Tác giả: Trương Nhã Kỳ
Nguồn: Phố Wall Kiến Văn
Nguyên mẫu trong phim "Nhà đầu cơ chống đối" Michael Burry đã đưa ra cảnh báo nghiêm khắc về kế hoạch mua trái phiếu mới nhất của Cục Dự trữ Liên bang, chỉ ra rằng cái gọi là "Mua vào Quản lý Dự trữ" (Reserve Management Purchases, RMP) thực chất đang phơi bày những điểm yếu sâu xa trong hệ thống ngân hàng Hoa Kỳ. Ông cho rằng hành động này về bản chất là khởi động lại nới lỏng định lượng (QE), nhằm che giấu các vấn đề thắt chặt thanh khoản mà hệ thống ngân hàng đang phải đối mặt, chứ không phải là một hoạt động thông thường như Fed tuyên bố.
Theo một bài viết trước đây của Phố Wall Kiến Văn, Fed đã công bố qua đêm rằng họ sẽ bắt đầu mua trái phiếu ngắn hạn khi cần thiết để duy trì nguồn cung dự trữ đầy đủ. Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York đồng thời công bố kế hoạch mua 40 tỷ USD trái phiếu ngắn hạn trong 30 ngày tới, đây là động thái mới nhất kể từ khi chính thức ngừng thu hẹp bảng cân đối kế toán vào tuần trước. Bối cảnh của động thái này là thị trường repo khổng lồ trị giá 12 nghìn tỷ USD của Mỹ gần đây xuất hiện biến động lãi suất đáng lo ngại, sự bất ổn liên tục trên thị trường tiền tệ buộc Fed phải hành động nhanh chóng.
Tuy nhiên, Burry cho rằng hành động này cho thấy hệ thống ngân hàng vẫn chưa thể thoát khỏi những hậu quả của cuộc khủng hoảng ngân hàng nhỏ năm 2023. Ông cảnh báo rằng, nếu hệ thống ngân hàng vẫn cần ngân hàng trung ương "tiếp máu" trong khi có hơn 3 nghìn tỷ USD dự trữ, thì đây không phải là biểu hiện của sức mạnh, mà là tín hiệu mạnh mẽ của sự dễ tổn thương mang tính hệ thống.
Burry phân tích thêm rằng mỗi cuộc khủng hoảng dường như đều buộc Fed phải mở rộng bảng cân đối kế toán một cách vĩnh viễn, nếu không sẽ không thể tránh khỏi bùng phát khủng hoảng tài trợ ngân hàng. Phản ứng thị trường ngay sau đó đã xác nhận tình trạng thắt chặt mặt bằng tiền, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 tháng của Mỹ tăng vọt, trong khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm giảm xuống. Đồng thời, tính biến động trên thị trường repo vẫn tồn tại, làm dấy lên lo ngại về tình trạng thắt chặt tài trợ vào cuối năm, buộc các nhà đầu tư phải đánh giá lại sự ổn định của hệ thống tài chính.
Nới lỏng định lượng ngầm và hệ thống ngân hàng mong manh
Burry đặt câu hỏi về việc Fed sử dụng thuật ngữ "Mua vào Quản lý Dự trữ" và diễn giải nó như một biện pháp ngầm nhằm ổn định ngành ngân hàng vẫn đang vật lộn. Theo dữ liệu từ FRED, trước cuộc khủng hoảng năm 2023, quy mô dự trữ của các ngân hàng Mỹ chỉ là 2,2 nghìn tỷ USD, nhưng hiện đã tăng lên hơn 3 nghìn tỷ USD.
Burry cảnh báo:
"Nếu hệ thống ngân hàng Hoa Kỳ không thể vận hành mà không có hơn 3 nghìn tỷ USD dự trữ hoặc 'sự hỗ trợ sự sống' từ Fed, thì đây không phải là biểu hiện của sự mạnh mẽ, mà là dấu hiệu của sự dễ tổn thương."
Ông bổ sung, mô hình bây giờ dường như đã phát triển thành việc sau mỗi cuộc khủng hoảng, Fed đều cần mở rộng bảng cân đối kế toán vĩnh viễn, nếu không sẽ phải đối mặt với nguy cơ đứt gãy chuỗi cung tiền của ngân hàng. Mặc dù cơ chế này phần nào giải thích tại sao thị trường chứng khoán lại mạnh mẽ, nhưng nó cũng tiết lộ sự phụ thuộc cực độ của hệ thống tài chính vào tính thanh khoản của ngân hàng trung ương.
Lệch phối hợp hoạt động thị trường và chiến lược phòng ngừa rủi ro
Ở cấp độ hoạt động cụ thể, Burry nhấn mạnh sự thay đổi chiến lược đáng kể giữa Bộ Tài chính Hoa Kỳ và Fed: Bộ Tài chính có xu hướng bán nhiều hối phiếu ngắn hạn hơn, trong khi Fed tập trung mua vào các hối phiếu này. Chiến lược này giúp tránh đẩy cao lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm. Như kỳ vọng của thị trường, sau cuộc họp của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 2 tháng của Mỹ tăng cao, trong khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm giảm.
Trước tình trạng biến động liên tục trên thị trường repo, một số nhà phân tích dự đoán Fed có thể cần phải hành động mạnh mẽ hơn để tránh tình trạng thắt chặt tiền mặt vào cuối năm. Trong bối cảnh này, Burry cho rằng đây là bằng chứng xa hơn về sự yếu kém ở cấp độ cơ sở của hệ thống tài chính. Ông cảnh báo các nhà đầu tư nên cảnh giác với những đề xuất gây hiểu lầm từ Phố Wall về việc mua cổ phiếu ngân hàng, và tiết lộ rằng đối với số tiền vượt quá giới hạn 250.000 USD của Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDIC), ông có xu hướng nắm giữ quỹ thị trường tiền tệ trái phiếu kho bạc để phòng ngừa rủi ro.
Cần lưu ý rằng mục tiêu chính của "Nới lỏng định lượng" QE là gây áp lực giảm lãi suất dài hạn thông qua việc mua trái phiếu dài hạn và MBS, nhằm kích thích tăng trưởng kinh tế. Trong khi đó, mục đích của RMP mang tính kỹ thuật hơn, tập trung vào việc mua trái phiếu ngắn hạn, đảm bảo có đủ tính thanh khoản trong "đường ống" của hệ thống tài chính, ngăn ngừa sự cố bất ngờ. Bank of America cho biết, dựa trên kinh nghiệm năm 2019, việc bơm thanh khoản sẽ nhanh chóng làm giảm lãi suất tài trợ qua đêm có đảm bảo (SOFR), trong khi phản ứng của lãi suất quỹ liên bang (FF) tương đối chậm trễ, "chênh lệch thời gian" này sẽ tạo ra không gian chênh lệch giá (arbitrage) đáng kể cho các nhà đầu tư.
