ethereum dựa trên mục tiêu của mình. Nhưng chúng nên đảm bảo người dùng có thể dễ dàng hiểu các thuộc tính bảo mật mà mình cung cấp và không cung cấp. Các L2 cam kết tối thiểu hóa sự tin cậy ít nhất nên đạt Stage 1 và vượt qua bài kiểm tra "thoát", nghĩa là người dùng có thể thoát ra an toàn về L1 ngay cả khi có bên vận hành độc hại hoặc hội đồng bảo mật thất bại. Các L2 lựa chọn gần gũi nhất với L1 và kế thừa hoàn toàn thuộc tính của nó nên hướng tới những mục tiêu này: 1) Đạt Stage 2; 2) Khả năng kết hợp đồng bộ; 3) Trở thành Rollup gốc.
- L2 nên tiếp tục cam kết xây dựng các cơ chế khả năng tương tác và tính thanh khoản chia sẻ rộng rãi hơn, từ đó tăng cường toàn bộ hệ sinh thái Ethereum.
- L2 nên tiếp tục vận hành minh bạch, giải thích rõ ràng cho hệ sinh thái về các thuộc tính bảo mật tương ứng của mình và mối quan hệ với tầng bảo mật L1.
Ethereum Foundation đang đóng góp những gì để xây dựng một thế giới như vậy
Để hiện thực hóa tầm nhìn về mối quan hệ L1<>L2 này, Ethereum Foundation toàn lực thúc đẩy các công việc sau:
- Chúng tôi cam kết mở rộng đồng thời tầng L1 và blob mà không hy sinh tính phi tập trung. Hiện tại tỷ lệ lấp đầy blob chỉ khoảng 30%, không gian mở rộng rất lớn, nếu cần, chúng ta hoàn toàn có thể yên tâm mở rộng thêm blob.
- Đặc biệt hỗ trợ những L2 sở hữu hoặc mong muốn đào sâu trong các lĩnh vực như quyền riêng tư, bảo mật và không cần tin cậy.
- Đội ngũ Nền tảng do Josh Rudolf lãnh đạo, nhằm cải thiện hiệu suất tổng thể của nền tảng Ethereum và đóng vai trò là giao diện giữa L2 và lộ trình giao thức cốt lõi.
- Nâng cao tính thanh khoản của L1, giúp L2 dễ dàng tiếp cận tính thanh khoản hơn (xác nhận cuối cùng, rút tiền và gửi tiền nhanh hơn).
- Hợp tác chặt chẽ với các nhóm L2, hiểu nhu cầu của họ và thể hiện chúng trong các ưu tiên giao thức, đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa L1 và L2. Để đảm bảo mối quan hệ này vận hành hiệu quả, chúng ta cần hiểu những mặt nào hiệu quả, những mặt nào cần cải thiện và cùng nhau hợp tác. Mục tiêu của chúng tôi luôn là làm rõ và củng cố giá trị đề xuất của việc trở thành một phần của hệ sinh thái Ethereum.
- Đầu tư nghiên cứu và phát triển để hiện thực hóa công nghệ "Rollup gốc", tức là chuỗi L2 mà L1 có thể xác minh hoàn toàn và không cần tin cậy, từ đó đạt được khả năng kết hợp đồng bộ và khả năng tương tác an toàn.
- Chúng tôi hợp tác chặt chẽ với L2Beat và các tổ chức khác để cùng giám sát và xác minh các đặc tính bảo mật của L2. Chúng ta phải đánh giá một cách nghiêm túc, trung thực các đặc tính của L2 và mức độ liên quan của chúng với tính bảo mật L1, để người dùng và nhà phát triển có thể đưa ra lựa chọn sáng suốt.
- Giải quyết nhược điểm chính của hệ sinh thái đa chuỗi: sự phân mảnh. Chúng tôi sẽ hợp tác với hệ sinh thái (bao gồm các chuỗi, ví và nhà cung cấp cơ sở hạ tầng) để xây dựng các giải pháp khả năng tương tác hoàn thiện hơn, nhằm giải quyết vấn đề phân mảnh trải nghiệm người dùng và nền tảng nhà phát triển. Ngày nay, với nhận thức rõ ràng về mối quan hệ giữa L1 và L2, chúng ta có thể bắt tay giải quyết vấn đề phân mảnh trong cách kể chuyện của Ethereum.
Chúng ta sẽ cùng nhau xây dựng một hệ thống kinh tế on-chain toàn cầu, không cần cấp phép và cung cấp nền tảng tốt nhất cho tất cả người dùng.
