Bài gốc | Odaily Planet Daily (@OdailyChina)
Tác giả | jk
Vào ngày 25 tháng 3 theo giờ Bắc Kinh, Binance đã đăng một bài viết chính thức trên blog, chuyên vạch ra các giới hạn đỏ cho hành vi của các nhà tạo lập thị trường tiền điện tử. Bài viết bắt đầu bằng cách định nghĩa chức năng của nhà tạo lập thị trường, liệt kê các tín hiệu rủi ro liên quan đến nhà tạo lập thị trường và đưa ra các yêu cầu tuân thủ cụ thể cho các đội dự án. Mặc dù không trực tiếp nêu tên bất kỳ dự án hoặc tổ chức nào, nhưng giới chuyên môn nhận định rộng rãi rằng bài viết này nhắm vào mô hình thao túng "Nhà tạo lập thị trường chủ động" (Active Market Maker) đang ngày càng trở nên phổ biến.
Bài viết nói gì?
Mở đầu bài viết nói về nhà tạo lập thị trường là gì: Nhà tạo lập thị trường cung cấp thanh khoản cho các cặp giao dịch bằng cách liên tục đặt các lệnh mua và bán, giá trị cốt lõi của họ nằm ở việc "cân bằng các lệnh mua và bán để duy trì tính thanh khoản, ổn định giá và hỗ trợ giao dịch có trật tự". Dù là sổ lệnh tập trung hay pool AMM phi tập trung, nhà tạo lập thị trường đều là một mắt xích không thể thiếu trong hoạt động của thị trường.
Bài viết ngay lập tức chuyển hướng, chỉ ra sáu loại "tín hiệu rủi ro":
- Hành vi bán không phù hợp với lịch trình phân phối token: Bài viết nêu rõ, "việc bán sớm, quá mức hoặc thường xuyên có thể cho thấy sự không phù hợp về động cơ khuyến khích hoặc kiểm soát nội bộ không nghiêm ngặt";
- Hành vi giao dịch một chiều: Tạo lập thị trường lành mạnh nên cung cấp tính thanh khoản hai chiều, "nếu liên tục xuất hiện lệnh bán mà thiếu lệnh mua tương ứng, có thể làm tăng áp lực giảm giá";
- Bán phối hợp trên nhiều nền tảng: Một lượng lớn token được nạp và bán đồng thời trên nhiều sàn giao dịch, "vượt quá phạm vi tái cân bằng thanh khoản bình thường", bị định tính là phân phối phối hợp hơn là tạo lập thị trường thực sự;
- Khối lượng giao dịch và biến động giá không khớp: Khối lượng giao dịch cao nhưng giá cả không hề thay đổi, Binance cho rằng "điều này có thể có nghĩa là giao dịch ảo (wash trading) hơn là nhu cầu thực";
- Và biến động giá mạnh trong điều kiện thanh khoản mỏng, "khi thanh khoản không đủ hoặc sổ lệnh nông, ngay cả giao dịch nhỏ cũng có thể gây ra biến động giá mạnh, khiến giá dễ bị đẩy lên hoặc hạ xuống một cách nhân tạo";
- Và sự mất cân bằng giữa khối lượng giao dịch và thanh khoản, "khi thanh khoản nông, các giao dịch lớn dễ dàng thúc đẩy thay đổi giá. Do đó, nếu một tài sản có vẻ giao dịch sôi động nhưng độ sâu sổ lệnh có hạn, các hoạt động liên quan có thể không đại diện cho nhu cầu thị trường thực".
Ở phần yêu cầu đối với đội dự án, bài viết có cách diễn đạt trực tiếp hơn: Nghiêm cấm "hành vi bán hàng loạt dẫn đến giảm giá bất thường (còn gọi là bán phá giá - dumping)"; Cấm mô hình chia sẻ lợi nhuận và đảm bảo lợi nhuận gốc; Không được phối hợp với bên thứ ba để thao túng giá hoặc thanh khoản; Các thỏa thuận cho vay token phải nêu rõ mục đích sử dụng token.
Không nhắc đến Nhà tạo lập thị trường chủ động, nhưng câu nào cũng nói về nó
Cái gọi là mô hình "Nhà tạo lập thị trường chủ động" là một chiến lược vận hành token phổ biến trong thị trường altcoin: Đội dự án cho các nhà tạo lập thị trường vay một lượng lớn token, sau đó chủ động can thiệp vào xu hướng giá, thu hút các nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia bằng cách đẩy giá lên rồi từ từ bán ra, và chia sẻ lợi nhuận với đội dự án theo hình thức chia phần. Đặc điểm cốt lõi của mô hình này trùng khớp một cách đáng ngờ với các tín hiệu rủi ro được liệt kê trong bài viết của Binance — phối hợp đa nền tảng, áp lực bán một chiều, thỏa thuận cho vay không minh bạch, và nhịp độ bán hàng trái ngược với kế hoạch phân phối token chính thức.
Mặc dù Binance lần này không trực tiếp nhắc đến khái niệm "Nhà tạo lập thị trường chủ động", nhưng cách diễn đạt rõ ràng trong bài viết về "cấm mô hình chia sẻ lợi nhuận và đảm bảo lợi nhuận gốc" và "thỏa thuận cho vay token cần nêu rõ mục đích sử dụng token" gần như là một sự chỉ đích danh công khai trong ngành. Biến động giá và hành vi trên chuỗi bất thường của một số token gần đây rõ ràng đã chạm đến dây thần kinh của sàn giao dịch.
SIREN có phải là ngòi nổ?
Để hiểu bối cảnh của bài đăng này từ Binance, trước tiên cần làm rõ chuyện của SIREN trong vài ngày qua.
Vào ngày 22 tháng 3, SIREN đã vượt qua mốc 2 USDT, tăng 131% trong 24 giờ.
Theo theo dõi của nhà phân tích on-chain Yu Jian, trong số 54 địa chỉ nắm giữ token SIREN hàng đầu, ngoại trừ ví tiêu hủy và ví Web3 của Binance, 52 địa chỉ còn lại đều bị nghi ngờ là thuộc sở hữu của cùng một bên kiểm soát — bên này nắm giữ tổng cộng 644 triệu SIREN, chiếm 88,5% tổng nguồn cung, trị giá lên tới 1,44 tỷ USD.
Biểu đồ giá Siren. Nguồn: Coingecko
Gần 90% token lưu thông của một dự án nằm trong tay cùng một thực thể, điều này đã vượt ra ngoài phạm vi tạo lập thị trường bình thường. Đồng thời, bên kiểm soát đã kiếm lời thông qua việc nắm giữ gần như toàn bộ coin giao ngay và sử dụng hợp đồng tương lai, đây là lý do khiến SIREN tăng 30 lần trong một tháng rưỡi. Bên kiểm soát được cho là DWF Labs, ví công khai của họ nắm giữ 3 triệu SIREN, và ngày sau khi họ chuyển SIREN, đã xuất hiện sự tập trung dày đặc của 66,5% token.
Sau đó, vào ngày 24 tháng 3, SIREN đã giảm mạnh 59,38% trong một ngày, xuống mức 1,01 USD, vốn hóa thị trường bốc hơi từ mức cao xuống còn 740 triệu USD; nhưng tính đến ngày 25, giá đã kéo trở lại 2,4 USD. Những nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia đuổi theo xu hướng, rất có thể đã trở thành người tiếp quản cuối cùng trong trò chơi này.
Binance sẽ hành động nghiêm túc
Tuyên bố ở cuối bài viết rất đáng suy ngẫm. Binance cho biết sẽ "thực hiện các biện pháp nhanh chóng và dứt khoát đối với bất kỳ hành vi vi phạm nào, bao gồm đưa các nhà tạo lập thị trường vi phạm vào danh sách đen", và kèm theo địa chỉ email báo cáo, công khai kêu gọi người dùng và các đội dự án cung cấp manh mối liên quan.
Đối với một sàn giao dịch thường thể hiện lập trường trung lập về mặt thương mại, một tuyên bố công khai như vậy ngụ ý một mức độ "tức giận" nào đó. Liên hệ với biến động giá token gần đây và thị trường chuyển sang xu hướng giảm, động thái này của Binance giống như việc vạch ra một giới hạn đỏ cho ngành, còn mức độ thực thi cụ thể nghiêm ngặt đến đâu, chúng ta vẫn cần theo dõi.
Tất nhiên, mặt khác của vấn đề cũng tồn tại: Nếu sự can thiệp chủ động của nhà tạo lập thị trường bị hạn chế toàn diện, tính thanh khoản nghiêng về "tự nhiên", một số token có vốn hóa thị trường thấp thậm chí có thể mất đi cả biến động giá cơ bản, và mức độ hoạt động của thị trường cũng sẽ giảm theo. Làm thế nào để đạt được sự cân bằng giữa tính toàn vẹn của thị trường và sức sống giao dịch, e rằng vẫn là một bài toán khó không có đáp án chuẩn.









